Chương 20 Tái Kết Nối Thứ Năm: Niềm Vui Của Sự Đồng Cảm Và Vượt Qua Tính Vị Kỷ Tôi đã không gặp bạn tôi Rachel suốt gần ba năm, cho đến khi cô ấy bước vào phòng khách sạn của tôi tại một thị trấn nhỏ ở trung tâm nước Mỹ, nằm xuống giường và bật cười. Khi mới chuyển đến New York, Rachel Shubert là một trong những người đầu tiên tôi thân thiết. Chúng tôi ngồi cạnh nhau khi tham gia một lớp học ở Đại học New York và cả hai đều có chút mất phương hướng, vì thành phố mới này và cả trong cuộc sống. Rachel đang mắc kẹt trong một cuộc hôn nhân không suôn sẻ, vì đủ loại lý do. Khi đang cố gắng xây dựng sự nghiệp cho bản thân thì cô phát hiện mình đang mang thai đứa con đầu lòng. Riêng tôi thì đã te tua và mòn mỏi vì một loạt các cuộc khủng hoảng. Chúng tôi thân với nhau vì có vài điểm chung, và một trong số đó là cùng nhau ngồi chê bai. Cô đã sống ở Thụy Sĩ trong hai năm dài; bố tôi đến từ Thụy Sĩ và tôi đã từng sống ở đó như bị đi đày suốt các mùa hè khi còn nhỏ; vì vậy chúng tôi đều ngán ngẩm người Thụy Sĩ. Chúng tôi chê bai một số bạn cùng học. Chúng tôi chán ngán giáo viên của mình. Chúng tôi đã cười rất nhiều. Nhưng nó thường là Kho sách tổng hợp link Google Drive 3000+ ebook & sách nói, 38 chủ đề, 700+ GB https://bit.ly/usbsach
423 | T r an g tiếng cười cay đắng – kiểu cười không khiến bạn cảm thấy dễ chịu, dù không phải lúc nào cũng vậy. Có rất nhiều niềm vui trong tình bạn của chúng tôi – tình yêu của cô ấy với hài kịch Anh đã gắn bó chúng tôi suốt đời – nhưng cũng có rất nhiều giận dỗi mỗi khi chúng tôi gặp nhau. Sau khi cuộc hôn nhân của cô ấy cuối cùng cũng chấm dứt, Rachel chuyển về quê ở một thị trấn tại vùng nông thôn Illinois, và chúng tôi mất liên lạc suốt một thời gian. Mãi sau này khi gặp lại Rachel, tôi nhanh chóng nhận ra rằng tính cách của cô ấy đã có sự thay đổi. Tinh thần cô có vẻ nhẹ nhàng hơn, và rõ ràng là ít trầm cảm hơn. Tôi hỏi chuyện gì đã xảy ra. Rachel nói khi trở về quê nhà, cô đã thử dùng thuốc chống trầm cảm và có vẻ khả quan lúc đầu, nhưng sau đó tình trạng tồi tệ vẫn y như cũ. Thay vì tăng liều thuốc như lời khuyên của bác sĩ, cô đã bắt đầu suy nghĩ rất nhiều về cách tiếp cận cuộc sống. Cô giải thích rằng sau khi tham khảo từ nhiều nguồn, cô đã tìm thấy một số công cụ giúp cô ấy sống khác biệt, và một số trong đó được dựa trên các bằng chứng khoa học. Rachel nhận ra rằng cô luôn cảm thấy tức giận và ghen tị. Thật xấu hổ khi nói về điều này, bởi cô biết nói vậy thì nghe giống như cô là người xấu tính. Ví dụ như, một người họ hàng đã khiến cô ấy phát điên trong nhiều năm. Người họ hàng đó rất tốt, Rachel không có lý do gì để không thích cô ấy cả. Nhưng mọi thành công của người đó – về công việc, về gia đình – đều giống như một sự sỉ nhục đối Quản trị thời gian, công việc & lưu dữ liệu cá nhân chỉ bằng 1 app miễn phí duy nhất https://bit.ly/trelloaiov23
424 | T r an g với Rachel, và điều đó khiến cô không thích người họ hàng đó, cũng như không thích chính mình. Sự đố kị này đã lan tràn trong cuộc sống của cô, khiến tâm trạng của cô đi xuống mỗi ngày, để rồi cuối cùng cô bị trầm cảm và lo lắng. Cô ấy bắt đầu cảm thấy không thể chịu nổi Facebook: cảm giác như thể mọi người đang phô trương sự vượt trội của họ, và đó cũng là lúc “con quái vật ghen tị” bên trong cô tác oai tác quái. Trong những năm qua, cô ấy đã cố gắng tìm ra những thủ thuật nho nhỏ để khiến bản thân cảm thấy dễ chịu hơn. Khi nhìn thấy ai đó sở hữu thứ gì khiến cô ghen tị, cô ấy sẽ nghĩ đến mặt thiệt thòi của họ. Được rồi, bạn thật lộng lẫy, nhưng chồng bạn thì xấu xí. Được rồi, bạn có một sự nghiệp tuyệt vời, nhưng bạn thì không có con cái. Cô ấy nói với tôi đó là “cách cố gắng giảm bớt sự đố kị”. Điều này sẽ giúp cô ấy nhẹ nhõm, nhưng chỉ trong chốc lát. Rachel nghĩ hẳn phải có điều gì đó không ổn với mình. Nhưng khi bắt đầu đọc về sự đố kị, cô nhận ra rằng nền văn hóa của chúng ta đang khiến cô cảm thấy như vậy. Cô nói bản thân mình đã được dạy phải liên tục cạnh tranh và so sánh. Cô giải thích: “Chúng ta theo đuổi chủ nghĩa cá nhân một cách quyết liệt” , và chúng ta thường xuyên được bảo rằng cuộc sống là một “trò chơi có tổng bằng không. Chỉ có một số lượng nhất định những điều tốt đẹp, vì vậy nếu ai khác có được thành công, hay vẻ đẹp hay bất cứ điều gì bằng cách nào, thì nghĩa là bạn sẽ chỉ còn một ít. Hoặc nếu bạn có được Kho sách tổng hợp link Google Drive 3000+ ebook & sách nói, 38 chủ đề, 700+ GB https://bit.ly/usbsach
425 | T r an g nó, thì cũng chẳng mấy ý nghĩa nếu tất cả những người khác cũng có nó”. Chúng ta được đào tạo để nghĩ rằng cuộc sống là một cuộc chiến tranh giành những nguồn tài nguyên khan hiếm, “ngay cả khi nó là vì thứ gì đó như trí thông minh, dù cho không có giới hạn nào về mức độ phát triển trí thông minh của con người trên toàn thế giới”. Việc bạn trở nên thông minh không khiến tôi kém thông minh hơn – nhưng chúng ta được lập trình để không tiếp nhận sự thật đó. Rachel nhận thấy rằng nó gây tác hại tới mức nếu cô ngồi xuống và viết một cuốn sách tuyệt vời, đồng thời người họ hàng mà cô ghen tị cũng ngồi xuống và viết một cuốn sách tuyệt vời, “điều đó gần như làm tôi thấy nhụt chí – mặc dù nó chẳng làm gì hại đến cuốn sách hoàn toàn khác của tôi”. Chúng ta ghen tị với người khác và sau đó cố gắng khiến người khác phải ghen tị với mình – điều này như trò chơi bập bênh không hồi kết. “Có vẻ như chúng ta đã bị tẩy não rất nhiều từ các nhà quảng cáo bao lâu nay, bản thân chúng ta cũng trở thành chuyên gia tiếp thị, và giờ đây chúng ta quản lý và tiếp thị cuộc sống của chính mình một cách vô thức. Chúng ta vô thức học tất cả mọi điều đó từ nền văn hoá của mình”. Vì vậy, bạn thể hiện cuộc sống của mình trên Instagram và trong các cuộc trò chuyện như thể bạn là Giám đốc Tiếp thị của Bản Thân Mình, “không phải để kêu gọi người khác mua bất kỳ thứ gì từ bạn mà để khoe rằng bạn thật tuyệt vời và đáng ghen tị. Anh hiểu chứ?”. Quản trị thời gian, công việc & lưu dữ liệu cá nhân chỉ bằng 1 app miễn phí duy nhất https://bit.ly/trelloaiov23
426 | T r an g Rachel nhận ra có điều gì đó không ổn khi một ngày nọ, cô nghe nói một người nào đó đang ghen tị với cô, và cô đã rất vui mừng. “Tôi rất xấu hổ khi thú nhận với anh điều này” , cô nói. Rachel không muốn như vậy. Giống như tôi, cô ấy là người ủng hộ mạnh mẽ sự phản biện và tính hợp lý, vì vậy cô ấy đã tìm kiếm các phương pháp mà các nghiên cứu khoa học đã chứng minh được. Và cô đã khám phá ra một phương pháp cổ xưa được gọi là “niềm vui đồng cảm”. Cô ấy nói, nó khá đơn giản. Niềm vui đồng cảm là một phương pháp thiền để nuôi dưỡng “thứ đối lập với sự ghen tị hay đố kị... Nó chỉ đơn giản là cảm thấy hạnh phúc cho những người khác”. Rachel đã hướng dẫn tôi cách thức thực hành phương pháp này. Bạn nhắm mắt lại và hình dung chính mình. Bạn tưởng tượng điều gì đó tốt đẹp đang xảy ra với mình – ví dụ như phải lòng ai đó chẳng hạn – hay viết ra điều gì đó mà bạn tự hào. Bạn cảm thấy niềm vui sẽ đến từ điều đó. Hãy để nó chảy qua bạn. Sau đó, bạn hình dung ai đó mà bạn yêu mến, và bạn tưởng tượng một điều tuyệt vời đang xảy ra với họ. Bạn cảm nhận được niềm vui từ điều đó, và bạn cũng để điều đó chảy qua bạn. Bạn sẽ thấy rất dễ thực hiện các giai đoạn trên. Sau đó, bạn hình dung một người nào đó mà bạn không quen biết – giả sử, nhân viên Kho sách tổng hợp link Google Drive 3000+ ebook & sách nói, 38 chủ đề, 700+ GB https://bit.ly/usbsach
427 | T r an g phục vụ trong cửa hàng tạp hóa. Bạn tưởng tượng một điều tuyệt vời đang đến với cô ấy. Và bạn cố gắng cảm thấy vui mừng cho cô ấy, niềm vui thực sự ấy. Tiếp theo là giai đoạn khó khăn hơn nữa. Bạn hình dung ai đó mà bạn không thích, và cố gắng tưởng tượng một điều tốt đẹp đang xảy ra cho người đó. Rồi bạn cố gắng cảm thấy vui mừng cho người đó. Bạn cố gắng cảm nhận niềm vui giống như khi thấy vui cho chính mình hay người bạn mà yêu thương vậy. Bạn tưởng tượng họ cảm thấy sung sướng ra sao và họ sẽ cảm động thế nào. Sau đó, bạn hình dung ra người nào đó mà bạn thực sự không thích hoặc người mà bạn thực sự ghen tị, như Rachel hình dung ra người họ hàng mà cô ấy ghen tị. Và bạn cố gắng cảm thấy vui mừng thực sự cho họ. “Khi bạn đang thiền, bạn có thể không thực sự cảm thấy như vậy. Thậm chí, bạn có thể sẽ cảm thấy rất khó chịu khi nói ra những điều đó” , cô nói. “Có thể bạn ghét người đó và những thành công của họ – nhưng bạn vẫn phải nói mình vui cho họ”. Bạn làm điều này mỗi ngày, trong mười lăm phút. Trong vài tuần đầu tiên, Rachel nghĩ chuyện này thật vô nghĩa. Không có gì thay đổi cả. Nhưng rồi theo thời gian, cô bắt đầu nhận thấy: “Tôi không còn thấy đau nhói trong ruột nữa. Cảm giác đó đã biết mất”. Cô thấy những cảm xúc độc hại từ từ giảm bớt. Sự đố kị không dằn vặt cô vài lần mỗi ngày như trước. Cô thực hành càng lâu, những cảm Quản trị thời gian, công việc & lưu dữ liệu cá nhân chỉ bằng 1 app miễn phí duy nhất https://bit.ly/trelloaiov23
428 | T r an g giác này càng giảm bớt. Nghĩ về người họ hàng mà ngày xưa mình vẫn ghen tị, Rachel nói: “Điều đó không có nghĩa là tôi không còn cảm thấy ghen tị với cô ấy nữa. Chỉ là mức độ ghen tị đã giảm xuống nhiều đến mức tôi không còn thấy đau khổ như trước đây”. Rachel bảo tôi loại thiền này là “hướng tâm đến một cảm nhận khác, gần giống như nói rằng ‘Tôi muốn cảm nhận khác về bạn’ và lặp lại điều đó nhiều lần cho đến khi bạn thực sự làm được”. Tôi nghĩ là nó tác động đến tầng nằm dưới tầng nhận thức thông thường của con người. Khi tiếp tục luyện tập, cô bắt đầu cảm nhận được nhiều hơn. Một phần quan điểm của loại thiền “niềm vui đồng cảm” là bạn cảm thấy ít ghen tị hơn, nhưng một phần quan trọng hơn nữa là bạn bắt đầu nhận ra hạnh phúc của người khác không phải là một nỗi phiền muộn, mà là nguồn vui cho chính bạn. Một ngày nọ, Rachel đang ở công viên thì nhìn thấy một cô dâu trong bộ váy cưới cùng chú rể tạo dáng chụp ảnh. Trước đây, cô ấy sẽ cảm thấy ghen tị và tự an ủi mình bằng cách tìm ra khuyết điểm nào đó ở cô dâu hoặc chú rể. Còn lần này, cô lại cảm thấy một niềm vui dâng trào, và cảm xúc này đã thực sự nâng đỡ cô suốt cả ngày hôm đó. Cô không cảm thấy hạnh phúc của cô dâu đã lấy đi hạnh phúc của mình, mà là vun đắp thêm. Cô không bắt đầu so sánh cô dâu này với sự lộng lẫy của chính cô trong ngày cưới. Cô sẽ không bao giờ gặp lại cặp đôi này nữa, nhưng đôi mắt cô tràn đầy niềm vui đồng cảm. Kho sách tổng hợp link Google Drive 3000+ ebook & sách nói, 38 chủ đề, 700+ GB https://bit.ly/usbsach
429 | T r an g Tôi hỏi Rachel cảm giác ấy thế nào. “Đó là hạnh phúc, sự ấm áp, và có gì đó rất dịu dàng” , cô nói. “Cảm giác gần giống như mọi người đều trở thành con cái của bạn vậy. Đó cũng là niềm hạnh phúc dịu dàng, ấm áp mà bạn dành cho con mình khi chúng vui vẻ và hạnh phúc, hoặc có được thứ gì đó chúng thích. Bạn có thể cảm nhận điều đó đối với một người hoàn toàn xa lạ, thật không thể tin được. Điều đó gần giống như việc nhìn họ qua đôi mắt của bậc phụ huynh đầy yêu thương, chỉ muốn người mình thương được hạnh phúc và có được những điều tốt đẹp, nó khơi gợi một niềm xúc động trong tôi”. Cô ngạc nhiên khi chứng kiến mình có thể thay đổi theo cách này. “Bạn cứ nghĩ rằng có một số thứ nhất định không thể sửa chữa được” , nhưng “hoàn toàn có thể. Bạn có thể thật sự là một con quái vật ghen tị, nhưng đó chỉ là một