CHƯƠNG 5 Tính tương đối của câu hỏi pháp lý TDPL là đi tìm các câu hỏi pháp lý, mà câu quan trọng nhất là CHMC. Câu này được bổ sung hay thay thế bằng các CHPT. Cách thức để tìm ra CHMC ta đã biết. Mục đích cuối cùng của TDPL là đưa ra giải pháp cho một vụ tranh chấp. Nói đến giải pháp thì không phải chỉ có một; mà thực ra giải pháp mới là chính, còn TDPL chỉ là phương pháp, là kỹ thuật để đưa ra giải pháp. CHMC và các CHPT dựa trên các sự kiện nhất định được chọn lựa trong một vụ. Mà sự kiện trong một vụ thì có nhiều, lại tùy thuộc vào CHKL, nên khi suy xét về cùng một vấn đề, mỗi người có thể chọn các sự kiện khác nhau rồi đưa ra các câu hỏi khác nhau; thậm chí có người không đưa câu hỏi mà đưa ra quan điểm. Do vậy các câu hỏi pháp lý ta đưa ra sau khi TDPL thì chúng không phải là các câu duy nhất. Có nhiều người sẽ đưa ra các câu hỏi khác. Vì thế tôi nói đến tính tương đối của các câu hỏi pháp lý, hiểu theo nghĩa là cũng có những câu hỏi khác. Vấn đề chỉ còn là câu hỏi nào thuyết phục được nhiều người nhất, hay có tính thuyết phục cao nhất? Khi đã TDPL qua bảy bước, có CHMC có giải pháp thì nó khó lòng bị bác bỏ. Nó sẽ thuyết phục được nhiều người; vì đó là kết quả của sự hợp lý, các sự kiện được phân tích rành mạch, đầy đủ, toàn diện và khách quan. Ta tin như thế. Trong bốn vụ dưới đây, tôi nêu lên các cách đặt câu hỏi pháp lý khác nhau và hệ quả của chúng để bạn so sánh với cách TDPL mà bạn đang học. Ở các nước khác, khi thảo luận và nhận xét các bản án người ta dùng vụ có thật. Nếu không có thật thì nó là lý thuyết để tranh luận hơn thua; chứ không phải là đi tìm cách giải quyết tốt hơn cho một sự việc đã xảy ra và đã được giải quyết.
290 TƯ DUY PHÁP LÝ CỦA LUẬT SƯ Vụ 41 Tranh chấp trúng thưởng chiếc xe Land Cruiser A. Trình bày Vào khoảng giữa năm 2002, tại TP. Hồ Chí Minh có một vụ tranh chấp đã được bàn tán rất nhiều về mặt luật pháp. Dạo đó hãng bia Tiger bán bia cho trúng thưởng một chiếc xe Land Cruiser, ai làm sao đó có cái nắp chai bia mà bên trong có in hình chiếc xe và nộp lại cho hãng thì trúng chiếc xe trị giá hơn 50.000 USD. Nội vụ nói gọn lại là như thế này. Ông Điện rủ ông Sơn và vài người nữa đi uống bia. Họ gọi bia Tiger. Người chủ quán đem bia ra, ông Sơn khi mở nút chai và cậy miếng xốp lên thì thấy có hình chiếc xe, tức là trúng thưởng. Sau khi thấy như thế và uống xong họ gửi nút chai bia lại cho chủ quán và đi uống một chầu nữa. Lúc trở lại lấy nút chai thì người chủ quán, ông Sơn và ông Điện đều nói là nút chai của mình để được trúng chiếc xe và họ cãi nhau về việc đó. Công luận có nhiều ý kiến khác nhau về câu hỏi ai trúng thưởng. Dưới đây tôi chọn một số tiêu biểu của một vài vị đang có trọng trách trong ngành tư pháp đăng trong báo Pháp Luật TP. HCM. Sau này báo Pháp luật của TP. HCM tổ chức một phiên xử giả và hội đồng xét xử đã ra một bản án, nhưng tên của các nhân vật đã được đổi (ông Điện thành ông Lý, ông Sơn thành bà Sự, ông chủ quán là ông Quán, xe Land Cruiser thành Toyota). Trên thực tế thì các bên đã dàn xếp với nhau ổn thỏa. Tôi cũng in bản án ấy ở đây. 1. Bài viết 1 Ông Điện là người trúng thưởng Tôi nhất trí với ý kiến cho rằng ông Điện là người được nhận chiếc xe giải thưởng. Trên góc độ pháp lý, ông chủ quán không có quyền gì vì giữa ông và ông Điện là quan hệ mua bán và đã mua đứt bán đoạn. Do đó, chỉ còn xét quan hệ giữa ông Điện và ông Sơn. Theo bài báo, ông Điện mời những người kia đi uống bia chung chứ không phải đem tặng cho từng người mỗi người
Tính tương đối của câu hỏi pháp lý 291 vài chai bia, tức ý chí của ông chỉ là chia sẻ phần nước bia với các bạn nhậu. Ông Điện lại là người trả tiền. “Mời đi uống bia chung” khác với trường hợp ngày Tết biếu nhau một thùng bia. Mang bia đến biếu nhau thì kể từ khi tôi nhận được thùng bia ấy, trong thùng có bao nhiêu nắp có giải thưởng cũng đều thuộc sở hữu của tôi. Đối tượng của hợp đồng tặng cho lúc ấy được xác định rõ ràng là một thùng bia, quyền sở hữu toàn bộ thùng bia được chuyển dịch từ người biếu sang người được biếu. Còn mời nhau đi uống bia thì chỉ có chuyển dịch quyền sở hữu nước bia trong chai khi bia được rót ra mời chứ không có sự chuyển dịch quyền sở hữu vỏ chai và nắp chai (nắp chai là một