Phần lớn (75%) điện tín viên đã thôi thực hành nghiêm túc sau khi đạt được trình độ mà họ cho là cao nhất của mình. Từ đó, họ duy trì trạng thái ổn định. Tuy nhiên, 25% điện tín viên còn lại đã có thể đột phá khỏi sự ổn định và lại bắt đầu tiến bộ hơn. Điểm khác biệt giữa những điện tín viên tiếp tục nâng cao kỹ năng và những người giậm chân tại chỗ là gì? Những người vượt qua được giai đoạn ổn định đã dám chấp nhận thử thách. Họ nhắm tới mục tiêu mới và cố gắng đạt được chúng với động lực duy nhất là niềm hân hoan khi thấy bản thân có sự phát triển - đây cũng chính là động lực thúc đẩy chúng ta học cách buộc giày hay tìm cách chứng minh cho định lý cuối cùng của Fermat. * Trong quyển Outliers (tựa tiếng Việt: Những kẻ xuất chúng), Malcolm Gladwell cho rằng chúng ta cần 10.000 giờ để vượt qua giai đoạn bình ổn và thật sự làm chủ một kỹ năng. Tuy nhiên, các nhà tâm lý học và chuyên gia về học tập lại nhất trí rằng sự làm chủ này không phải là vấn đề về thời lượng, mà là chất lượng của quá trình luyện tập. Một sự đầu tư có chất lượng đòi hỏi chúng ta phải
134 “nỗ lực học tập”, một hình thức luyện tập có chủ ý buộc bạn liên tục giải quyết những thử thách vượt quá năng lực hiện tại của bản thân. Bằng chứng cho nhận định này nằm trong chất xám của chúng ta. Trong vài thập niên qua, các nhà nghiên cứu đã phổ biến rộng rãi luận điểm về tính khả biến thần kinh, một luận điểm cho rằng bộ não của chúng ta không trở nên cố định tại một thời điểm nào đó trong thời thơ ấu, mà thay vào đó, nó tiếp tục sản sinh ra các tế bào thần kinh mới. Tuy nhiên, khám phá đáng ngạc nhiên hơn chính là hầu hết những tế bào được bổ sung đó đều chết đi. Để ngăn các tế bào chết đi - và thay vào đó là kết nối các tế bào thần kinh mới vào các khớp thần kinh, cũng như tích hợp chúng vào cấu trúc cũng như năng lực của bộ não - chúng ta cần có quá trình nỗ lực học tập. Não không phát triển nếu bạn chỉ đơn giản dành 10.000 giờ để chơi đi chơi lại một bài nhạc trên đàn ghi-ta của mình hoặc làm đi làm lại những thao tác mà mình đã quá thành thạo trong một ca phẫu thuật túi mật (giả định bạn đã có chứng chỉ hành nghề và có bệnh nhân). Quá trình nỗ lực học tập nghĩa là phải toàn tâm toàn ý liên tục mở rộng giới hạn và củng cố vốn kiến thức cũng như kinh nghiệm của bản thân. Đa số mọi người đều nỗ lực học tập khi mới tiếp cận một điều gì đó mới mẻ. Nhưng một khi đạt được trình độ nhất định - khi có thể theo kịp đồng đội trên đường đua hoặc chơi thành thạo bản nhạc hiệu của trường - hầu hết chúng ta sẽ thư giãn và rơi vào trạng thái vận hành tự động trong sự thoải mái mà giai đoạn bình ổn mang lại. Bạn còn nhớ