Có ngư
ời s
ống vàh
ọc h
ỏi trong khi có ngư
ời s
ống nhưng không bao gi
ờch
ị
uh
ọc. M
ắc l
ỗi thì ph
ải rút kinh nghi
ệm. Sai l
ầm l
ớn nh
ất c
ủ
a con ngư
ời là đ
ể
l
ặp l
ại chính sai l
ầm đó. Đ
ừng đ
ổ
l
ỗi và bi
ện b
ạch. Cũng đ
ừng day d
ứt mãi vìm
ột l
ỗi l
ầm. Khi th
ấ
y mình có l
ỗi, hãynh
ận trách nhi
ệm và xin l
ỗi. Nh
ận l
ỗi s
ẽ
khi
ến ngư
ời khác không còn lý do than phi
ền haych
ỉ
trích b
ạn n
ữ
a.
BƯ
ỚC 12: TRANH LU
ẬN CH
Ứ
Đ
ỪNG TRANH CÃI
Không bao gi
ờ
có chi
ến th
ắng khi tranh cãi. Dù th
ắng hay thua, b
ạn đ
ề
um
ất. N
ế
u b
ạn chi
ến
th
ắng trong m
ột l
ần cãi nhau nhưng m
ất vi
ệc làm, khách hàng, b
ạn bè hay hôn nhân t
ốt đ
ẹp, đó là chi
ến th
ắng gì? Ch
ẳng ph
ải là chi
ến th
ắng r
ỗng tu
ếch đó sao?
Tranh cãi xu
ất phát t
ừ
cái tôing
ạ
om
ạn và b
ả
o th
ủ
. Vi
ệc tranh cãi cũng gi
ống như đánh tr
ận màc
ầm
ch
ắc th
ất b
ại. Có th
ắng đin
ữ
a, cái giá ngư
ời ta ph
ải tr
ả
đôi khi l
ại l
ớn hơn tr
ị
giá chi
ến th
ắng. Tr
ận chi
ến c
ảm xúc luôn đ
ọng l
ại ác ý dư âm cho dù b
ạn chi
ến th
ắng.
Khi tranh cãi, hai bên đ
ề
uc
ố
dùng l
ời nói áp đ
ả
o đ
ối phương. Tranh cãi không gì khác hơn
là tr
ận chi
ến c
ủ
anh
ững cái tôi vàk
ết qu
ả
là đôi bên thi nhau la hét. Ch
ỉ
cók
ẻng
ốc và ngư
ời cho mình bi
ết h
ết m
ọi đi
ề
um
ới cãi tay đôi v
ới nhau!
Có đáng tranh cãi không?
Ví d
ụ
: Trong m
ột b
ữ
a ti
ệc xã giao, sau vàich
ầ
u rư
ợ
u, m
ột ngư
ời lên gi
ọng hách d
ịc
h r
ằng: “Hàng hóa xu
ất kh
ẩ
u năm nay đ
ạt 50 t
ỉ
đô-la”. Nhưng tình c
ờ
, b
ạn bi
ết r
ằng con s
ố
th
ực t
ế
không ph
ải như v
ậ
y, màch
ỉ
là 45 t
ỉ
thôi. Thông tin này b
ạn đ
ọc đư
ợc trên báo sáng nay và hi
ện th
ời b
ạn v
ẫn còn lưu l
ại. V
ậ
y b
ạn có nên đưa ra đ
ể
tranh cãi l
ại v
ới ngư
ời kia không?
Lúc này, b
ạn có nhi
ề
u l
ự
ach
ọn như:
1. Đưa ra thông tin mình nh
ận đư
ợc và b
ắt đ
ầ
u tranh cãi.
2. Ch
ạ
y đi l
ấ
y thông tin đó đ
ểch
ứng minh đ
ối phương sai.
3. Th
ả
o lu
ận nhưng không tranh cãi.
4. Tránh né đ
ề
tài này.
Ch
ọn l
ự
a đúng làch
ọn
l
ự
a s
ố
3 và 4.
N
ế
u mu
ốn đ
ạt đư
ợc nh
ững đi
ề
u vĩ đ
ại, b
ạn c
ần ph
ải chín ch
ắn. Chín ch
ắn nghĩa là không b
ị
vư
ớng vàonh
ững đi
ề
uch
ẳng m
ấ
y quan tr
ọng và tranh cãinh
ỏnh
ặt.
S
ự
khác bi
ệt gi
ữ
a tranh cãi và th
ả
o lu
ận
• Tranh cãit
ạ
o ra “s
ức nóng”; th
ả
o lu
ận đem l
ại “ánh sáng”.
• Tranh cãi xu
ất phát t
ừ
cái tôi, t
ừ
tâm đ
ị
ah
ẹp hòi; trong khi th
ả
o lu
ận đ
ến t
ừ
tâm tríc
ởi m
ở
.
• Tranh cãi là s
ự
trao đ
ổi ngu d
ốt, th
ả
o lu
ận là s
ự
trao đ
ổi tri th
ức.
• Tranh cãi th
ể
hi
ện s
ự
hi
ế
u th
ắng, th
ả
o lu
ận th
ể
tinh th
ần h
ọc h
ỏi.
• Tr
anh cãic
ốch
ứng minh ai đúng, th
ả
o lu
ận t
ập trung ch
ứng minh đi
ề
u gì đúng.
Không đáng tranh lu
ận v
ới ngư
ời có đ
ầ
u óc đ
ịnh ki
ến; b
ởi ta không th
ể
đưa lý lu
ận vào đ
ầ
uh
ọ
nên cũng khó lòng đưanh
ững đ
ịnh ki
ến
ở
trong
ấ
y ra. Đ
ầ
u óc h
ẹp hòi, b
ả
o th
ủ
thư
ờng d
ẫn
đ
ến nh
ững tranh cãi vô ích.
Khi th
ả
o lu
ận, hãy đ
ể
đ
ối phương nêuh
ết quan đi
ểm c
ủ
ah
ọ
, không c
ắt l
ời. Đ
ừng c
ốch
ứng minh đ
ối phương sai
ởm
ọi đi
ểm. Đ
ừng bao gi
ờ
đ
ểh
ọ
lôi b
ạn xu
ống ngang t
ầm v
ới h
ọ
. Hãy đ
ối x
ử
v
ới h
ọ
nhãnh
ặn và tôn tr
ọng; đi
ề
u đó s
ẽ
khi
ến h
ọ
ph
ải b
ối r
ối.
Cho dù nguyên nhân là gì đin
ữ
a, cách t
ốt nh
ất đ
ể
gi
ảm căng th
ẳng khi th
ả
o lu
ận là:
1. Kiên nh
ẫn l
ắng nghe.
2. Không ăn mi
ếng tr
ả
mi
ếng.
3. Đ
ừng ch
ờ
đ
ợi l
ời xin l
ỗi vìm
ột s
ố
ngư
ời r
ất khóm
ở
mi
ệng xin l
ỗi dù r
ằng mình sai.
4. Đ
ừng
chuy
ện bé xé ra to.
Th
ả
o lu
ận đòih
ỏi không ch
ỉh
ợp tình, h
ợp lý, đúng lúc, đúng ch
ỗ
mà còn bi
ết gi
ữ
l
ại nh
ững đi
ề
u không nh
ất thi
ết ph
ải nói.
Nên d
ạ
y cho con tr
ẻ
cách ăn nói ngay th
ẳng nhưng không đư
ợc “tr
ả
treo”. Ngư
ời l
ớn nên h
ọc ngh
ệ
thu
ật đ
ối tho
ại
b
ất đ
ồng nhưng không t
ỏ
v
ẻ
khóch
ị
u.
Cách x
ử
lý tranh cãi s
ẽ
cho th
ấ
ym
ột ngư
ời đư
ợc nuôi dư
ỡng và giáo d
ục như th
ế
nào.
Các bư
ớc kh
ởi đ
ầ
u th
ả
o lu
ận
1. Có thái đ
ộc
ởi m
ở
.
2. Không đ
ể
b
ị
lôi kéo vào tranh cãi.
3. Không ng
ắt l
ời.
4. L
ắng nghe quan đi
ểm đ
ối p
hương trư
ớc khi đưa ra quan đi
ểm c
ủ
a mình.
5. Đ
ặt câuh
ỏi làm v
ấn đ
ề
rõ ràng, đ
ồng th
ời khi
ến đ
ối phương suy nghĩ.
6. Không cư
ờng đi
ệ
u.
7. Thuy
ết ph
ục nhi
ệt tình, nhưng không ép bu
ộc.
8. T
ỏ
thi
ện chí l
ắng nghe.
9. Linh ho
ạt trong nh
ững chi ti
ết nh
ỏnh
ặt nh
ưng gi
ữ
v
ững nguyên t
ắc.
10. Không đ
ể
chuy
ện nh
ỏ
ảnh hư
ởng đ
ến uy tín cá nhân.
11. Đ
ể
đ
ối th
ủ
có th
ế
rút lui l
ịch s
ự
mà không làm t
ổn thương lòng t
ự
tr
ọng c
ủ
ah
ọ
.
12. Dùng l
ời l
ẽnh
ẹ
nhàng mà đanh thép còn hơn là ăn nói thô b
ạ
o nhưng đu
ối lý.
B
ắt k
ẻ
ngu d
ốt ch
ị
u th
ất b
ại khi tranh cãi là đi
ề
u r
ất khó. L
ời l
ẽ
hùng h
ồn nhưng chua caych
ỉ
th
ể
hi
ện nguyên nhân tranh cãi không h
ợp lý mà thôi.
Khi tranh lu
ận, có th
ể
s
ử
d
ụng nh
ững câu nói như sau:
• Tôi th
ấ
y dư
ờng như …
• Tôi có th
ể
b
ịnh
ầm …
M
ột cách khác đ
ể
xoa
d
ị
u tranh lu
ận là th
ể
hi
ện s
ự
quan tâm và đ
ặt nh
ững câuh
ỏi như:
• T
ại sao anh cóc
ảm giác như v
ậ
y?
• Anh có th
ể
gi
ải thích m
ột chút đư
ợc không?
• Anh có th
ể
nêuc
ụ
th
ể
hơn đư
ợc không?
N
ế
u không có cách nào hi
ệ
u qu
ả
, b
ạn có th
ể
đ
ồng ý v
ới đ
ối phương m
ột cách l
ịch s
ự
, nhãnh
ặn, sau đóm
ới bàyt
ỏ
s
ự
b
ất đ
ồng c
ủ
a mình.
BƯ
ỚC 13: KHÔNG NG
ỒI LÊ ĐÔI MÁCH
Hãynh
ớ
, ngư
ời buôn chuy
ện v
ới b
ạn cũng s
ẽ
buôn chuy
ện v
ề
b
ạn.
Ng
ồi lê đôi mách và nói d
ối r
ất g
ần nhau. K
ẻng
ồi lê đôi mách nghe v
ội vàng nhưng l
ại k
ể
r
ất thong
th
ả
. H
ọ
quan tâm đ
ến n
ội dung mình nghe l
ỏm hơn lành
ững gì tr
ực ti
ếp nghe đư
ợc.
Có câu nói r
ất hay r
ằng: “Ngư
ời nh
ỏnh
ặt nói v
ề
ngư
ời khác, ngư
ời t
ầm thư
ờng nói v
ề
s
ự
vi
ệc, còn ngư
ời vĩ đ
ại nói v
ề
ý tư
ở
ng”.
Ng
ồi lê đôi mách có th
ể
d
ẫn đ
ến s
ự
bôinh
ọ
thanh
danh ngư
ời khác. Ngư
ời l
ắng nghek
ẻng
ồi lê đôi mách cũng có l
ỗi như ngư
ời ng
ồi lê đôi mách v
ậ
y.
Ngư
ời ng
ồi lê đôi mách thư
ờng hay b
ị
v
ạ
lây do chính mi
ệng lư
ỡi c
ủ
a mình. H
ậ
u qu
ảc
ủ
a vi
ệc ng
ồi lê đôi mách có th
ể
làm m
ờ
ti
ếng tăm, suy y
ế
u chính quy
ền, h
ủ
y
ho
ại hôn nhân, pháh
ỏng s
ự
nghi
ệp,
ảnh hư
ởng đ
ến tim m
ạch và d
ẫn đ
ến tình tr
ạng m
ất ng
ủ
tri
ền miên. N
ế
u có lúc th
ấ
y mình rơi vào trư
ờng h
ợp này, b
ạn hãyt
ựh
ỏi:
• Đó có ph
ải là s
ự
th
ật không?
• Như v
ậ
y cót
ốt vàt
ửt
ế
v
ới ngư
ời khác không?
• Đi
ề
u đó cóc
ần
thi
ết không?
• Có ph
ải mình đang đ
ồn th
ổi không?
• Mình có nói v
ề
ngư
ời khác m
ột cách tích c
ực không?
• Mình có thích và khuy
ến khích ngư
ời khác ng
ồi lê đôi mách không?
• Cu
ộc nói chuy
ện c
ủ
a mình có b
ắt đ
ầ
u b
ằng c
ụm t
ừ
“Đ
ừng nói v
ới ai bi
ết nhé” không?
•
Mình có th
ể
gi
ữ
bím
ật câu chuy
ện đư
ợc không?
BƯ
ỚC 14: BI
ẾN L
ỜI H
Ứ
AC
Ủ
A MÌNH THÀNH S
Ự
CAM K
ẾT
S
ự
khác bi
ệt gi
ữ
a l
ời h
ứ
a và cam k
ết là gì? L
ời h
ứ
a là s
ự
phát bi
ể
u ý đ
ịnh. Cam k
ết là gi
ữ
l
ời h
ứ
a trong b
ất c
ứ
hoàn c
ảnh nào. Cam k
ết xu
ất phát t
ừ
tư cách và đem
l
ại ni
ềm tin nơi ngư
ời khác.
B
ạn hãy tư
ởng tư
ợng th
ế
gi
ới s
ẽ
như th
ế
nàon
ế
u ngư
ời ta không gi
ữ
đúng cam k
ết? Chuy
ện gì s
ẽ
x
ả
y ra trong m
ối quan h
ệ
gi
ữ
a:
• V
ợ
vàch
ồng
• Lãnh đ
ạ
o và nhân viên
• Cham
ẹ
và con cái
• H
ọc sinh và giáo viên
• Ngư
ời mua và ngư
ời bán
Thi
ế
u s
ự
cam k
ết, các m
ối quan h
ệ
s
ẽ
tr
ở
nên l
ỏng l
ẻ
o, h
ời h
ợt vàch
ỉ
là v
ấn đ
ề
ti
ện l
ợi, t
ạm th
ời. Không có thành qu
ả
b
ền v
ững nào đư
ợc t
ạ
o ra mà không d
ự
a trên s
ự
cam k
ết.
S
ự
cam k
ết hàm ý: “Tôi là nhân t
ố
trông c
ậ
y đư
ợc trong tương lai b
ấp bênh”.
Nhi
ề
u ngư
ời nh
ầm l
ẫn cam k
ết v
ới ràng bu
ộc. Không như ràng bu
ộc, cam k
ết không tư
ớc m
ất t
ự
do mà th
ực t
ế
mang l
ại nhi
ề
ut
ự
do hơn vìt
ạ
o cho tac
ảm giác an toàn.
S
ự
cam k
ết quan tr
ọng nh
ất c
ủ
a con ngư
ời là cam k
ết tuân theonh
ững giá tr
ịc
ủ
a mình. Đó là lý
dot
ại sao con ngư
ời r
ất c
ần ph
ải cóh
ệ
th
ống giá tr
ịt
ốt đ
ẹp. Ví d
ụ
, n
ế
u tôi cam k
ết
ủng h
ộm
ột nhà lãnh đ
ạ
o nhưng v
ề
sau ngư
ời
ấ
y buôn ma túy, tôi có nên ti
ếp t
ục gi
ữ
cam k
ết c
ủ
a mình n
ữ
a không? Ch
ắc ch
ắn là không r
ồi.
S
ự
cam k
ết giúp các m
ối quan h
ệ
thêm b
ền v
ững, đ
ồng th
ời góp ph
ần th
ể
hi
ện nhân cách m
ỗi con ngư
ời.
BƯ
ỚC 15: HÃYT
Ỏ
LÒNG BI
ẾT ƠN NHƯNG Đ
ỪNG MONG Đ
ỢI ĐƯ
ỢC TR
Ả
ƠN
Lòng bi
ết ơn là nhân t
ố
góp ph
ần c
ải thi
ện nhân cách và xây d
ựng tư cách con ngư
ời. Hình thành t
ừ
s
ự
khiêm t
ốn, bi
ết ơn là s
ựt
ri ân đ
ối v
ới ngư
ời khác, đư
ợc th
ể
hi
ện qua thái đ
ộ
và hành vic
ủ
a ta đ
ối v
ới h
ọ
. Bi
ết ơn không có nghĩa là đáp tr
ả
hành đ
ộng t
ốt; cũng không ph
ải là cho vành
ận. Không th
ể
nào “tr
ả
l
ạ
i” lòng t
ốt, s
ự
hi
ể
u bi
ết và kiên nh
ẫn. V
ậ
y bi
ết ơn nghĩa là gì? Đó làn
gh
ệ
thu
ật h
ợp tác và hi
ể
u bi
ết. Lòng bi
ết ơn ph
ải chân thành. L
ời c
ảm ơn gi
ản d
ị
có th
ể
r
ất l
ịch thi
ệp. Lòng bi
ết ơn làm
ột trong các ph
ẩm ch
ất t
ốt đ
ẹp nh
ất hình thành nhân cách con ngư
ời.
Cái tôi thư
ờng c
ản tr
ở
s
ự
th
ể
hi
ện lòng bi
ết ơn. Nhi
ề
u khi chúng ta
quên tri ân nh
ững ngư
ời g
ần gũi mình, như v
ợ
(ch
ồng), h
ọ
hàng, b
ạn bè.
Thái đ
ộ
l
ịch thi
ệp thay đ
ổi cái nhìn c
ủ
a chúng ta v
ề
cu
ộc s
ống. V
ới lòng bi
ết ơn và s
ự
khiêm t
ốn, hành đ
ộng h
ợp tình, h
ợp lý s
ẽn
ả
y sinh r
ất t
ự
nhiên.
Nên phát huy tinh th
ần tri ân
trong cu
ộc s
ống. Đôi khi đóch
ỉ
là th
ể
hi
ện m
ột cách đơn gi
ản nh
ững đi
ề
ut
ốt đ
ẹp nhưn
ụ
cư
ời, l
ời c
ảm ơn, hayc
ửch
ỉc
ảm kích đ
ến nh
ững ngư
ời xung quanh.
BƯ
ỚC 16: HÃY LÀ NGƯ
ỜI ĐÁNG TIN C
Ậ
Y
Có năng l
ực là đi
ề
u quan tr
ọng trong cu
ộc s
ống, nhưng ph
ẩm ch
ất đán
g tin c
ậ
y còn quan tr
ọng hơn. N
ế
u b
ạn có ngư
ời quen gi
ỏi làm m
ọi vi
ệc nhưng l
ại không đáng tin, b
ạn có dám h
ợp tác v
ới h
ọ
không?
Tôi bi
ết anh s
ẽ
đ
ến
Hai ngư
ời b
ạn thân t
ừnh
ỏ
, cùng h
ọc chung trư
ờng ph
ổ
thông, r
ồi đ
ại h
ọc và th
ậm chí cùng vào quân ngũ. Chi
ến tranh n
ổ
ra vàh
ọ
chi
ến đ
ấ
u cùng đơn v
ị
. M
ột đêm h
ọ
b
ị
ph
ục kích. Đ
ạn bayt
ứ
phía, t
ừ
bóng t
ối m
ột gi
ọng nói v
ẳng l
ại: “Harry, làm ơn đ
ến giúp t
ớ
v
ới!”. Ngay l
ập t
ức, Harrynh
ận ra đó là gi
ọng Bill - ngư
ời b
ạn
ấ
u thơc
ủ
a mình. Anh xin phép ch
ỉ
huy cho an
h đư
ợc đi. V
ịch
ỉ
huy ph
ản đ
ối: “Không, tôi không th
ể
đ
ể
anh đi đư
ợc, tôi đã thi
ế
u ngư
ời
r
ồi và tôi không th
ể
đ
ểm
ất thêm ngư
ời n
ữ
a. Hơn n
ữ
a, nghe gi
ọng Bill nói thìch
ắc anh
ấ
y cũng không qua kh
ỏi đâu”. Harry l
ặng l
ẽ
không nói gì. Gi
ọng nói
ấ
y l
ại v
ẳng đ
ến: “Harry, xin hãy đ
ến giúp t
ớ
!”. Không th
ể
im l
ặng làm ngơ, Harry cương quy
ết nói v
ới v
ịch
ỉ
huy: “Thưa trung úy, đây là b
ạn thu
ởnh
ỏc
ủ
a tôi. Tôi ph
ải đi giúp c
ậ
u
ấ
y”. Trung úy mi
ễn cư
ỡng đ
ể
anh đi. Harry bò trong bóng t
ối và đưa Bill xu
ống hào tránh đ
ạn
. M
ọi ngư
ời th
ấ
y Bill đãch
ết. Lúc
ấ
y viên trung úy r
ất gi
ận và trách Harry: “Ch
ẳng ph
ải tôi đã nói anh ta không qua kh
ỏi hay sao? Anh tach
ết r
ồi, còn anh l
ẽ
ra có th
ể
b
ị
trúng đ
ạn và tôi thìm
ất thêm lính đ
ấ
y. Anh đã vi ph
ạm quân l
ệ
nh”. Harry đáp: “Thưa
trung úy, tôi đã làm đúng đ
ấ
y
ạ
. Khi tôi đ
ến ch
ỗ
Bill, anh
ấ
y v
ẫn còn s
ống và l
ời cu
ối cùng c
ủ
a anh
ấ
y là: Harry, tôi bi
ết anh s
ẽ
đ
ế
n”.
BƯ
ỚC 17: Đ
ỪNG NUÔI DƯ
ỠNG LÒNG THÙH
ẬN
Đ
ừng bao gi
ờ
làm ngư
ời “gom rác tinh th
ầ
n”. Khit
ừch
ối tha th
ứ
, nghĩa là ta đã kh
óa l
ại cánh c
ử
a mà có th
ểm
ột ngày nào đó ta s
ẽ
mu
ốn m
ở
ra. Nuôi thùh
ận vàc
ất gi
ữ
ph
ẫn u
ất trong lòng, chính ta s
ẽ
là ngư
ời đau kh
ổ
trư
ớc tiên.
Jim và Jerryt
ừng là b
ạn thân th
ời thơ
ấ
u nhưng vì lý do nào đó, quan h
ệ
gi
ữ
ah
ọ
đ
ổ
v
ỡ
. C
ả
hai đã không nóich
uy
ện v
ới nhau su
ốt 25 năm qua. Khi lâm tr
ọng b
ệnh, Jerry không mu
ốn bư
ớc vào cõi vĩnh h
ằng v
ới trái tim n
ặng trĩu. Vì th
ế
anh g
ọi cho Jim và nói r
ằng: “Mình hãy tha th
ứ
cho nhau và đ
ể
quá kh
ứ
trôi qua nhé”. Jim nghĩ đó làm
ột cơh
ội tuy
ệt v
ời đ
ể
anh n
ối l
ại s
ợi dây tình b
ạn xưa. Vì th
ế
anh tìm đ
ến b
ệnh vi
ện đ
ể
thăm Jerry.
Hai ngư
ời ng
ồi bên nhau r
ất lâu, cùng h
ồi tư
ởng 25 năm qua và gi
ải quy
ết nh
ững xung đ
ột đôi bên. Khi Jim s
ắp ra v
ề
, đ
ột nhiên Jerryc
ất ti
ếng nói l
ớn: “Jim, n
ế
u tôi không ch
ết, hãynh
ớ
không có chuy
ện tha th
ứ
này đâu nhé!”.
Cu
ộc đ
ời quáng
ắn ng
ủi, t
ại sao ph
ải đ
ể
thùh
ận đeo bám mãi trong lòng?
BƯ
ỚC 18: CHÂN TH
ẬT, CHÍNH TR
ỰC VÀ THÀNH TÂM
Chân th
ật nghĩa là trong lòng như th
ế
nào thì bàyt
ỏ
ra ngoài đúng như th
ế
. Đây chính làm
ột trong nh
ững
cơ s
ở
v
ững ch
ắc đ
ể
xây d
ựng các m
ối quan h
ệ
b
ền v
ững.
Tính chân th
ật nuôi dư
ỡng lòng tin, s
ực
ởi m
ở
và th
ẳng th
ắn, th
ể
hi
ện thái đ
ộ
trân tr
ọng b
ản thân và ngư
ời khác. L
ời nói d
ối có th
ể
đ
ạt hi
ệ
u qu
ảt
ức kh
ắc nhưng s
ự
tin c
ậ
ym
ới có tác d
ụng lâu dài.
Có đáng đánh đ
ổi s
ự
chính tr
ực c
ủ
a b
ản thân đ
ể
đi đư
ờng t
ắt đ
ến thành công hay không? Ngư
ời ta có th
ể
gian d
ối đ
ể
đo
ạt cúp nhưng sau đó, h
ọch
ẳng bao gi
ờ
th
ấ
y vui v
ẻ
hayt
ự
hào v
ề
đi
ề
u đó. Quan tr
ọng hơn c
ả
vi
ệc đo
ạt cúp chi
ến th
ắng chính là làm m
ột con ngư
ời c
hân chính.
M
ột l
ạng bơ
Ngư
ời nông dân n
ọ
bán bơ cho th
ợ
bánh mì, m
ỗi l
ần m
ột l
ạng, c
ứ
v
ậ
y su
ốt m
ột th
ời gian dài. M
ột hôm ngư
ời th
ợ
bánh mì quy
ết đ
ịnh cân s
ố
bơ xem đ
ủ
hay thi
ế
u, và anh phát hi
ện r
ằng không đ
ủ
. Anh t
ức gi
ận và ki
ện ngư
ời nông dân ra tòa. Q
uan tòah
ỏi ngư
ời nông dân r
ằng anh cân s
ố
bơ đem bán như th
ế
nào. Ngư
ời nông dân đáp: “Thưa ngài, tôi v
ốn không bi
ết cách đo lư
ờng chính xác, nhưng th
ật s
ự
tôi có cân mà”. Quan tòah
ỏi: “V
ậ
y thì anh cân bơ như th
ế
nào?”. Ngư
ời nông dân đáp: “Thưa ngài, tr
ư
ớc khi anh th
ợ
bánh mì b
ắt đ
ầ
u mua bơ nhà tôi, tôit
ừng thư
ờng xuyên mua
ổ
bánh mìm
ột cân
ởch
ỗ
anh
ấ
y. M
ỗi ngày khi anh
ấ
y mang bánh mì đ
ến, tôi đ
ể
bánh lên cân và đưa cho anh s
ố
cân tương t
ự
nhưng tính b
ằng bơ. N
ế
u có ngư
ời b
ị
khi
ển trách, đó ph
ải là anh th
ợ
bánh mìch
ứ
ạ
!”.
Trong cu
ộc s
ống, ta luôn nh
ận l
ại nh
ững gì mình đã cho đi.
M
ỗi khi làm m
ột vi
ệc gì đó, hãyt
ựh
ỏi: Mình có mang l
ại giá tr
ị
b
ằng v
ới đ
ồng lương hay s
ố
ti
ền mình hy v
ọng ki
ếm đư
ợc hay không?
Hãy làm ngư
ời lương thi
ện, khi
ấ
y ta có th
ểch
ắc ch
ắn r
ằng cu
ộc s
ống đã b
ớt đim
ột tên vô l
ại. -
Thomas CarlyleNh
ững l
ời nóim
ập m
ờM
ột th
ủ
y th
ủn
ọ
đi tàu đư
ợc ba năm. M
ột đêm anh say rư
ợ
u. Đây là l
ần đ
ầ
u tiên x
ả
y ra chuy
ện như v
ậ
y. Thuy
ền trư
ởng ghi vàonh
ật ký hàng h
ải: “T
ối nay th
ủ
y th
ủ
A say
rư
ợ
u”. Anh th
ủ
y th
ủ
này đ
ọc đư
ợc, và bi
ết l
ời phê
ấ
y s
ẽ
ảnh hư
ởng đ
ến s
ự
nghi
ệp c
ủ
a mình, nên đ
ến g
ặp thuy
ền trư
ởng, xin l
ỗi r
ồi đ
ề
ngh
ị
thuy
ền trư
ởng ghi thêm vào là chuy
ện này x
ả
y ra
l
ần đ
ầ
u tiên trong su
ốt ba năm qua. Thuy
ền trư
ởng t
ừch
ối và nói: “N
ội
dung tôi đã ghi trong nh
ật ký hàng h
ải m
ới là s
ự
th
ậ
t”.
Hôm sau đ
ến lư
ợt anh th
ủ
y th
ủ
ghinh
ật ký hàng h
ải. Anh vi
ết: “Thuy
ền trư
ởng t
ối nayt
ỉnh táo”. Thuy
ền trư
ởng đ
ọc r
ồi b
ả
o anh thay đ
ổi n
ội dung ho
ặc thêm vào l
ời gi
ải thích vì câu
ấ
yng
ụ
ý thuy
ền trư
ởng luôn say rư
ợ
u vàonh
ững t
ối khác. Th
ủ
y th
ủ
cũng đáp l
ại thuy
ền trư
ởng r
ằng nh
ững gì anh ghi trong nh
ật kýh
ải trình là s
ự
th
ực.
C
ả
hai l
ời phát bi
ể
u đ
ề
u đúng nhưng chúng l
ại truy
ền t
ải nh
ững thông đi
ệp gây hi
ể
u l
ầm.
S
ự
phóng đ
ại
S
ự
phóng đ
ại thư
ờng d
ẫn
đ
ến h
ậ
u qu
ả
:
1. Sai s
ự
th
ật và khi
ến tam
ất s
ự
tín nhi
ệm.
2. Như cơn nghi
ện, phóng đ
ại tr
ở
thành thói quen khi
ến ngư
ời ta lúc nào cũng ph
ải thêm th
ắt vào s
ự
th
ật.
Chân thành
Chân thành n
ằm trong ý đ
ịnh và r
ất khóch
ứng minh. Nhưng v
ới ngư
ời chân thành giúp
đ
ỡ
ngư
ời khác, h
ọ
thư
ờng d
ễ
đ
ạt đư
ợc thành công.
S
ự
v
ờ
vĩnh
H
ỏi ngư
ời b
ạn đang g
ặp khó khăn: “Có vi
ệc gì không, đ
ể
tôi giúp anh?” s
ẽ
khi
ến ngư
ời
ấ
y thêm b
ực mình vì đóch
ỉ
là câu nóic
ử
a mi
ệng ch
ứ
không ph
ải thi
ện chí. N
ế
u th
ực s
ự
mu
ốn giúp, hãy nghĩ đ
ến
chuy
ện thi
ết th
ực c
ần làm r
ồi b
ắt tay th
ực hi
ện.
Nhi
ề
u ngư
ời ra v
ẻ
thành th
ật ch
ỉ
vì ích k
ỷ
hơn là do b
ản tính chân th
ực, h
ọ
hy v
ọng khi nào đó mình có quy
ền nh
ận l
ại s
ự
giúp đ
ỡ
.
Lưu ý: ngư
ời chân thành không ph
ải lúc nào cũng có đ
ầ
u óc suy xét t
ốt. Có th
ểh
ọ
chân thành, nhưng l
ại sai l
ầm.
BƯ
ỚC 19: KHIÊM T
ỐN
T
ự
tin mà không khiêm t
ốn s
ẽ
tr
ở
thành kiêung
ạ
o. Khiêm t
ốn làn
ền t
ảng c
ủ
am
ọi đ
ức h
ạnh. Nó không có nghĩa làt
ựh
ạ
th
ấp mình, khi
ến b
ản thân tr
ở
nên t
ầm thư
ờng, mà là có ý th
ức
và thái đ
ộ
đúng m
ực trong vi
ệc đánh giá b
ản thân. S
ự
khiêm t
ốn chân thành thu hút ngư
ời khác, ngư
ợc l
ại, khiêm t
ốn gi
ảt
ạ
o s
ẽ
đánh m
ất d
ần các m
ối quan h
ệ
.
Nhi
ề
u năm trư
ớc, m
ột k
ị
sĩ tình c
ờg
ặp toán lính đang c
ốg
ắng di chuy
ển khúc g
ỗn
ặng. Trong khi toán lính này hìh
ục v
ất v
ả
thì viên h
ạ
sĩch
ỉ
đ
ứng ch
ống n
ạnh nhìn. Th
ấ
y v
ậ
y, k
ị
sĩh
ỏi ngư
ời kiat
ại sao không giúp h
ọ
. Ngư
ời
ấ
y đáp: “Làh
ạ
sĩ, tôich
ỉ
ra l
ệnh mà thôi”. K
ị
sĩ xu
ống ng
ự
a, đ
ến ch
ỗnh
ững ngư
ời lính và giúp h
ọ
nâng khúc g
ỗ
lên. Nh
ờ
s
ự
giúp đ
ỡc
ủ
a ông mà nhóm lính di
d
ời đư
ợc khúc g
ỗ
. K
ị
sĩ l
ặng l
ẽ
lên yên ng
ự
a đ
ến bên viên h
ạ
sĩ, b
ả
o: “L
ần sau khi lính anh c
ần giúp đ
ỡ
, hãyg
ọi T
ổng tư l
ệnh đ
ến nhé!”. R
ồi ông b
ỏ
đi. Mãi sau này, viên h
ạ
sĩ và toán lính m
ới bi
ết đư
ợc đó chính là George Washington - T
ổng tư l
ệnh trong c
u
ộc chi
ến giành đ
ộc l
ập c
ủ
a nư
ớc M
ỹ
, sau làT
ổng th
ống th
ứnh
ất c
ủ
a HoaK
ỳ
.
Qu
ả
v
ậ
y, thành công và s
ự
khiêm t
ốn luôn đi sóng đôi. Gi
ản d
ị
và khiêm t
ốn là hai chu
ẩn m
ực c
ủ
a s
ự
vĩ đ
ại.
BƯ
ỚC 20: HI
Ể
U BI
ẾT VÀ QUAN TÂM
Trong đ
ối nhân x
ử
th
ế
, chúng ta khó tránh
kh
ỏi nh
ững sơ su
ất. Đôi lúc, ta vô tình trư
ớc nhuc
ầ
uc
ủ
a ngư
ời khác, nh
ất lành
ững ngư
ời thân thi
ết v
ới mình. Đây là lý do d
ẫn đ
ến nh
ững th
ất v
ọng không đáng có. Gi
ải pháp giúp x
ử
lý th
ất v
ọng là làm ngư
ời hi
ể
u bi
ết.
Quan h
ệ
không hình thành b
ởi s
ự
hoàn h
ả
o mà hình thành trên n
ền t
ảng c
ủ
a s
ự
hi
ể
u bi
ết. Thái đ
ộ
quan tâm t
ạ
o nên thi
ện chí, và thi
ện chí chính là chi
ếc th
ẻ
b
ả
o hi
ểm t
ốt nh
ất ta có cho tương lai.
Có ngư
ời dùng ti
ền b
ạc thay th
ế
thái đ
ộ
quan tâm và hi
ể
u bi
ết. Nhưng làm ngư
ời hi
ể
u bi
ết quan tr
ọng
hơn có nhi
ề
u ti
ền b
ạc vì cách t
ốt nh
ất đ
ể
đư
ợc ngư
ời khác c
ảm thông là bi
ết c
ảm thông. N
ền t
ảng giao ti
ếp th
ực ra là hi
ể
u bi
ết l
ẫn nhau.
R
ộng lư
ợng
R
ộng lư
ợng là d
ấ
u hi
ệ
uc
ảm xúc c
ủ
a ngư
ời đã trư
ởng thành. Ngư
ời r
ộng lư
ợng có suy nghĩ và bi
ết cư x
ửt
ốt đ
ẹp
dù có khi không c
ần ph
ải như v
ậ
y. H
ọ
đư
ợc tr
ải nghi
ệm s
ự
phong phúc
ủ
a cu
ộc đ
ời mà ngư
ời ích k
ỷch
ẳng bao gi
ờ
có đư
ợc.
Nên gi
ữ
ýt
ứ
và chu đáo, vì s
ự
ích k
ỷ
s
ẽ
có hình ph
ạt riêng c
ủ
a nó. Nên nh
ạ
y bén v
ới c
ảm xúc c
ủ
a ngư
ời khác.
T
ếnh
ịT
ếnh
ị
là đi
ề
uc
ần
có trong m
ọi m
ối quan h
ệ
ứng x
ử
, giao ti
ếp. T
ếnh
ị
là kh
ả
năng đưa ra suy nghĩ, quan đi
ểm c
ủ
a mình mà không làm ngư
ời khác c
ảm th
ấ
y xa l
ạ
.
T
ốt b
ụng
Đ
ồng ti
ền mua đư
ợc chú chó đ
ẹp nhưng ch
ỉ
lòng t
ốt m
ới khi
ến nó v
ẫ
y đuôi. Th
ể
hi
ện lòng t
ốt ch
ẳng bao gi
ờ
là
quá s
ớm ho
ặc quá mu
ộn c
ả
.
Lòng t
ốt là ngôn ng
ữ
mà ngư
ời đi
ếc cũng nghe đư
ợc và ngư
ời mù cũng nhìn th
ấ
y. Hãy đ
ối x
ửt
ốt v
ới b
ạn bè khih
ọ
còn s
ống hơn là đ
ặt hoa lên m
ộh
ọ
trong tang l
ễ
.
Hành đ
ộng t
ửt
ế
mang l
ại c
ảm giác t
ốt đ
ẹp v
ới ngư
ời th
ực hi
ện l
ẫn ngư
ời đón nh
ận. Nói l
ời t
ửt
ếch
ẳng bao gi
ờ
làm đau lư
ỡi c
ả
.
BƯ
ỚC 21: NHÃNH
ẶN TRONG CU
ỘC S
ỐNG HÀNG NGÀY
Nhãnh
ặn làt
ỏ
ra l
ễ
đ
ộ
, l
ịch s
ự
, có ý th
ức tôn tr
ọng ngư
ời khác. Ngư
ời nhãnh
ặn có th
ể
không s
ắc s
ả
o l
ắm trong các m
ối quan h
ệ
, nhưng h
ọ
ti
ến xa hơn so v
ới nh
ững ngư
ời s
ắc s
ả
o mà thi
ế
u nhãnh
ặn.
B
ạn có bao gi
ờ
b
ị
voic
ắn chưa? Câu tr
ả
l
ời đương nhiên là chưa. B
ạn có bao gi
ờ
b
ị
mu
ỗi đ
ốt chưa? H
ầ
uh
ết chúng ta đ
ề
u đã b
ị
như v
ậ
y. Đó lành
ững khóch
ị
unh
ỏnh
ặt th
ử
thách lòng kiên nh
ẫn c
ủ
a b
ạn. S
ự
nhãnh
ặn nhưn
h
ững món quà d
ễ
thương, giúp xoa d
ị
unh
ững khóch
ị
u đó.
Hơn c
ả
trí thông minh, nh
ững c
ửch
ỉ
l
ịch thi
ệp đơn gi
ản s
ẽ
giúp b
ạn ti
ến xa. S
ự
nhãnh
ặn là y
ế
ut
ố
th
ể
hi
ện hành vi đ
ạ
o đ
ức.
Không ai quá vĩ đ
ại ho
ặc b
ận r
ộn đ
ến m
ức không th
ể
bàyt
ỏ
s
ự
nhãnh
ặn. Nhãnh
ặn đơn gi
ản như như
ờng gh
ế
cho ngư
ời già ho
ặc tàn t
ật, n
ởm
ột n
ụ
cư
ời
ấm áp, hay nói l
ời “xin l
ỗ
i”, “c
ảm ơn”… Nhãnh
ặn là s
ự
đ
ầ
u tưnh
ỏ
nhưng thành qu
ả
l
ại l
ớn và tăng cư
ờng s
ựnh
ận th
ức
b
ản thân
ởnh
ững ngư
ời b
ạn ti
ếp xúc. Đ
ể
có s
ự
nhãnh
ặn, b
ạn c
ần bi
ết khiêm t
ốn. Đôi khi chính s
ự
khóch
ị
u l
ại làm gi
ảm đinh
ững nét tính cách tích c
ực trong b
ạn.
Ngư
ời thô l
ỗ
, thi
ế
u nhãnh
ặn có th
ể
đ
ạt k
ết qu
ả
trư
ớc m
ắt, nhưng v
ề
lâu dài, h
ọ
s
ẽ
không đư
ợc yêum
ến. Nên d
ạ
y cho tr
ẻ
cư x
ử
nhãnh
ặn t
ừnh
ỏ
đ
ể
khi trư
ởng thành,
chúng s
ẽ
lành
ững con ngư
ời chu đáo và chín ch
ắn.
Nên nh
ớ
, c
ửch
ỉ
nhãnh
ặn s
ẽ
đư
ợc đ
ền đáp tương t
ự
. Vì th
ế
, hãy thư
ờng xuyên phát huy nét phong cách này.
L
ịch s
ự
là tiêu chu
ẩn c
ủ
a s
ự
hòa nhã. Không quá khó đ
ể
có đư
ợc tác phong l
ịch s
ự
, nhãnh
ặn, và khi
có r
ồi thì nó đem l
ại r
ất nhi
ề
u l
ợi ích, không ch
ỉ
đ
ối v
ới cá nhân màc
ả
v
ới cơ quan, t
ổch
ức.
L
ịch s
ự
, nhãnh
ặn th
ể
hi
ện ngư
ời có văn hóa. Vì v
ậ
y, hãy
ứng x
ử
v
ới ngư
ời khác m
ột cách trân tr
ọng và đư
ờng hoàng.
BƯ
ỚC 22: PHÁT TRI
ỂN KHI
Ế
U HÀI HƯ
ỚC
Khi
ế
u hàih
ư
ớc giúp b
ạn t
ạ
o ni
ềm vui cho chính mình vành
ững ngư
ời xung quanh, t
ừ
đó khi
ến m
ọi ngư
ời thêm g
ần gũi, quým
ến.
Hãyh
ọc cách cư
ời b
ản thân vì đó là s
ự
hài hư
ớc an toàn nh
ất. Cư
ời b
ản thân mang l
ại năng lư
ợng ph
ục h
ồi. Ti
ếng cư
ời là thu
ốc an th
ần t
ự
nhiên
chom
ọi ngư
ời. Hài hư
ớc có th
ể
không thay đ
ổi đư
ợc tình hình, nhưng ch
ắc ch
ắn s
ẽ
giúp chúng ta l
ạc quan hơn khig
ặp bi
ến c
ố
.
S
ức m
ạnh c
ủ
a khi
ế
u hài hư
ớc
Ti
ến sĩ Norman Cousins - tác gi
ảc
ủ
a cu
ốn Anatomy of an Illness, là minh ch
ứng cho s
ức m
ạnh don
ụ
cư
ời
mang l
ại. Khi bi
ết r
ằng mình ch
ỉ
có 1/500 cơh
ội h
ồi ph
ục, Cousins đã tìm cách ch
ứng minh đi
ề
u ngư
ợc l
ại, r
ằng ý chí có th
ể
th
ắng đư
ợc b
ệnh t
ật. Ông suy lu
ận r
ằng, n
ế
uc
ảm xúc tiêuc
ực
ảnh hư
ởng không t
ốt đ
ối v
ới cơ th
ể
, thình
ững c
ảm xúc tích c
ực như l
ạc
quan, n
ụ
cư
ời s
ẽ
giúp con ngư
ời s
ống lâu, s
ống kh
ỏ
e hơn. Ông ra vi
ện, thuê nhi
ề
u phim hài v
ề
xem và th
ực t
ết
ựch
ữ
a tr
ị
b
ằng ti
ếng cư
ời. Dĩ nhiên, h
ỗ
tr
ợ
yh
ọc cũng r
ất quan tr
ọng, nhưng ý chí s
ống đ
ối v
ới ngư
ời b
ệnh cũng quan tr
ọng không kém, n
ế
u không nói là quan tr
ọng hơn.
Khi
ế
u hài hư
ớc có th
ể
là ngu
ồn đ
ộng l
ực tinh th
ần l
ớn lao cho con ngư
ời, giúp con ngư
ời vư
ợt qua ngh
ịch c
ảnh.
BƯ
ỚC 23: Đ
ỪNG M
Ỉ
A MAI VÀ DÈ B
Ỉ
U NGƯ
ỜI KHÁC
Hài hư
ớc tiêuc
ực có th
ể
làm
ỉ
a mai, dè b
ỉ
u, th
ậm chí nóinh
ững l
ời xúc ph
ạm ngư
ời
khác. B
ất k
ỳ
l
ời nói hài hư
ớc nào hàm ým
ỉ
a mai và bi
ến ngư
ời khác thành trò cư
ời đ
ề
u cho th
ấ
y s
ự
ác tâm.
“Khi có ngư
ời đ
ỏm
ặt x
ấ
uh
ổ
, tr
ốn đi vì b
ị
đ
ụng ch
ạm cá nhân, đi
ề
u thiêng liêng b
ị
bi
ến thành t
ầm thư
ờng, ti
ếng cư
ời c
ất lên t
ừ
s
ựch
ếnh
ạ
o như
ợc đi
ểm ngư
ời khác… đó chính là trò đùa l
ố
b
ịch nh
ất. - Cliff Thomas”
S
ự
hài hư
ớc có th
ểt
ốt ho
ặc x
ấ
u, tùy theo ta đang cư
ời v
ới ai haynh
ằm vào ai. Khi l
ấ
y ngư
ời khác ra trêuch
ọc ho
ặc bi
ến h
ọ
thành k
ẻ
l
ố
b
ịch, thì s
ự
đùa gi
ỡn lúc
ấ
y không còn mang nghĩa tích c
ực, không còn vô tưn
ữ
a. S
ựm
ỉ
a mai khi
ến con ngư
ời xa l
ạ
v
ới nhau. Nên tránh l
ối hài hư
ớc m
ỉ
a mai vàh
ạn ch
ế
dùng cách
ấ
y trong cư x
ử
.
BƯ
ỚC 24: MU
ỐN CÓ B
ẠN BÈT
ỐT, TRƯ
ỚC TIÊN HÃY LÀ NGƯ
ỜI B
ẠN T
ỐT
Chúng ta thư
ờng m
ải mi
ết ki
ếm tìm ông ch
ủt
ốt, nhân viên tích c
ực, v
ợ
(ch
ồng) tâm đ
ầ
u ýh
ợp, b
ạn bè chíc
ố
t… mà quên r
ằng trư
ớc nh
ất mình ph
ải đáp
ứng đư
ợc nh
ững tiêu chu
ẩn như v
ậ
y. “Nhân vô th
ập toàn”, không có công vi
ệc hoàn h
ả
o, cũng không có ngư
ời ch
ồng hay v
ợ
hoàn h
ả
o. Khich
ỉ
đi tìm s
ự
hoàn h
ả
o, ta s
ẽg
ặp th
ất v
ọng.
Tình b
ạn c
ần có s
ự
hy sinh. Xây d
ựng tình b
ạn đòih
ỏi s
ự
hy sinh, trung thành và chín ch
ắn, s
ẵn sàng vư
ợt lên n
ếp s
ống cũc
ủ
a mình. S
ự
ích k
ỷ
s
ẽh
ủ
y ho
ại tình b
ạn. Ngư
ời quen bình thư
ờng r
ất d
ễ
tìm nhưng tình b
ạn th
ật s
ực
ần có th
ời gian xây d
ựng
vàn
ỗ
l
ực gìn gi
ữ
. Tình b
ạn ph
ải ch
ị
u nhi
ề
u th
ử
thách và khi vư
ợt qua đư
ợc, tình c
ảm s
ẽm
ạnh m
ẽ
hơn. Chúng ta ph
ải bi
ết nh
ận di
ện ra đâu là tình b
ạn chân thành và đâu là s
ự
gi
ảt
ạ
o. B
ạn bè chân chính không mu
ốn th
ấ
y b
ạn mình đau lòng. Tình b
ạn đích th
ực ch
o nhi
ề
u hơn nh
ận và chi
ến th
ắng ngh
ịch c
ảnh.
B
ạn bè “mùa v
ụ
”
B
ạn bè “mùa v
ụ
” gi
ống nhưch
ủ
ngân hàng: cho ngư
ời ta mư
ợn dù khin
ắng đ
ẹp và đòi l
ại khi tr
ời mưa.
Hai ngư
ời đàn ông đi qua khu r
ừng, b
ỗng đâum
ột con g
ấ
u xu
ất hi
ện. M
ột ngư
ời nhanh chóng trèo l
ên cây, trong khi ngư
ời kia thì không bi
ết trèo. Không còn cách nào khác, anh bèn n
ằm xu
ống đ
ất, gi
ảch
ết. Con g
ấ
u đánh hơi quanh tai anh r
ồi b
ỏ
đi. Ngư
ời b
ạn trên câyt
ụt xu
ống h
ỏi: “Con g
ấ
u nói gì v
ới c
ậ
u v
ậ
y?”. Anh ta đáp: “Nó nói đ
ừng tin ngư
ời b
ạn b
ỏ
rơi mình lúc g
ặp nguy hi
ể
m”.
Ngư
ời tak
ết b
ạn vì đ
ộng cơ khác nhau
Có th
ể
phân lo
ại tình b
ạn như sau:
1. B
ạn vì thú vui. Duy trì tình b
ạn khi quan h
ệ
còn d
ễch
ị
u và vui v
ẻ
. Còn vui thì còn b
ạn.
2. B
ạn do thu
ận ti
ện. Là trư
ờng h
ợp k
ết b
ạn đ
ể
đ
ạt đư
ợc m
ục đích gì đó, t
ất nhiên tình b
ạn như th
ế
s
ẽ
không m
ấ
y v
ững b
ền. G
ồm ba lo
ại:
a) Do
ởg
ần: Tôi có ngư
ời hàng xóm, r
ất ti
ện k
ết giao, hai bên vui đùa, chia s
ẻ
. Nh
ỡ
tôig
ặp chuy
ện, anh ta
ở
ngay bên c
ạnh. Còn g
ần nhau thì còn tình b
ạn.
b) H
ữ
u d
ụng: Ngư
ời
ấ
y quen
bi
ết r
ộng, giàu có, tài năng… Xây d
ựng và duy trì quan h
ệ
v
ới anh ta bi
ết đâu ngày nào đó mình l
ại nh
ận đư
ợc s
ự
giúp đ
ỡ
. Còn h
ữ
u d
ụng, còn tình b
ạn.
c) K
ẻ
thù chung: Ng
ạn ng
ữ
có câu “K
ẻ
thùc
ủ
ak
ẻ
thùc
ủ
a tôi là b
ạn tôi”. Còn k
ẻ
thù chung, còn tình b
ạn.
3.
Tình b
ạn chân chính: Xây d
ựng trên n
ền t
ảng tôn tr
ọng l
ẫn nhau. Trong đó đôi bên có lòng t
ốt dành cho nhau, đi
ề
u đó th
ể
hi
ện nh
ất quán trong tình c
ảm cũng như cách cư x
ử
. Tình b
ạn chân chính d
ự
a trên tư cách và cam k
ết. Hai ngư
ời đ
ề
u cho nhau tình c
ảm chân tình vô b
ờ
b
ến. Tình b
ạn này b
ất di
ệt.
Giàu sang mang đ
ến b
ạn bè, nhưng ch
ỉ
trong ngh
ịch c
ảnh tam
ới th
ấ
y rõ ai là ngư
ời b
ạn đích th
ực.
B
ạn bè chân thành s
ẵn sàng giúp đ
ỡ
nhau. H
ọ
không xem đó là đ
ặc ân, làm
ục đích c
ủ
a tình b
ạn mà xem đó là hành đ
ộng t
ự
nhiên cho b
ạn. N
ế
u l
ấ
y vi
ệc giúp nhau làm m
ục đích tình b
ạn, ch
ỉ
khi nào còn m
ục đích, m
ới còn tình b
ạn.
M
ọi m
ối quan h
ệ
không đ
ến tình c
ờ
màc
ần th
ời gian xây d
ựng. Tình b
ạn mu
ốn b
ền ch
ặt c
ần đư
ợc t
ạ
o d
ựng trên cơ s
ở
lòng t
ốt, s
ực
ảm thông và hy sinh b
ản
thân.
BƯ
ỚC 25: TH
Ể
HI
ỆN S
Ự
TH
Ấ
UC
ẢM
M
ỗi ngư
ời đ
ề
u cóm
ột cách nhìn nh
ận khác nhau v
ề
con ngư
ời, v
ề
cu
ộc đ
ời. Th
ấ
uc
ảm là hi
ể
um
ột cách sâu s
ắc vàc
ảm thông v
ới ngư
ời nào đó – ngoài mình. Đây làm
ột trong nh
ững nét tính cách đáng quý
ở
con ngư
ời. Ngư
ời già
u lòng th
ấ
uc
ảm thư
ờng t
ựh
ỏi: “Mình s
ẽ
th
ế
nàon
ế
u ngư
ời khác đ
ối x
ử
v
ới mình ki
ể
u đó?”, hay “Mình s
ẽ
ra saon
ế
u rơi vào hoàn c
ảnh như v
ậ
y?”.
Cún con
M
ột c
ậ
u bé đi vàoc
ử
a hàng bán thú cưng. Có b
ốn chú chó con ng
ồi bên nhau, cùng giá 50 đô-la. Đưam
ắt san
g bên c
ạnh, c
ậ
u bé th
ấ
ym
ột chú cún ng
ồi thu lu trong góc. C
ậ
uh
ỏi ch
ủc
ử
a hàng có ph
ải chúng cùng m
ột l
ứ
a không, t
ại sao chú cún kia l
ại m
ột mình m
ột góc như v
ậ
y.
Ngư
ời ch
ủc
ử
a hàng b
ả
o nó sinh ra cùng l
ứ
a v
ới nh
ững con khác nhưng vì tàn t
ật nên không bán
.
H
ỏi thêm, c
ậ
u bém
ới bi
ết đó làm
ột chú chó b
ẩm sinh đã b
ị
thi
ế
u xương ch
ậ
u và thi
ế
um
ất m
ột chân. “Th
ế
bác s
ẽ
làm gì v
ới chú chó này?” – C
ậ
u bé th
ắc m
ắc. Ông ch
ủ
cho bi
ết ông s
ẽ
đ
ểm
ặc nó và không bi
ết s
ẽ
làm gì. C
ậ
u bé xin ch
ủ
ti
ệm đư
ợc chơi v
ới con ch
ó
ấ
y. V
ừ
a
ẵm lên, con v
ật li
ền li
ếm li
ếm taic
ậ
u. L
ập t
ức, c
ậ
u quy
ết đ
ịnh đây là con cún mình s
ẽ
mua. Ngư
ời ch
ủc
ử
a hàng b
ả
o: “Nhưng tôi không bán con đó đâu!”. C
ậ
u bénh
ất m
ực nàin
ỉ
.
Ngư
ời ch
ủc
ử
a hàng đ
ồng ý. C
ậ
u l
ấ
yt
ừ
túi ra 2 đô-la vàch
ạ
y đi xin m
ẹ
thêm 48 đô-lan
ữ
a. Khic
ậ
u rat
ới c
ử
a, ngư
ời ch
ủc
ử
a hàng nói v
ới theo: “Sao cháuc
ứ
đòi mua con nàynh
ỉ
? B
ằng
ấ
y ti
ền mua đư
ợc con chó lành l
ặn l
ại không ch
ị
u”. C
ậ
u béch
ẳng nóim
ột l
ời. C
ậ
uch
ỉ
kh
ẽnh
ấc
ống chân trái lên đ
ể
l
ộ
chi
ếc n
ạng s
ắt. Ngư
ời ch
ủc
ử
a hàng b
ả
o: “Bác hi
ể
u r
ồi. Gi
ờ
thì bác t
ặng cháu con chó này đ
ấ
y!”.
S
ự
khác bi
ệt gi
ữ
a thông c
ảm và th
ấ
uc
ảm
Thông c
ảm nghĩa là: “Tôi hi
ể
uc
ảm nh
ận c
ủ
a b
ạ
n”. Th
ấ
uc
ảm là: “Tôic
ảm nh
ận đư
ợc c
ảm nh
ận c
ủ
a b
ạ
n”. C
ả
hai đ
ề
u quan tr
ọng. Nhưng đương nhiên s
ự
th
ấ
uc
ảm đ
ạt đ
ến m
ức đ
ộ
sâu s
ắc hơn.
Khi chúng ta th
ấ
uc
ảm v
ới khách hàng, ông ch
ủ
, nhân viên và ngư
ời thân, s
ẽ
cók
ết qu
ả
gì v
ới m
ối quan h
ệc
ủ
a chúng ta? Tình c
ảm s
ẽ
đư
ợc c
ải thi
ện, mang l
ại s
ự
hi
ể
u bi
ết, trung thành, thanh th
ản tâm h
ồn và năng su
ất cao
hơn.
B
ạn s
ẽ
đánh giá tư cách m
ột con ngư
ời, c
ộng đ
ồng hay qu
ốc gia như th
ế
nào? R
ất d
ễ
dàng. Ch
ỉc
ần quan sát ngư
ời
ấ
y ho
ặc c
ộng đ
ồng
ấ
y đ
ối x
ử
th
ế
nào v
ới ba lo
ại ngư
ời sau:
1. Ngư
ời tàn t
ật
2. Ngư
ời cao tu
ổi
3. Thu
ộc c
ấp
Hãy d
ị
u dàng v
ới con tr
ẻ
, nh
ẹ
nhàng v
ới ngư
ời có tu
ổi, thông c
ảm v
ới ngư
ời g
ặp kh
ốn khó vàch
ị
u đ
ựng nh
ững ngư
ời y
ế
u đu
ối và sai l
ầm. Vì lúc nào đó trong đ
ời, chính chúng ta s
ẽh
ội t
ụt
ất c
ảnh
ững hình
ảnh
ấ
y. -
Lloyd Shearer