phần lớn chỉ dài 3-6 tháng. Cô liên tục xin lời khuyên từ những người bạn đã kết hôn của mình. “Tôi từng nhìn những người đã lập gia đình với ánh mắt tò mò. Tôi coi những lời khuyên của họ đều là vàng ngọc, vì họ đã kết hôn rồi mà,” Rose nói. Chẩn đoán của họ là: “Hầu hết mọi người đều nhất trí rằng tôi quan tâm tới đối phương nhiều quá, không biết làm cao mà lúc nào cũng gồng mình quá nhiều,” Rose nói. Rose thường đau khổ sau mỗi mối tình, và nhiều người bạn của cô cũng nhanh chóng mất kiên nhẫn. Những lời khuyên của họ pha lẫn sự ngầm khó chịu rằng sao cô ta có thể khổ sở đến thế vì một chuyện tình kéo dài có vài tháng (rõ là họ không hiểu được nỗi đau của việc những mối quan hệ của mình hiếm khi “sống sót” nổi qua một mùa bóng chày). “Tôi nhận được rất nhiều lời khuyên đại khái kiểu: ‘Có vấn đề gì với cậu vậy? Sao mãi không yêu ai được nhỉ?’ Câu nói này ẩn chứa sự miệt thị ‘và Tái bút: Cậu đúng là đồ điên!’” Rose nói. Những người bạn của Rose chỉ đang truyền bá lời khuyên kinh điển trong các cuốn sách hướng dẫn hẹn hò: Nếu yêu ai đó, đừng để cho họ biết. Phụ nữ không nên tỏ ra quá độc lập hoặc mạnh dạn, nhưng cũng không được tỏ ra tử tế quá. Phải lạnh lùng một chút. Để anh ta không biết đường nào mà lần. Đàn ông thích săn đuổi mà. Thậm chí nếu bạn chưa từng đọc những cuốn sách hướng dẫn hẹn hò khái quát quá mức hành vi của đàn ông và phụ nữ với những hình ảnh so sánh kỳ quặc – Đàn ông giống miếng bánh pho mát! Phụ nữ giống như chiếc cờ lê! – những lời khuyên trong các cuốn sách đó ăn sâu bám rễ vào văn hóa của chúng ta đến độ ngay cả những phụ nữ độc thân dị ứng với sách kỹ năng nhất cũng thuộc làu quy tắc này. Trong các cuộc đối thoại bàn tròn giữa những phụ nữ độc thân chúng tôi, kể cả người có bằng thạc sĩ hay nắm giữ vị trí quản lý trong công ty cũng phải miễn cưỡng thừa nhận rằng chủ động mời đàn ông hẹn hò cũng ngang với giết chết mối quan hệ trước khi nó kịp bắt đầu, rồi bạn nên để anh ấy trả tiền, trong khi đó hễ bạn hỏi câu: “Mối quan hệ này sẽ đi tới đâu?”, chắc chắn mọi sự sẽ tan vỡ hết.
48 Ở một chừng mực nào đó, chúng tôi đều nhất trí rằng mình chính là miếng mồi, và nếu muốn duy trì sự quan tâm của đàn ông, ta cần chạy zig zag như một món đồ chơi có dây dành cho mèo. Quan trọng nhất là không bao giờ được để người đó biết mình thích anh ta đến mức nào. Chúng tôi căm ghét những cuốn sách đó, nhưng cũng tin rằng mình đang đánh cược khi chấp nhận một cuộc hẹn nữa vào thứ Bảy ngay sau buổi hẹn tối thứ Tư. Tôi thường được nghe những chân lý đúc rút từ các cuốn sách hướng dẫn hẹn hò thông qua kiểu thẩm thấu này; bên trong tôi phần nào hiểu rằng thực sự đọc các cuốn sách này sẽ chỉ làm mục ruỗng tâm hồn. Vì vậy, tôi có cảm giác thật kỳ lạ khi đọc chúng lần đầu tiên sau khi đã “gài bẫy” được một anh chàng. Làm sao tôi thành công được thế? Bằng cách phạm những sai lầm sau: Mở hộ chốt cửa xe bên ghế lái cho anh ấy sau khi anh mở cửa cho tôi ngồi vào ghế bên. Lẽ ra tôi phải ngồi im như công chúa trong khi anh ấy lục lọi chìa khóa. Chỉ với hành động nghiêng người vài phân và mở khóa, tôi đã tước đoạt ở anh ấy cái diễm phúc được quan tâm tôi (rõ ràng là lái xe chở tôi đi vẫn chưa đủ). Mars and Venus on a Date (Đàn ông Sao Hỏa, đàn bà Sao Kim trong hẹn hò). Nấu một bữa thật ngon trong buổi hẹn thứ ba. Hóa ra, tôi nên vứt cho anh ấy một gói bỏng ngô lấy từ lò vi sóng với bánh quy Oreo. Việc tôi nấu một bữa tối đàng hoàng và chuẩn bị sẵn những tiện nghi nhỏ nhặt khác như khăn ăn và cốc uống bia nghĩa là tôi đã cố gắng quá nhiều để làm hài lòng anh ấy, và vì thế sẽ bị xem thường. Why Men Love Bitches (tạm dịch: Tại sao đàn ông yêu gái hư). Đi chơi với anh ấy 7 đêm liền sau buổi hẹn hò đầu tiên. Every Dating Guide Ever Written (tạm dịch: Mọi hướng dẫn hẹn hò từng được ghi lại). Tôi đã liệt kê ra vài cuốn siêu dở, nhưng thông điệp cốt lõi của chúng – hãy giữ khoảng cách, đừng để anh ta biết mình quan tâm – đã được tôi và các bạn tiếp thu ngay cả khi chưa từng mở ra xem. (Thôi được rồi, có lẽ chúng ta đã mở ra xem một, hai cuốn.) Ý tưởng chính được trình bày dưới hình thức tự tạo sức mạnh cho bản thân – tạo hình ảnh một người tự tin tới mức không cần tự chứng tỏ mình hay tìm kiếm sự đồng thuận từ người khác. Lòng tự tôn của bạn cao ngất trời, đến nỗi hoàn toàn không thể bị tổn thương bởi những gì anh ta suy nghĩ. Cũng giống như những lời khuyên sai lầm khác, có một chút sự thật ở đây: Đừng để người khác quyết định giá trị của mình.
49 Nhưng với việc khuyên phụ nữ cư xử như nữ hoàng băng giá, thông điệp ẩn phía sau là: Bạn phải giấu đi cảm xúc thật và đóng giả thành một người khác, vì nếu họ thấy được con người thật của bạn hay biết cảm xúc thực sự của bạn, họ sẽ rời đi ngay. Cái đó giúp bạn tự tin thế nào được đây? Tỏ ra kiêu kỳ chỉ là tự tin giả hiệu. Thổi phồng mình lên, làm người khác thấy bất an, kìm lại lòng tốt – không phải là cách xử sự của người thực sự tự tin. Hãy nghĩ tới người tự tin nhất bạn biết. Họ có thờ ơ, ích kỷ hay bủn xỉn không? Họ có cố gắng khiến bạn cảm thấy nhỏ bé và bất lực? Hay họ chính là người xin phép cầm hộ áo khoác, dành cho bạn toàn bộ sự quan tâm khi bạn kể với họ về cuốn sách mình đang đọc? Họ có thấy những điều bạn làm tốt và nói cho bạn biết? Hãy nghĩ tới bản thân mình khi cảm thấy tự tin nhất – bạn vừa mới được thăng chức hay khen ngợi, hoặc cũng có thể là vui vẻ chẳng vì lý do gì. Cảm giác hạnh phúc dâng trào này có khiến bạn thờ ơ hay xấu tính hơn? Bạn có muốn khiến người khác băn khoăn về bản thân mình? Bạn có muốn giữ lại những lời khen ngợi và biểu hiện tình cảm? Hay là bạn muốn nói: “Trông bạn thật tuyệt!” “Buổi thuyết trình tuyệt đỉnh!” “Tôi mang cho bạn một cốc cà phê kem không đường đây!” Giáo sư Brené Brown thuộc Đại học Houston đã dành cả thập kỷ để nghiên cứu sự khác nhau giữa những người tự tin vào giá trị bản thân và những người không cảm thấy điều đó. “Chỉ có một yếu tố phân biệt hai loại người này,” bà nói trong một bài diễn thuyết TED Talk năm 2010. “Những người cảm thấy được yêu thương và gắn bó tin rằng họ đáng được yêu thương và gắn bó. Vậy thôi.” Trong nghiên cứu của mình, Brown gọi những người có ý thức về giá trị bản thân này là “sống bằng cả trái tim”, và bà nhận thấy một trong những điểm đặc trưng nhất ở họ là sự sẵn sàng chịu đựng tổn thương. “Họ trân trọng sự yếu đuối của mình. Họ tin điều làm họ yếu đuối cũng khiến họ đẹp hơn. Họ không nói yếu đuối là dễ chịu hay khổ sở… Họ chỉ nói rằng nó là cần thiết. Họ sẵn lòng thổ lộ: ‘Em yêu anh’ trước, sẵn lòng làm những điều không thể biết trước kết quả, sẵn lòng chờ bác sĩ đọc hình chụp tia X, sẵn lòng đầu tư vào quan hệ tình cảm dù chưa biết nó có kết cục như mong muốn hay không.” Đây không phải là kiểu cố ra vẻ yếu đuối để thỏa mãn cái tôi của đàn ông – “Golly ơi, em yếu quá không mở nổi lọ dưa chuột này!” Đây là lòng dũng cảm
50 thực sự để nói rằng bạn quan tâm đến người khác mà không cần gì đảm bảo họ cũng cảm thấy điều tương tự. Yêu là mạo hiểm. Nó bao hàm những cảm xúc chúng ta không thể điều khiển. Nó khiến chúng ta cảm thấy hoang dại, bất kham. Đây là điều tốt, nhưng cũng thật đáng sợ. Những cuốn sách hướng dẫn hẹn hò bán chạy bởi chúng nói rằng chúng ta có thể kiểm soát được một trong những yếu tố bất kham nhất trong cuộc sống. Và dù bạn là ai – tài xế xe buýt, người tạo mẫu tóc, nhà vật lý nguyên tử – tình yêu là thứ đôi lúc khiến bạn phải nhìn hai bàn tay và giật mình nghĩ thầm: “Hả?” Không hề bất ngờ khi có những công thức và chỉ dẫn được đặt ra cho khoảng không gian rộng lớn đáng sợ này. Nhưng thường thì, những lời khuyên “đã được thời gian thử thách” này thực chất chỉ khiến bạn nghi ngờ bản năng cốt yếu nhất của mình, nói với bạn rằng để được yêu thì hãy cư xử như một người khác. Điều này trái ngược hoàn toàn với cách tiếp cận cuộc sống của những chủ thể “sống bằng cả trái tim” trong nghiên cứu mà Brown tiến hành. Theo Brown, “Những người này đơn giản có lòng dũng cảm dám chấp nhận sự không hoàn hảo. Họ có lòng trắc ẩn để đối xử tử tế với bản thân mình trước, rồi sau đó là với người khác – bởi chúng ta không thể có lòng trắc ẩn với người khác nếu không đối tốt với chính mình. Và sau cùng, họ có sự kết nối – đây là phần khó nhất – vốn là kết quả của việc sống thành thật. Họ sẵn sàng bỏ qua lý tưởng về bản thân trong tương lai để được sống đúng với con người của hiện tại.” Bà cũng là tác giả của hai cuốn sách Daring Greatly (Sự liều lĩnh vĩ đại11 ) và The Gifts of Imperfection (Món quà của sự không hoàn hảo). 11 Cuốn sách đã được Alpha Books mua bản quyền và xuất bản năm 2015. Dù phải chịu bao bực bội và nghi ngờ về bản thân, Rose vẫn mang trong mình một bản năng nhỏ bé nhưng mãnh liệt rằng một ngày nào đó cô sẽ gặp được người mà cô không phải gồng mình để khiến anh ta thích mình. “Từ khi còn nhỏ, tôi đã luôn tin rằng khi gặp được người phù hợp với mình, bạn sẽ biết ngay lập tức,” cô nói. “Tôi chưa từng hiểu được tại sao có những người hẹn hò với nhau suốt 4, 5 năm – vì còn gì để mà kiểm chứng nữa? Đây chính là bản năng mà tôi luôn giữ trong lòng nhưng không bao giờ nói ra, vì tôi biết mình sẽ bị vùi dập tơi tả. Bản năng của bạn cũng có thể bị đánh bật bởi những giọng nói từ bên ngoài.” Bản năng của Rose đã đúng. Cô gặp chồng mình khi 34 tuổi. Một năm sau, họ kết hôn. Khi nhìn lại những mối quan hệ không đi tới đâu trước kia, cô thực sự ước gì mình đã không quá luyến tiếc những người bỏ cô ra đi – “Tôi ước hồi đó mình đi chạy bộ còn hơn,” cô nói.
51 Nhưng cô không nghĩ “quan tâm quá nhiều” là vấn đề của mình. Sau cùng, cô vẫn rất mực quan tâm tới chồng mình – và anh ấy cũng hạnh phúc về điều đó. Thái độ này giúp duy trì tuổi thọ hôn nhân, như nghiên cứu của Tiến sĩ Gottman đã chỉ ra: Thoải mái dành những lời yêu thương cho bạn đời sẽ giúp kéo dài hôn nhân hơn là tỏ ra thờ ơ hay giấu giếm. Đây chỉ là một câu chuyện nhỏ – cũng giống như những câu chuyện khác trong cuốn sách này, kể cả câu chuyện của tôi, và chúng chẳng chứng tỏ điều gì cả. Phương pháp nghiên cứu của Brown là khoa học; của tôi thì không. Nhưng đúng như Mari Ruti đã chỉ ra,