phần Lời cảm ơn là những người tôi chưa bao giờ ngồi cùng họ trong một phòng, nhưng họ đã là một phần trong hành trình trở thành chuyên gia trong tư vấn phục hồi sau lạm dụng tâm lý của tôi. Cuốn sách này sẽ không thể xuất bản nếu không có sự hỗ trợ của những người tôi chưa bao giờ gặp mặt trực tiếp nhưng chúng tôi kết nối với nhau qua mạng xã hội. Họ chào đón tôi đến với thế giới của những người hỗ trợ người sống sót, và tôi luôn biết ơn điều đó. Một cộng đồng như vậy cũng sẵn lòng chào đón bạn. Nếu bạn không mạo hiểm tiến vào thế giới trực tuyến của sự hồi phục, tôi muốn khuyên bạn hãy làm điều đó đi. Trong phần Tài liệu tham khảo, tôi cũng đưa ra các nhóm và diễn đàn mà bạn nên tham gia. Một lời cảnh báo: hãy tìm những nhóm hỗ trợ và nhóm thảo luận phù hợp với cảm giác của bạn về sự hồi phục. Có những cá nhân thường được biết đến là “người hay trêu chọc” và họ thích gây chuyện. Nhiều khả năng họ không phải là người sống sót mà là những người độc hại ẩn danh chuyên tham gia các nhóm để gây khó chịu cho người khác; như thể họ chưa đủ làm người khác
khó chịu ở ngoài đời thực vậy. Những nhóm tôi liệt kê ở phần sau rất khó xác định ai là người hay trêu chọc để nhanh chóng tổng họ ra khỏi nhóm, nên người sống sót đừng để bị kích động bởi những lời nói và thái độ của họ. Khi bước vào giai đoạn Thức tỉnh, nhận được sự hỗ trợ là rất quan trọng. Đó không phải là những thuật ngữ và khái niệm bạn muốn, chạy lòng vòng trong đầu. Hiện nay, những lựa chọn hỗ trợ cho quá trình hồi phục sau khi bị lạm dụng tâm lý có cả ở tư vấn tâm lý trực tiếp hoặc hỗ trợ trực tuyến như tôi đã đề cập. Khi viết cuốn sách này, một trong những mục đích của tôi là bổ sung các nhóm hỗ trợ trực tiếp để người sống sót có thể lựa chọn. Tôi nghĩ việc tìm một người đã “nắm bắt được vấn đề và đã thực hiện ở cấp độ cá nhân sẽ có hiệu quả. Ẩn danh trên các nhóm hỗ trợ trực tuyến rất hữu dụng với một số người sống sót. Họ có thể sử dụng tên ẩn danh để hỏi những câu hỏi khó mà sẽ rất xấu hổ nếu hỏi trực tiếp. Tôi biết một số người sống sót sẽ thu được rất nhiều lợi ích từ việc tìm được những người an toàn, và các nhóm đọc sách cùng nhau có thể là một lựa chọn đúng đắn. Bản chất bí ẩn của lạm dụng tiềm ẩn buộc người sống sót bị cô lập, và các nhóm gặp mặt trực tiếp sẽ cho người sống sót thêm lựa chọn cho quá trình hồi phục của họ. Đôi khi chúng ta cần thấy một nụ cười ấm áp và có một nơi an toàn trong thế giới ngoài đời thực. Chúng ta không thể làm được điều đó trên mạng.
Giai đoạn 4 NHỮNG RANH GIỚI Sau khi người sống sót của nạn lạm dụng tâm lý trải qua sự Tuyệt vọng (Giai đoạn 1), Tự nhận thức được những đặc điểm của sự lạm dụng tâm lý (Giai đoạn 2), và Thức tỉnh rằng bản thân có thể hồi phục sau khi bị lạm dụng tâm lý (Giai đoạn 3), giai đoạn tiếp theo là thực hiện Những ranh giới. Đây là thời gian người sống sót chọn thực hiện biện pháp Liên lạc trung lập hoặc Không liên lạc với kẻ lạm dụng. Phần quan trọng của giai đoạn này là người sống sót có thể đạt được khoảng cách về mặt tình cảm đủ để giải phóng bản thân khỏi mối quan hệ bi kịch và bắt đầu hướng tới việc hồi phục. Những ranh giới là động lực chính và người sống sót phải tuân thủ thực hiện. Khi đó, người sống sót thiết lập những giới hạn cho kẻ lạm dụng. Thiết lập những giới hạn lành mạnh có thể đồng nghĩa với việc kết thúc mối quan hệ. Sẽ là bất thường nếu một số người sống sót bị kẹt lại ở giai đoạn này. Ở giai đoạn này, tôi mong tất cả những người sống sót có thể thu được nhiều lợi ích từ quá trình tư vấn trực tiếp với một nhà trị liệu tâm lý, một người “hiểu vấn đề”. Lý do cho mong muốn này là vì tình trạng của mỗi người sống sót là duy nhất. Sự khác biệt rất nhỏ của những tình huống trong cuộc sống đòi hỏi kế hoạch cho những ranh giới mang tính đặc thù. Không có một mệnh đề nào bao trùm mọi cá nhân người sống sót trên toàn thế giới. Việc nghĩ rằng chúng ta biết điều gì là tốt nhất cho mọi người ngoài kia có phần thiếu thực tế. Những ranh giới cần được thiết lập để sự chữa lành có thể xuất
hiện. Đó là vấn đề căn bản. Cách sự chữa lành diễn ra là đặc thù với mỗi cá nhân. Tôi biết một số người hỗ trợ trong cộng đồng hồi phục sau lạm dụng tâm lý có chính sách Không liên lạc cứng rắn. Tôi hoàn toàn hiểu được quan điểm này. Là một nhà trị liệu tâm lý được phép hành nghề, tôi không có quyền buộc khách hàng phải làm theo những điều tôi nghĩ là tốt nhất cho họ, mặc dù điều đó có thể chấp nhận được. Một trong những chỉ dẫn quan trọng khi hành nghề trị liệu tâm lý là không áp đặt suy nghĩ và định kiến của chúng ta lên khách hàng. Họ có quyền được quyết định làm điều gì trong cuộc sống của họ. Có phải tôi luôn luôn trung thực đến đau lòng về thực tế cuộc sống với một người độc hại không? Chắc chắn vậy. Tôi không cố làm việc gì mà lờ đi những nguyên tắc hoặc có những lời thẳng thắn, có thể xúc phạm người khác khi làm việc với một khách hàng. Tôi thường nói đùa rằng mình không phải là một nhà trị liệu tâm lý mềm yếu và mau nước mắt, người sẽ gật gù và nói, “Hãy nói với tôi thêm về điều đó”. Với chất giọng bị động đó, tôi chắc sẽ chán ngấy khi làm công việc tư vấn tâm lý này mỗi ngày. Tôi thu hút những khách hàng muốn được đối thoại thẳng thắn và trung thực. Tôi luôn nói rằng nếu cách tiếp cận trị liệu tâm lý của tôi không phù hợp, tôi sẽ giới thiệu khách hàng đến với các nhà trị liệu tâm lý tuyệt vời khác. Các nhân viên và thực tập sinh của tôi nghe tôi nói rằng, không thể có một nhà trị liệu tâm lý phù hợp với mọi khách hàng và chúng tôi không phải làm việc với tất cả mọi người gọi đến văn phòng chúng tôi. Chúng tôi có nghĩa vụ giúp đỡ những khách hàng tiềm năng tìm kiếm những nhà trị liệu tâm lý phù hợp với quá trình hồi phục của họ vì khi có sự khác nhau trong triết lý sống quá trình tư vấn tâm lý sẽ dừng lại đột ngột, hoàn toàn.
Sự khác biệt rất nhỏ của những tình huống trong cuộc sống đòi hỏi kế hoạch cho những ranh giới mang tính đặc thù. Không có một mệnh đề nào bao trùm mọi cá nhân người sống sót trên toàn thế giới. Tất cả điều mà tôi muốn nói là: Tôi không thể có một luận điểm về Không liên lạc phù hợp với tất cả và tôi vẫn là một nhà trị liệu tâm lý có đạo đức nghề nghiệp. Những ranh giới phải được hình thành căn cứ theo từng cá nhân. Sự tư vấn tâm lý hiệu quả có thể giúp việc sắp xếp lại những yếu tố cạnh tranh, thúc đẩy và trì hoãn năng lực ra quyết định của người sống sót. Điều có thể tốt với người sống sót, nhưng có thể không tốt với những đứa trẻ của họ. Điều có thể tốt với con đường sự nghiệp của người sống sót, nhưng có thể không tốt với niềm hạnh phúc của họ. Quá trình cân nhắc này có thể xảy ra với bất kỳ mối quan hệ nào. Một trong số những trường hợp ấy mà tôi thường thấy đó là: Một điều có thể tốt cho sự trưởng thành tinh thần của người sống sót, nhưng không tốt cho việc giữ nguyên danh tiếng và sự lãnh đạo nhà thờ của kẻ lạm dụng. Thách thức thực sự của việc duy trì liên lạc xuất hiện khi người sống sót thường xuyên chạm mặt với người mà tôi gọi là người ái kỷ cấp độ thấp. Người này có đặc điểm phù hợp với tiêu chuẩn chẩn đoán của chứng Rối loạn nhân cách ái kỷ, và không phải nghi ngờ gì nữa, nó chắc chắn sẽ trở nên tồi tệ theo tuổi tác và quyền lực trong tay họ. Tuy nhiên, tôi từng chứng kiến những người ái kỷ ít độc hại hơn phản ứng với những ranh giới cứng rắn, rõ ràng do người sống sót thiết lập, những người thật sự không muốn chịu đựng thêm những điều vô lý nữa. Nếu bạn ngay lập tức không đồng ý với tôi, hãy tạm dừng lại và chúng ta sẽ thảo luận về chủ đề này sau. Tôi đã chứng kiến những
người sống sót đến với mình để được tư vấn, những người có thể đang theo đạo Thiên Chúa, chưa bao giờ cảm thấy thoải mái để nói lên những điều mình nghĩ hoặc cho người khác biết những ranh giới của bản thân. Qua sự tư vấn, chúng ta có thể giúp họ bình tĩnh lại, nhưng vẫn có tiếng nói mạnh mẽ. Thường là khi họ nói lên rằng “Tôi không thể làm việc này thêm nữa” và sẵn sàng bước ra khỏi mối quan hệ độc hại nếu mọi thứ không thay đổi. Khi họ bắt đầu thiết lập những giới hạn, những giới hạn đến từ sức mạnh và sự nhận thức rằng họ sẽ không tiếp tục sống như trước đây nữa. Đó có thể là mối quan hệ với người chồng (vợ), sếp, thành viên trong gia đình, bạn bè hoặc lãnh đạo tôn giáo. Người sống sót chạm tới điểm “Không thể... nữa”, và người độc hại nhận ra quyền lực đã thay đổi. Sau sự thay đổi ở phía người sống sót, tôi đã chứng kiến nhiều lần người độc hại chịu nhún nhường hoặc cố cư xử tử tế. Có sự thay đổi hành vi này vì kẻ lạm dụng đã đạt được điều gì đó tích cực. Ví dụ? Một ông sếp độc hại, kẻ mà người sống sót thiết lập những giới hạn, có thể có một số thay đổi vì người sống sót là một nhân viên quan trọng, giúp ông sếp trông có vẻ tốt đẹp. Một người vợ (chồng) từng cố gắng kiểm soát mối quan hệ, có thể sẽ nhún nhường khi bị thách thức nếu họ còn muốn thoải mái với cuộc hôn nhân và không muốn phải làm lại từ đầu với tư cách một người độc thân. Có thể người vợ (chồng) độc hại có lý do về tài chính để duy trì cuộc hôn nhân. Những người cha mẹ lạm dụng tâm lý có thể miễn cưỡng tuân theo những ranh giới do những đứa con trưởng thành thiết lập vì họ không muốn bị cắt đứt liên lạc với những người cháu của mình. Dù lý do một người lạm dụng quyết định nhún nhường một chút là gì, điều đó chỉ phụ thuộc vào quyết định của người sống sót về một môi trường như thế nào là đủ lành mạnh cho cuộc sống của họ. Có phải một số kẻ lạm dụng có nhìn lại bản thân để duy trì cuộc sống thoải mái của họ không? Có, họ sẽ nhìn lại bản thân. Có phải tất cả kẻ lạm
dụng quan tâm xem người sống sót có giới hạn “Không thể... nữa” không? Không phải tất cả. Thực tế, hầu hết kẻ lạm dụng có thể quan tâm một chút, và bất kỳ cố gắng nào giành lại quyền lực của người sống sót sẽ gặp phải sự công kích triệt để của kẻ lạm dụng. Tôi muốn những người hỗ trợ và người sống sót trong cộng đồng hồi phục sau lạm dụng nhận ra rằng, không có một khuôn mẫu nào phù hợp cho tất cả người sống sót khi bước vào quá trình chữa lành. Tôi muốn những người hỗ trợ và người sống sót trong cộng đồng hồi phục sau lạm dụng nhận ra rằng không có một khuôn mẫu nào phù hợp cho tất cả người sống sót khi bước vào quá trình chữa lành. Giờ quay trở lại diện rộng những người độc hại. Ở mức độ thấp là những người ái kỷ có thể chẩn đoán lâm sàng, người sẽ khống chế những biểu hiện ra bên ngoài của sự độc hại khi điều đó phục vụ lợi ích của họ. Ở mức độ cao là những người chống đối xã hội hoặc người thái nhân cách, những người không cảm thấy dằn vặt khi hủy hoại hoàn toàn cuộc sống của người khác. Những trường hợp người ái kỷ ở mức độ cao tiệm cận với người chống đối xã hội hoặc người thái nhân cách, người sống sót phải cân nhắc kỹ lựa chọn liên quan tới sự tổn hại đến hạnh phúc của bản thân khi tiếp tục liên lạc với người độc hại. Tôi được biết đến vì nói với người sống sót vẫn còn liên lạc với người độc hại ở mức độ cao rằng tôi không thể tiếp tục công việc trị liệu trừ khi họ thực thi và tuân thủ nguyên tắc Không liên lạc. Điều đó có trái ngược với những điều tôi nói trước đây không? Không hẳn như vậy. Tôi đã nói, với đạo đức nghề nghiệp, tôi không thể nói với mọi người sống sót rằng họ nên
Không liên lạc với người độc hại. Tôi cũng không nói tôi sẽ tư vấn tâm lý cho những ai đang giết chết bản thân vì ma túy của các lựa chọn, khi chúng ta đang nói về một kẻ lạm dụng tâm lý. Điều đó giống như việc có một người khách hàng ngồi trên ghế đối diện tôi, đang cầm ống ma túy tiêm vào cánh tay họ vậy. Tôi thực sự trông đợi việc ngồi đó khi cô ấy hoặc anh ấy đang tiêm ma túy vào người và cố gắng nói với họ về những ranh giới sao? Điều đó sẽ không xảy ra. Khi người sống sót chạm đến ngưỡng mà tại đó mối quan hệ độc hại đang giết họ từ từ, chúng ta phải nói với họ rằng, tại sao họ không chọn cuộc sống của bản thân, mà lại chọn việc làm chiều lòng kẻ lạm dụng. Đó là tình trạng cực kỳ nghiêm trọng. Khi tình trạng đó xuất hiện, Không liên lạc là lựa chọn duy nhất để phục