phần của cuộc sống, chẳng có gì khiến ta phải phát cuồng lên cả. Ông đã tóm tắt triết lý này bằng câu nói của Alan Watts, nhà triết học phản văn hóa từ những năm 1960: “Khi cố nổi trên mặt nước, bạn sẽ chìm xuống. Nhưng khi cố chìm xuống thì bạn lại nổi lên.” Đây là lời khuyên hay nhất tôi từng được nghe về chuyện hẹn hò. Thay vì dồn nén món cocktail đủ thứ cảm xúc – nào là lo lắng, mâu thuẫn, ham muốn – hòa lẫn vào nhau khi bước vào quán ăn, tại sao ta không thừa nhận chúng rồi cứ thế tiến lên? Hẹn hò là hành động thể hiện sự yếu mềm rõ ràng. Bạn rời khỏi ngôi nhà thoải mái và bạn bè để đặt mình dưới con mắt dò xét của những người xa lạ. Bạn lách mình vào bàn trong quán ăn, đặt máy tính xách tay và túi tập gym xuống rồi nói: “Xin chào, tôi là Sara. Hãy thử xem chúng ta có thể chuyển tới sống cùng nhau không nhé?” Không gì có thể lạc quan hơn thế được nữa!
27 4BẠN QUÁ PHÓNG KHOÁNG Năm 1970, một sinh viên đại học Úc đã viết dòng chữ Phụ nữ cần đàn ông như cá cần xe đạp lên tường hai phòng vệ sinh – một ở quán bar, một ở trường đại học. Cô nhại lại một câu nói trong sách triết học – “Con người cần Chúa như cá cần xe đạp” – chỉ để cho vui. “Tôi lấy cảm hứng từ việc tham gia phong trào nữ quyền hồi đó cùng với bản tính có phần thích tỏ ra biết tuốt của mình,” Irina Dunn viết. Cô gái ngày ấy sau này trở thành thành viên trong Quốc hội Úc. Từ đó trở đi, khoảnh khắc nổi loạn táo tợn ấy của Dunn đã được rất nhiều người dẫn ra để giải thích cho việc những phụ nữ thông minh, tự lập lại lận đận trong chuyện tình cảm. Giống như dự án Free to Be... You and Me5 và vụ đốt áo ngực (thực chất chưa từng diễn ra6 ), hình ảnh chú cá đi xe đạp trở thành biểu tượng văn hóa hữu ích giải thích cho việc phong trào nữ quyền đã làm rối loạn cuộc sống tình cảm của phụ nữ như thế nào. 5 Free to Be... You and Me: Một dự án giải trí cho trẻ em, do nữ diễn viên kiêm tác giả Marlo Thomas sáng lập và điều hành. Dự án này đề cao bình đẳng giới. 6 Để phản đối cuộc thi Hoa hậu Mỹ năm 1968, người ta đã bỏ áo ngực, thắt lưng, giày cao gót và mỹ phẩm vào sọt rác nhưng sau cùng không có ngọn lửa nào được đốt lên cả. Đa số mọi người đều nhất trí với việc phụ nữ thời nay có thể vào đại học, sở hữu tài sản hay chạy đua vào Quốc hội là tốt. Chúng ta có thể tự mình phiêu lưu, theo đuổi những ngành nghề đòi hỏi nhiều trí tuệ, rèn luyện cái tôi, chiến đấu vì tình yêu đích thực. Chỉ có một vấn đề nhỏ: Chúng ta đã làm giảm cơ hội kết hôn một cách nghiêm trọng. Trong các thập kỷ trước, nhiệm vụ nói với những phụ nữ đầy tham vọng rằng họ sẽ chẳng bao giờ tìm thấy tình yêu được đặt vào tay các nhà báo và biên tập viên nam – những kẻ trắng trợn tỏ vẻ khinh thường thế hệ những cô gái-quái vật đời mới (được gọi với cái tên “người phụ nữ của công việc”). Sau này, giới truyền thông để cho số liệu tự nói lên tất cả, do đó, chúng ta được xem những bài phân tích ví von cơ hội kết hôn của mình ngang với khả năng bị khủng bố giết (sau này ngẫm lại, đó quả là sự ví von đáng sợ đến rợn người). Bây giờ, nhiệm vụ thông báo tin xấu lại thuộc về phụ nữ – thường cũng là những phụ nữ độc thân, tự dùng câu chuyện cuộc đời mình để cảnh báo cho toàn thể nữ giới.
28 Dù được trình bày như thế nào, câu chuyện “người phụ nữ có sự nghiệp nhưng chẳng có tương lai” này cũng xưa như truyện cổ tích trong phim của Disney vậy, cùng một chủ đề nhưng được thay đổi về hình thức rồi truyền lại cho các thế hệ. Dĩ nhiên, những người sắc sảo sẽ nhận ra ngay số liệu về khủng bố là sai sự thật. Susan Faludi đã cho chúng ta biết vậy trong cuốn Backlash (tạm dịch: Phản ứng). 20 năm sau, tờ Newsweek phải xin lỗi công khai vì đã viết những phụ nữ có bằng đại học gần như không còn cơ hội kết hôn sau tuổi 40, giải thích nghiên cứu họ từng trích dẫn không chính xác vì nó sử dụng những số liệu quá khứ để dự đoán tương lai mà không tính đến thay đổi trong quy luật hôn nhân vài thập kỷ gần đây – ai mà biết được phụ nữ ở năm 2006 sẽ xử sự khác hẳn với năm 1966? Các biên tập viên của tờ báo nói: “Những thay đổi không thể lường trước này khiến việc dự đoán các vấn đề nhân khẩu học trở nên vô cùng khó khăn, không khác gì dự báo thời tiết giữa cơn cuồng phong cả.” Những luận điệu giải thích cho việc một số phụ nữ khó lấy chồng vẫn còn một điểm chung nữa với cơn cuồng phong: Bao giờ cũng sẽ có cơn tiếp theo. Bất kể những tiến bộ về kinh tế và giáo dục giúp ích cho phụ nữ như thế nào, bao giờ cũng có ai đó nghĩ ra công thức để giải thích tại sao những phụ nữ thông minh, tự lập muốn kết hôn lại không thể đạt được ước muốn. Vấn đề chung với tất cả những điều này là: Chúng đều không đúng sự thật. Thực chất, phụ nữ sở hữu bằng đại học có khả năng kết hôn cao hơn người có học vấn thấp – và ít khả năng ly dị hơn. Bằng cấp và lương bổng cao không làm giảm cơ hội kết hôn của phụ nữ. Nhà xã hội học Christine Whelan đã chỉ ra những phụ nữ ở độ tuổi 30-44 kiếm được trên 100.000 đô-la/năm có khả năng kết hôn cao hơn những người có thu nhập thấp hơn cùng lứa tuổi. Phụ nữ thường được khuyên rằng chiến lược tốt nhất để sống sung sướng cả đời là nhắm sẵn một chàng trai khi còn đi học để cưới ngay sau khi tốt nghiệp. Những chân lý giả hiệu kiểu này đi ngược hoàn toàn với các số liệu về kết hôn và ly hôn. Thực tế là, cô dâu càng lớn tuổi, hôn nhân càng bền chắc. Nhà kinh tế học Dana Rotz tại Viện Nghiên cứu Chính sách Mathematica đã chỉ ra: Cứ mỗi năm trì hoãn lập gia đình, phụ nữ lại giảm được nguy cơ ly hôn. Phụ nữ lấy chồng lần đầu khi gần 30 tuổi (27-29 tuổi) có khả năng ly hôn thấp hơn 15% so với những người lấy chồng lúc 25 tuổi. Nếu người đó chờ tới đầu 3 (30- 34 tuổi), nguy cơ ly hôn lại giảm thêm 15% nữa. Bà nói: “Cuộc sống hôn nhân của những phụ nữ lấy chồng khi đã gần 40 (35-39 tuổi) bền chặt hơn, khả năng ly hôn thấp hơn tới 46% so với những phụ nữ lập gia đình ở độ tuổi 23-36. Đến khi bạn tới đầu 4, trì hoãn lập gia đình sẽ làm giảm nguy cơ ly hôn.”
29 Rotz cũng chỉ ra xu hướng này hoàn toàn có thể tiếp tục diễn ra với những phụ nữ kết hôn sau tuổi 40, nhưng các nhà nghiên cứu vẫn chưa có đủ số lượng đối tượng cần thiết để tiến hành nghiên cứu. “Mặc dù ngày nay, kết hôn sau tuổi 40 không phải là chuyện hiếm, nhưng chúng tôi cần tìm những người đã kết hôn cách đây một khoảng thời gian đủ lâu để biết liệu họ có ly hôn hay không. Vì việc kết hôn muộn đang ngày càng trở nên phổ biến, chúng tôi không có số liệu để tìm hiểu xem điều gì đang diễn ra,” Rotz nói. Tôi sẽ nhắc lại tin tốt lành này, bởi nó không hẳn là điều mà các quý cô chúng ta vẫn được nghe suốt bao năm nay: Nếu dành thời gian học tập, xây dựng sự nghiệp và cuộc sống của mình như một người trưởng thành độc lập, các nghiên cứu gần đây cho thấy bạn không chỉ dễ kết hôn hơn, mà còn duy trì được cuộc sống gia đình vững bền. Và bạn còn kiếm được nhiều tiền hơn nữa! Vậy tại sao đám “chuyên gia” truyền thông và những người hoạch định chính sách luôn tin rằng trí tuệ sắc sảo và tinh thần độc lập sẽ phá hỏng cơ hội tìm kiếm tình yêu của phụ nữ? “Vì đó đã từng là sự thật,” nhà sử học nghiên cứu gia đình Stephanie Coontz nói. Trong một khoảng thời gian rất dài, học thức đúng là tỷ lệ nghịch với cơ hội kết hôn của nữ giới. “Lời khuyên hãy tỏ ra ngây ngô để kiếm đàn ông đúng là đã có lúc chuẩn xác. Nhưng giờ thì không. Trước đây, phụ nữ bị hấp dẫn bởi những người đàn ông lớn tuổi quyền lực kiếm được nhiều tiền hơn họ. Nhưng giờ thì khác rồi,” Coontz viết trong cuốn Marriage, a History (tạm dịch: Lịch sử hôn nhân). “Thế nhưng, nhiều người vẫn tự lên kế hoạch cuộc đời mình và các nhà hoạch định chính sách vẫn đưa ra những chính sách xã hội dựa trên thành kiến lỗi thời đó.” Chính chúng ta cũng vô thức ủng hộ thành kiến đó. Chúng ta đã quá quen với việc coi thành công trong công việc và đời sống riêng tư như hai điều đối nghịch nhau, để rồi “tập trung vào sự nghiệp” trở thành câu trả lời thường trực của những người độc thân khi được hỏi về chuyện tình cảm. Bạn biết chuyện này thế nào rồi đấy. Ví dụ, bạn đang có mặt ở lễ cưới hay một bữa tiệc trưa tại chỗ làm, rồi người bên cạnh hỏi bạn đã lập gia đình chưa, và bạn đáp rằng chưa. Bỗng nhiên hai người cảm thấy có… một khoảng trống. Thế là bạn phải lấp đầy nó: “Công việc khiến tôi lúc nào cũng bận bịu. Thậm chí tôi còn không có thời gian nghĩ tới chuyện hẹn hò nữa” hay câu nào đó đại loại thế.
30 Bạn nói vậy bởi đúng là như thế – công việc của bạn quả thực là rất bận rộn. Nhưng quan trọng hơn, đây không phải lúc để nhắc tới những yếu tố phức tạp dẫn tới tình cảnh bạn vẫn chưa lập gia đình ở tuổi 36. Giờ là lúc để nói tới giá euro hay chiến lược quảng bá mới của đối thủ cạnh tranh. Bạn không chỉ lái câu chuyện khỏi cuộc sống riêng của mình vì nó quá tối tăm ảm đạm – bạn làm thế để tỏ ra trưởng thành. Rủi thay, thủ thuật giao tiếp khéo léo này đã bị hiểu lầm nghiêm trọng. Rõ ràng chúng ta đã để lại ấn tượng với nhiều người rằng mình cũng lên kế hoạch cho cuộc sống riêng tư một cách chính xác hệt như với công việc – rằng chúng ta “trì hoãn” hôn nhân, như thể yêu đương là điều bạn có thể lên kế hoạch trước vậy. Như thể chúng ta nhìn thẳng vào đôi mắt long lanh của người đàn ông đang cầu hôn mình và nói: “Anh thật tuyệt, em yêu anh đến phát điên. Nhưng giờ em còn phải tập trung vào công việc. Về mặt thời gian thì đúng là phiền phức thật, nhưng đành chịu thôi.” Quả thực, người ta có nói những câu như thế khi chia tay. “Tôi không có thời gian dành cho quan hệ tình cảm lúc này” là câu nói xưa như Trái đất của cả đàn ông và phụ nữ. Đôi khi, bản thân chúng ta cũng tin vào điều đó – rằng vì lý do nào đó, ngồi lại muộn hoàn thành nốt bản báo cáo marketing này hấp dẫn hơn là đi ăn tối với Todd. Nhưng như thế không có nghĩa là bạn đang quan tâm quá mức tới công việc – nhiều khả năng là bạn chỉ không yêu Todd nhiều đến mức hy sinh nó mà thôi. Bạn không chia tay người mình yêu chỉ vì “công việc thật điên rồ”. Khi yêu, bạn cố “đánh cắp” bất kỳ khoảng thời gian quý giá nào mình có. Bạn lái xe chở người ấy tới sân bay để có thêm thời gian bên nhau trên đường đi. Bạn hôn người ấy ở góc phố trước khi chạy về văn phòng. Bạn đi xe của công ty tới thẳng nhà người ấy lúc 11 giờ tối rồi lại vội vàng lên xe từ đúng chỗ đó lúc 5 giờ sáng. Bạn bè và gia đình bị bỏ quên. Cây cối trong nhà chết khô. Hóa đơn không ai thanh toán. Bát đĩa không ai rửa. Nhưng bạn tìm được thời gian dành cho người ấy. Vấn đề PR muôn thuở của phong trào nữ quyền, ngược đời thay, lại bắt nguồn từ chính thành công của nó. Thông điệp cốt lõi rằng phụ nữ có quyền và cơ hội bình đẳng như đàn ông đã hấp thụ vào văn hóa quá nhanh đến nỗi từ đó tới giờ chúng ta mặc định nó đã luôn là như thế. Người ta quên mất là đến tận thập niên 1970, vẫn có những phụ nữ không thể làm thẻ tín dụng hay mua ô tô nếu không được chồng cho phép. Thời những năm 1970, khi tôi còn là một đứa trẻ, ý niệm phụ nữ có thể có cái tôi không bị định đoạt bởi người đàn ông của đời mình vẫn còn rất mới mẻ và gây tranh cãi. Vậy nên, liệu câu nói về con cá và chiếc xe đạp có đúng là hình ảnh phóng đại kỳ quặc? Tôi phải thừa nhận là thế. Nhưng ở thời đó, nó lại
31 có tác dụng tốt, trở thành điểm tựa cho phụ nữ trong một xã hội luôn luôn nói rằng họ chẳng là gì nếu không có đàn ông. Phong trào nữ quyền không hứa hẹn về một cuộc sống dễ dàng hơn cho nữ giới – một cuộc sống không còn những quyết định khó khăn và đánh đổi to lớn. Nó không bao giờ nhắc tới việc một viên luật sư không có ngày nghỉ cuối tuần nào suốt 4 tháng trời sẽ chẳng buồn ngắm nhìn cô vợ hipster đan túi đựng điện thoại di động trong khi các con chơi ngoài công viên. Nó chỉ đơn giản nói rằng cô ấy phải được tự do đưa ra những quyết định của mình – và thậm chí phạm sai lầm – vì cô ấy đủ thông minh để tự định đoạt cuộc đời mình. Vì vậy, sự tự do trong cuộc sống của bạn không làm giảm khả năng kết hợp bạn với người khác mà chỉ làm tăng khả năng đó lên thôi.
32 5BẠN QUÁ ĐÁNG SỢ Khi Suzanne mới chân ướt chân ráo bước vào nghề quan hệ công chúng, vị quản lý cảnh báo sự tự tin của cô có thể trở nên rất đáng sợ đối với người khác. Suzanne tôn trọng lời nhận xét này – mối quan hệ giữa cô và sếp khá tốt – nhưng cô không biết làm thế nào để cải thiện nó. “Chẳng lẽ tôi phải tỏ ra thiếu tự tin sao? Tôi không biết phải làm gì, nhưng lời khuyên ấy vẫn đeo đẳng tôi suốt 20 năm nay,” cô nói. Nhiều năm sau, với “tư cách” là một phụ nữ độc-thân-không-tự-nguyện dù đã hơn 30 tuổi, cô lại tiếp tục phải nghe những nhận xét kiểu như thế. Những người bạn nam giới nói sự tự tin và thành công trong công việc của cô khiến nhiều đàn ông e sợ. Thêm một lần nữa, điều này làm Suzanne bối rối. Cô không phải là Giám đốc Điều hành của một công ty đa quốc gia hay Bộ trưởng Bộ Ngoại giao – cô chỉ là nhà tư vấn marketing, sở hữu một căn hộ và vài chiếc xe, có đủ tự tin đi du lịch hay ăn tối ngoài hiệu một mình. “Mấy anh bạn của tôi nói những thứ đó khiến đàn ông phát sợ, vì khi đó làm gì còn chỗ cho họ nữa? Họ cảm thấy bị hạ thấp. Họ nói tôi cần phải tỏ ra yếu đuối một chút. Tôi không biết tỏ ra như vậy nghĩa là thế nào. Làm sao để cho mọi người thấy họ vẫn có chỗ đứng trong cuộc đời tôi mà không cần tỏ ra yếu đuối hay đòi hỏi sự quan tâm?” Suzanne hỏi. Vậy nên khi bạn trai cũ của Suzanne thốt lên rằng cô không giống với những người mà anh ta từng hẹn hò – điểm hấp dẫn ở những người đó là họ để anh ta lên kế hoạch tất cả các buổi hẹn – cô quyết định thực hiện một thử nghiệm. Trong buổi dã ngoại đi chơi bowling cùng một nhóm bạn, cô cố biến mình trở thành kiểu phụ nữ này. “Tôi quyết định sẽ hỏi han thật nhiều để được nghe những lời khuyên từ anh ấy và giữ mình không hành động quá mạnh mẽ. Tôi không cố tỏ ra yếu đuối mà chỉ hỏi anh ấy mình nên ăn gì – một chiếc hotdog hay hamburger? Ngoài ra, tôi liên tục cố tình ném bóng xuống rãnh. Anh ấy phản ứng rất tích cực với tất cả những điều đó.” Những người khác trong nhóm cũng để ý thấy điều này. “Một phụ nữ đi cùng chúng tôi nói: ‘Tôi nghĩ Keith hợp với cô đấy, vì hình như cô yếu đuối hơn hẳn khi ở bên anh ta.’ Tôi nhớ rõ lúc ấy mình đã nghĩ: Vậy mình phải tỏ ra như thế này mãi ư? Mình không tin là mình chịu đựng được.”
33 Câu nói “Bạn khiến đàn ông phát sợ” chính là nhận xét phổ biến nhất trong các sách hướng dẫn hẹn hò. Và vì những phụ nữ thông minh, tự tin nhất sớm muộn gì cũng phải nghe câu nói này, đôi khi chúng ta hé nhìn giữa lớp bìa màu hồng của những cuốn sách này và biết chính những phẩm chất đem lại thành công cho chúng ta trong cuộc sống – có công việc ổn định, sở hữu một căn nhà, thích nhiều thứ khác ngoài quần áo và trang điểm – có thể chống lại chúng ta trong chuyện hẹn hò. Chúng ta thấy một bức chân dung kỳ lạ về đàn ông: Họ được khắc họa là người nắm tất cả quyền lực trong tay; ấy vậy mà cùng lúc đó, người ta lại nói họ chỉ là thứ hoa cảnh yếu ớt, phát hãi khi gặp phải bất kỳ phụ nữ nào biết sửa vòi nước bị rò hay hoán đổi nợ xấu. Những cuốn sách này giải thích đàn ông luôn muốn cảm thấy người khác cần đến mình. Nếu bạn đã sở hữu nhà riêng và hành nghề nha khoa, thì anh ta còn vai trò gì nữa? “Dù được viết ra với ý định tốt, những cuốn sách hướng dẫn loại này luôn ám chỉ rằng thành công của phụ nữ trong xã hội vài thập kỷ gần đây đã khiến họ thất bại trong chuyện tình cảm. Chính những gì phụ nữ đạt được – đây mới là vấn đề cốt lõi – khiến đàn ông không thể yêu người phụ nữ đó,” Giáo sư Mari Ruti của Đại học Toronto đã viết trong cuốn sách đặc sắc The Case for Falling in Love (tạm dịch: Hãy cứ yêu đi). Ruti quyết định kiểm chứng phát biểu “Việc thể hiện khả năng làm những việc cơ bản khiến phụ nữ trở nên kém hấp dẫn hơn”. Bà gửi cho những người bạn nam giới của mình bản khảo sát chỉ gồm một câu hỏi dựa trên lời khuyên trong một cuốn sách hướng dẫn hẹn hò: Họ có cảm thấy mất hứng khi nhìn thấy vợ/bạn gái mình thay bóng đèn không? Những người bạn của bà đều tỏ ra kinh ngạc – đương nhiên là không rồi. “Nếu một phụ nữ tiết lộ với tôi rằng cô ta không biết cách thay bóng đèn, đó đúng là dấu hiệu chứng tỏ cô ta là một cô nàng ngốc nghếch. Nói chung, tôi cảm thấy những người ngu ngốc không hấp dẫn chút nào,” một người bạn của bà cho biết. “Tôi sẽ tụt hứng trầm trọng nếu biết bạn gái mình không thể thay nổi một cái bóng đèn. Với tôi, tình cảm dành cho phụ nữ cũng bao hàm một phần rất lớn sự tôn trọng và ngưỡng mộ. Khả năng làm được bất cứ điều gì chính là một trong những điều hấp dẫn tôi nhất,” một người khác viết. Bản khảo sát của Ruti không hề mang tính khoa học. Bà chỉ hỏi câu đó theo một cách nhất định với một nhóm người nhất định. Bà đã biết trước câu trả lời của họ. Đây chính là điểm mấu chốt – bà lặp lại phương pháp nghiên cứu của những cuốn sách hướng dẫn hẹn hò đã đọc. “Không phải tất cả đàn ông đều giống như những người bạn của tôi. Nhưng không phải tất cả bọn họ đều khác. Những
34 người ‘đàn ông’ mà bạn đọc trong các cuốn sách kỹ năng – những kẻ không muốn bạn thay được dù chỉ cái bóng đèn – cũng chẳng mang tính đại diện cho ‘mọi đàn ông’ hơn những ông bạn sáng láng của tôi.” Vậy nên, trong khi bạn hoàn toàn có thể tỏ ra yếu đuối để nâng đỡ cái tôi dễ vỡ của một gã đàn ông nào đó, Ruti chỉ ra điều này thực ra lại có tác dụng ngược. “Bạn có thể nghĩ rằng tỏ ra yếu đuối sẽ đem lại cho bạn lợi thế trong chuyện tình cảm. Nhưng thực ra, nó chỉ xua đuổi hết những người đàn ông có tư tưởng bình đẳng mà thôi,” bà viết. Dĩ nhiên, nhiều phụ nữ sở hữu những kỹ năng vượt xa các công việc bình thường hàng ngày. Họ quản lý nhiều nhân viên, tranh tụng những vụ kiện chưa từng có tiền lệ, thực hiện phẫu thuật mổ tim. Những phụ nữ độc thân đầy quyền lực như vậy – hay thậm chí chỉ ở mức trung bình – lúc nào cũng bị người khác nói rằng chính những phẩm chất khiến họ thành công trong công việc đã chống lại họ trong tình cảm. Do đó, họ được khuyên rằng hãy tỏ ra là một con người khác hẳn khi rời khỏi văn phòng. Tuy nhiên, lý thuyết này mặc định tất cả phụ nữ thành công trong công việc đều có tính cách siêu nam tính – rằng họ thường vượt trội nhờ tỏ ra cứng rắn, mưu mẹo hoặc hung hăng. Nhưng sự thực có đúng như vậy không? Hãy thử nghĩ tới những người thành đạt nhất mà bạn biết – bất kể đàn ông hay phụ nữ. Chắc chắn sẽ có vài kẻ khốn nạn kiêu căng. Lịch sử các công ty cho chúng ta thấy có vô số người trở nên giàu có bằng phong cách làm việc không hề có tình người hay đoái hoài tới nhu cầu và cảm xúc của người khác. Nhưng liệu đó có phải là cách làm việc của đa số người thành công? Hãy nghĩ tới người quản lý tuyệt vời nhất bạn biết – người mà vì họ, bạn sẵn sàng hy sinh cả ngày thứ Bảy để làm việc, người có khả năng khiến bạn cảm thấy được trân trọng ngay cả khi thông báo rằng năm nay chẳng ai được tăng lương cả. Người ấy có lạnh lùng vô cảm không? Người ấy có khiến bạn cảm thấy bị hạ thấp và thừa thãi không? Hay cô ấy hiểu – giống như mọi nhà quản lý tốt khác – rằng cô ấy có thể khơi gợi lòng trung thành và sự chăm chỉ trong nhân viên của mình bằng cách cho họ thấy tầm quan trọng của họ. Những người thực sự thành công biết lời khen ngợi thể hiện sự trân trọng hay câu “Tôi biết phải làm sao nếu không có bạn đây?” đem lại hiệu quả lớn hơn rất nhiều trong việc quản lý nhân viên so với việc tỏ thái độ kẻ cả, hách dịch. Vì vậy, nếu sự nghiệp của bạn đang thành công mỹ mãn, nó chẳng nói lên rất nhiều điều tốt đẹp về kỹ năng con người của bạn hay sao?
35 Tất cả chúng ta đều muốn cảm thấy người khác cần đến mình, và tất cả chúng ta cũng muốn ở cạnh người có thể tự làm mọi thứ khi cần thiết. Vậy làm sao để phân biệt rạch ròi hai điều đó? Hãy thử tự hỏi bản thân mình đã từng nhìn một đồng nghiệp, một người bạn hay họ hàng và thực lòng nói những điều sau đây hay chưa: “Cảm ơn rất nhiều. Tôi không thể làm nổi việc này mà không có sự giúp đỡ của bạn.” “Bạn biết rõ