V
ốn dĩ bình thường buổi sáng đã không phải là thời điểm ưa thích của Patrik, nhưng buổi sáng hôm nay phải nói là cực hình. Trước tiên, anh buộc phải rời khỏi cái giường ấm áp của Erica và rời khỏi cô để tới chỗ làm. Thứ hai, anh phải xúc tuyết tới gần nửa tiếng để dọn đường cho ô tô. Thứ ba, cái ô tô khốn kiếp kia nhất định không chịu nổ máy. Sau khi thử đi thử lại anh đành bất đắc dĩ trở vào trong mượn xe Erica. Thật may là xe của cô đã hoạt động ngay từ lần nổ máy đầu tiên.
Anh tới văn phòng trễ mất nửa tiếng. Việc đào tuyết khiến cả người anh sũng mồ hôi, thỉnh thoảng anh lại phải kéo cổ áo ra cho thoáng. Máy pha cà phê, điểm dừng đầu tiên trước khi bắt đầu làm việc. Chỉ tới khi đã yên ổn ngồi bên bàn làm việc của mình với ly cà phê trên tay anh mới cảm thấy bình tĩnh trở lại. Anh cho phép bản thân được mơ mộng một chút, chìm đắm trong cảm giác yêu đương cuồng dại, mất cả lý trí. Đêm qua cũng tuyệt vời như đêm đầu tiên. Nhưng họ cũng còn chút tỉnh táo, cố kiềm chế để có thể ngủ được vài tiếng. Nói là được nghỉ ngơi thì hơi quá nhưng ít nhất anh cũng không mệt chết như ngày hôm qua.
Việc đầu tiên anh phải làm là đọc lại những ghi chép từ cuộc trò chuyện với Jan hôm trước. Chẳng có chi tiết nào khiến anh hứng thú nhưng cuộc trò chuyện cũng không hẳn là lãng phí thời gian. Những linh cảm liên quan tới những người trong cuộc hay có khả năng dính dáng tới vụ án đều rất quan trọng cho việc điều tra. ‘Điều tra án mạng chính là điều tra về con người.’ Một thầy giáo ở học viện cảnh sát vẫn thường xuyên nhắc nhở và những lời thông thái đó đã ăn sâu trong đầu Patrik. Bên cạnh đó, anh nghĩ mình có khả năng phán đoán người khác khá chính xác. Trong quá trình thẩm vấn nhân chứng và nghi phạm, anh luôn cố gắng tách khỏi thực tế trong giây lát và tập trung cảm nhận những ấn tượng từ người đối diện. Jan không tạo ra bất cứ ấn tượng tích cực nào từ Patrik. Không đáng tin cậy, lươn lẹo, ham mê nhục dục là những từ xuất hiện trong đầu anh khi thu thập những ấn tượng về nhân cách của Jan. Rõ ràng người đàn ông này đang che giấu điều gì đó chưa nói ra. Một lần nữa, Patrik lại cầm tập tư liệu liên quan tới gia đình Lorentz. Anh vẫn chưa tìm thấy mối liên hệ chắc chắn giữa gia đình này và hai vụ án mạng, ngoài những cuộc điện thoại của Anders gọi cho Jan. Anh cũng không thể chứng minh câu chuyện của Jan về việc gọi nhầm số là không đúng. Patrik cầm tập tài liệu nói về cái chết của bố mẹ Jan. Có gì đó trong giọng nói của anh ta khi nhắc tới tai nạn này khiến Patrik nghi ngờ. Hẳn có gì đó không đúng. Anh chợt có một ý nghĩ. Anh nhặt điện thoại và quay một số mà anh vốn thuộc lòng.
“Vicky, xin chào, chị có khỏe không?”
Người bên kia đầu máy khẳng định mọi chuyện đều tốt đẹp. Sau và câu thăm hỏi vui vẻ, Patrik đi thẳng vào vấn đề.
“Vicky, chị có thể giúp tôi một việc được không? Tôi đang kiểm tra tư liệu về một cậu bé nằm trong danh sách bảo trợ xã hội vào năm 1975. Mười tuổi, tên là Jan Norin. Chị có tài liệu gì về trường hợp này không? Được, tôi sẽ chờ.”
Anh bồn chồn gõ tay trên mặt bàn trong lúc chờ đợi Vicky Lind bên văn phòng bảo trợ xã hội kiểm tra thông tin. Một lúc sau anh nghe thấy tiếng chị trở lại ở đầu dây bên kia.
“Chị có tư liệu à? Tuyệt vời. Chị có thể cho tôi biết ai là cán bộ theo dõi vụ đó không? Siv Persson. Tốt quá. Chị có số điện thoại của bà ấy không?”
Patrik nhanh chóng ghi lại số điện thoại rồi ngắt máy sau khi đã hứa mời Vicky hôm nào đi ăn trưa. Anh bấm số điện thoại mà chị vừa cho và lập tức nghe thấy một giọng khàn khàn ở đầu dây bên kia. Hóa ra Siv nhớ rất rõ trường hợp của Jan Norin và anh có thể tới gặp bà ngay lập tức.
Patrik vội vàng chộp lấy áo khoác khiến cả chiếc mắc áo đổ ụp xuống, kéo theo một bức tranh treo tường và một lọ hoa trên giá sách, tiếng đổ vỡ loảng xoảng. Nhưng hiện tại anh chỉ còn cách mặc kệ, giữ nguyên hiện trường như thế cho tới lúc trở về. Lúc ra tới hành lang, anh thấy ai nấy đều thò đầu ra nghe ngóng. Anh chỉ kịp xua tay rồi chạy ra ngoài trước con mắt hiếu kỳ của mọi người.
Văn phòng bảo trợ xã hội chỉ cách đồn cảnh sát và trăm mét. Patrik cực nhọc băng qua con đường đầy tuyết trên phố chính. Tới cuối đường anh rẽ trái về phía Quán trọ Tanumshede rồi tiếp tục đi hết nửa con phố. Văn phòng bảo trợ xã hội trong cùng một tòa nhà với cơ quan hành chính của thị trấn. Anh leo lên cầu thang, bước vào văn phòng của Siv sau khi vui vẻ chào hỏi nhân viên lễ tân, một cô bạn cùng lớp thời trung học. Siv Persson cũng chẳng buồn đứng dậy bắt tay khi anh tiến vào. Hai người họ đã nhiều lần tiếp xúc từ khi Patrik làm cảnh sát và luôn tôn trọng năng lực nghề nghiệp của đối phương dù không phải lúc nào cũng đồng quan điểm trong cách giải quyết vấn đề. Một phần do Siv là một trong những người tử tế nhất mà anh đã từng biết, nhưng đối với một nhân viên xã hội, việc chỉ nhìn thấy ưu điểm của người khác đôi khi không phải là tốt. Anh đồng thời cũng ngưỡng mộ bà ở chỗ luôn giữ được quan điểm tích cực của mình về bản chất của con người bất chấp tất cả những ví dụ hoàn toàn trái ngược mà bà đã gặp phải trong bằng ấy năm công tác. Patrik cảm thấy dường như anh đã đi theo chiều ngược lại.
“Chào cậu, Patrik. Vẫn xoay xở lội tuyết để tới đây cơ đấy.”
Patrik phản ứng một cách tự nhiên trước thái độ vui vẻ bất thường của bà.
“Vâng, nhưng nếu có máy ủi tuyết thì vẫn tốt hơn.”
Bà nhấc cặp kính buộc lủng lẳng trên một sợ dây quanh cổ lên và đeo vào mắt. Siv thích những màu sắc tươi sáng và đôi mắt kính màu đỏ rất hợp với trang phục hôm nay của bà. Vẫn luôn một kiểu tóc kể từ khi anh biết bà. Đầu vuông, hai bên tỉa vát tới cằm, mái hỉ nhi ngắn trên lông mày. Tóc bà màu đồng đỏ rực rỡ, và những gam màu tươi sáng ấy khiến Patrik cảm thấy chỉ cần nhìn bà cũng đã cảm thấy tràn trề sức sống.
“Cậu muốn xem lại một hồ sơ cũ chỗ tôi đúng không? Jan Norin hả?”
Giọng nói của bà vẫn còn vẻ gượng gạo. Bà đã chuẩn bị tài liệu trước khi anh tới, một chồng dày cộp trên mặt bàn.
“Chúng tôi có khá nhiều tư liệu về người này như cậu thấy đấy. Cả bố lẫn mẹ thằng bé đều nghiện hút và nếu họ không chết trong một tai nạn thì chúng tôi sớm muộn cũng sẽ phải can thiệp. Họ bỏ mặc thằng bé để nó tự xoay xở. Thằng bé tới trường trong những bộ quần áo bẩn thỉu, rách nát và bị các bạn học bắt nạt vì quá hôi hám. Rõ ràng, nó đã phải ngủ trong chuồng ngựa cũ và chỉ có một bộ quần áo để mặc.”
Bà nhìn Patrik từ trên giọng kính.
“Tôi nghĩ là cậu sẽ không tới đây để lợi dụng lòng tin của tôi đúng không? Cậu sẽ tiến hành các thủ tục cần thiết cho phép tiếp cận các dữ liệu về Jan, cho dù là muộn hơn một bước?”
Patrik gật đầu. Anh biết tầm quan trọng của việc tuân thủ quy định nhưng đôi khi để việc điều tra có hiệu quả, khâu hành chính giấy tờ có thể vận hành chậm một bước sau hành động. Siv và anh vẫn luôn có một mối quan hệ công việc thực tế và hiệu quả nhưng anh biết bà vẫn phải hỏi anh câu đó.
“Sao không can thiệp sớm hơn?” Patrik hỏi. “Sao lại để tình hình diễn biến xấu tới mức đó? Có vẻ như Jan đã bị bỏ bê từ lúc sinh ra mà khi bố mẹ mất thì thằng bé đã mười tuổi rồi.”
Siv thở dài. “Tôi biết cậu định nói gì nhưng tin tôi đi, tôi cũng đã nhiều lần nghĩ như vậy. Nhưng hoàn cảnh lúc đó khác, tôi mới chỉ bắt đầu làm việc ở đây vài tháng trước khi xảy ra vụ hỏa hoạn. Phải trong những trường hợp cực kỳ nghiêm trọng thì chính quyền mới được can thiệp vào việc giới hạn quyền nuôi dưỡng con cái của bố mẹ như mong muốn. Thời điểm đó lại có rất nhiều người ủng hộ quyền tự do nuôi dưỡng và giáo dục con cái và thật không may, những đứa trẻ như Jan đã trở thành nạn nhân. Chúng tôi chưa bao giờ tìm thấy trên người thằng bé vết tích của bạo lực gia đình. Nói trắng ra là nếu thằng bé bị đánh đập thì tốt quá vì như vậy nói có thể tới bệnh viện. Và chúng tôi có thể lấy cớ để theo dõi thực trạng gia đình. Nhưng thằng bé không bị đánh đòn hay không bao giờ để lộ ra bị đánh hoặc chỉ đơn thuần là bị bố mẹ bỏ bê mà thôi.” Siv khoanh tròn ngón tay quanh chữ “đơn thuần” để ám chỉ một từ nghi vấn.
Patrik đột nhiên thấy thương cảm cho cậu bé Jan. Làm sao một người có thể bình thường khi lớn lên trong hoàn cảnh như thế?”
“Nhưng cậu vẫn chưa nghe thấy phần tồi tệ nhất đâu. Chúng tôi không có bằng chứng, nhưng có những dấu hiệu cho thấy bố mẹ thằng bé đã để những người đàn ông khác lạm dụng tình dục con mình để đổi lấy tiền hoặc thuốc phiện.”
Cằm Patrik như sắp rớt xuống. Còn tệ hơn nhiều so với tưởng tượng của anh.
“Như tôi đã nói, chúng tôi không thể chứng minh được gì, nhưng giờ thì chúng tôi biết rằng lúc đó ở Jan đã xuất hiện một hình thái bệnh điển hình ở những đứa trẻ bị lạm dụng tình dục. Thằng bé nhiều lần vi phạm kỷ luật nghiêm trọng ở trường. Những đứa trẻ khác có thể bắt nạt thằng bé nhưng đồng thời cũng sợ nó.”
Siv mở một tập tài liệu, giở qua vài trang cho tới khi tìm được thứ mình muốn.
“Ở đây cũng có ghi lại. Lên lớp bốn, thằng bé có mang một con dao tới trường và dùng nó để đe dọa một trong những đứa trẻ hay bắt nạt nó nhất. Nó đã thực sự rạch lên mặt thằng bé kia nhưng nhà trường đã ỉm đi. Theo như tôi được biết, thằng bé đã không bị trừng phạt. Rất nhiều vụ tương tự đã xảy ra khi Jan có những biểu hiện bạo lực thái quá đối với các bạn học, nhưng vụ dâm dao kia là nghiêm trọng nhất. Thằng bé cũng nhiều lần bị báo cáo lên ban giám hiệu vì có những hành vi không phù hợp đối với các bạn gái trong lớp. Thằng bé có kiến thức về các hành vi tình dục và những vấn đề liên quan ở mức vượt xa tuổi của nó. Nhưng tất cả những lời tố cáo này đều không biến thành hành động. Vì không ai thực sự biết phải làm gì với một đứa trẻ có những hành vi đáng lo ngại như vậy đối với những người xung quanh. Ngày nay thì chúng tôi hẳn sẽ lập tức phản ứng trước những dấu hiệu rõ ràng như vậy và tiến hành can thiệp nhưng cậu phải nhớ rằng chuyện đó xảy ra từ đầu những năm bảy mươi. Một thế giới hoàn toàn khác.”
Patrik gần như muốn xỉu vì giận dữ và thương xót cho thằng bé. Làm sao người ta có thể đối xử với một đứa bé như vậy?
“Sau vụ hỏa hoạn… có còn xảy ra những sự việc như thế không?” anh hỏi.
“Không, lạ ở chỗ đó. Sau vụ hỏa hoạn thằng bé lập tức được chuyển tới gia đình Lorentz và chúng tôi không có bất cứ thông tin gì về việc thằng bé lại gây chuyện nữa. Tôi đã lái xe tới nhà họ vài lần để theo dõi diễn biến tình hình và nhìn thấy một cậu bé hoàn toàn khác. Nó ngồi đó trong bộ lễ phục, tóc bóng mượt nhìn tôi không hề chớp mắt và lịch sự trả lời mọi câu hỏi. Thực sự rất đáng sợ. Một người không thể thay đổi hoàn toàn chỉ sau một đêm như vậy.”
Patrik khẽ giật mình. Đây là lần đầu tiên anh nghe Siv ám chỉ theo cách tiêu cực về một trong những vụ việc mình phụ trách. Anh lập tức hiểu rằng thông tin này rất đáng đào sâu. Bà rõ ràng muốn nói gì đó nhưng anh phải đặt đúng câu hỏi mới được.
“Liên quan tới vụ hỏa hoạn…”
Anh bỏ dở câu nói giữa chừng và thấy Siv ngồi thẳng dậy trên ghế. Có nghĩa là anh đã đoán đúng.
“Tôi có nghe được một số tin đồn xung quanh vụ hỏa hoạn.” Anh nhìn Siv vẻ dò hỏi.
“Tôi không thể lo cho các tin đồn được. Cậu nghe được những gì?”
“Rằng vụ hỏa hoạn là do phóng hỏa. Hồ sơ điều tra của chúng tôi thậm chí còn ghi rõ ‘nhiều khả năng là do phóng hỏa’ nhưng lại không tìm thấy dấu hiệu nào của thủ phạm. Ngọn lửa bắt đầu từ tầng trệt ngôi nhà. Bố mẹ thằng bé ngủ ở tầng trên nên không thể nào là họ. Bà có biết ai nuôi thù oán với nhà Norin tới mức phải làm chuyện đó không?”
“Có.” Câu trả lời của bà cụt lủn và khẽ khàng tới mức anh cứ ngỡ mình nghe lầm.
“Có, tôi có biết ai là người ghét nhà Norin tới mức muốn phóng hỏa.” Bà nhắc lại, lần này lớn tiếng hơn.
Patrik vẫn ngồi im để bà nói tiếp.
“Tôi đi cùng cảnh sát tới ngôi nhà. Bên cứu hỏa đến hiện trường đầu tiên. Một lính cứu hỏa tiến hành kiểm tra khu vực xung quanh xem còn có mồi lửa nào thoát ra từ ngôi nhà và đang âm ỉ cháy đâu đó không. Anh ta tìm thấy Jan trong chuồng ngựa. Khi thằng bé không chịu ra khỏi đó, họ đã liên hệ với chúng tôi. Tôi là nhân viên mới và phải thừa nhận rằng lúc ấy tôi cảm thấy rất phấn khích. Jan đang ngồi trong chuồng ngựa, tít sâu bên trong, dựa lưng vào tường dưới sự theo dõi của một người lính cứu hỏa. Người lính cứu hỏa đã thở phào nhẹ nhõm khi thấy chúng tôi xuất hiện, tôi xua cảnh sát đi chỗ khác và bước vào trong, cố an ủi Jan như tôi nghĩ mình nên làm để đưa thằng bé ra khỏi đó. Hai tay của thằng bé tiếp tục chuyển động trong bóng tối nơi nó đang ngồi nhưng tôi không thể nhìn thấy nó đang làm gì. Khi lại gần hơn tôi thấy nó đang ngồi nghịch mấy thứ ở trong lòng.
Đó là một hộp diêm. Với một niềm hoan hỉ không che đậy, thằng bé đang phân loại diêm, những que diêm đã cháy đen sang một bên và những que diêm chưa quẹt sang một bên. Thằng bé thực sự giống như đang bốc cháy từ bên trong. Đó là hình ảnh khủng khiếp nhất mà tôi đã từng chứng kiến trong cuộc đời mình, Patrik. Thỉnh thoảng tôi vẫn nhìn thấy gương mặt đó trước lúc đi ngủ. Tôi lại gần, cẩn thận lấy hộp diêm ra khỏi thằng bé. Nó ngước nhìn tôi và nói, ‘Giờ thì họ đã chết chưa?’ Chỉ vậy thôi. ‘Giờ thì họ đã chết chưa?’ Rồi nói cười khúc khích và để tôi dẫn ra khỏi chuồng ngựa. Thứ cuối cùng tôi nhìn thấy trước khi rời khỏi là một cái chăn, một cái đèn pin và một đống quần áo trong góc vựa cỏ. Và rồi tôi hiểu ra chính chúng tôi là những kẻ đồng lõa trong cái chết của bố mẹ thằng bé. Đáng ra chúng tôi phải hành động sớm hơn.”
“Bà có nói với ai về chuyện này không?”
“Không, tôi biết nói gì chứ? Rằng tôi cho là thằng bé đã giết bố mẹ mình vì nó đang chơi với diêm? Không, tôi sẽ không bao giờ nói bất cứ điều gì nếu như lúc này cậu không tới và hỏi tôi về chuyện đó. Nhưng tôi vẫn luôn nghi ngờ rằng sớm muộn thằng bé sẽ đụng độ với cảnh sát mà thôi. Lần này thì là chuyện gì vậy?”
“Tôi vẫn chưa thể tiết lộ gì nhưng tôi hứa sẽ thông báo với bà ngay khi có thể. Tôi vô cùng cảm kích vì bà đã kể cho tôi tất cả những chuyện này và tôi sẽ lo ngay vụ giấy tờ thủ tục để bà không phiền phức.”
Anh vẫy tay chào rồi rời đi.
Sau khi anh đi khỏi, Siv vẫn ngồi một chỗ. Cặp kính màu đỏ đã được lấy xuống, bà khẽ day day sống mũi và nhắm mắt lại.
Đúng lúc Patrik bước ra ngoài, đạp lên đám tuyết bám trên vỉa hè thì chuông điện thoại của anh reo vang. Những ngón tay của anh đã trở nên tê cứng vì lạnh nên phải mất một lúc mói mở được nắp điện thoại. Anh hy vọng là Erica nhưng lập tức thất vọng khi nhận ra số điện thoại của đồn nhấp nháy trên màn hình.
“Patrik Hedström. Chào chị Annika. Không, tôi ở ngay trước văn phòng bảo trợ xã hội. Được rồi, chờ tôi hai phút là tôi có mặt ở đồn.”
Anh sập nắp điện thoại. Annika lại làm được điều đó nữa rồi. Chị ấy đã tìm ra sơ hở trong thời gian biểu của Alex.