phần vì dĩ nhiên nàng sợ phương thuốc của ba me tôi hiệu nghiệm và tôi thay đổi tình cảm với nàng. Tôi rất hiểu nỗi sợ của nàng. Chính tôi đôi khi cũng sợ. Ôi, bạn thân
251 mến ơi, thật là tiến thoái lưỡng nan! Tôi phải đi mặc dù không muốn đi; tôi đã hứa sẽ đi nhưng không thể ra đi! Tôi biết làm gì bây giờ? Ai cứu được tôi ra khỏi tình cảnh này?” “Tình thế của ngài quả là nan giải, hầu tước thân mến”, tôi bảo. “Tôi rất thông cảm với ngài, nhưng gánh nặng ấy không ai có thể đỡ cho ngài được.” “Không một ai.” “Không ai cả.” Câu chuyện tắt ngấm một lúc. Chàng xoay xoay ly rượu trong tay. Thình lình chàng nhổm dậy bảo: “Suýt nữa thì tôi quên mất... Tôi phải gọi điện thoại cho nàng. Anh tha lỗi cho tôi một lát...” Chàng đi. Trên sân thượng giờ đã vãn thực khách. Ngoài bàn tôi ra chỉ còn hai bàn nữa có người ngồi. Đa số bồi bàn đứng không. Tôi giết thì giờ bằng cách châm một điếu thuốc lá. Khi quay trở lại de Venosta gọi thêm một chai Chateau Lafitte nữa và nối lại câu chuyện dang dở: “Kroull thân mến, tôi vừa kể cho anh nghe về cuộc xung đột giữa tôi với ba me, một sự kiện rất đau đớn cho cả hai phía. Tôi hy vọng lúc trình bày đã không thiếu sót gì, cả sự tôn kính cần phải có cũng như lòng biết ơn của tôi đối với sự quan tâm lo lắng của họ thể hiện ở đề nghị rất hào phóng về mặt tài chính cho chuyến du lịch dài ngày kia, dẫu rằng đề nghị ấy có tính chất ra điều kiện và gần như một sự cưỡng bức. Song trong hoàn cảnh hiện nay tôi không thể chấp nhận chuyến đi vòng quanh thế giới với đầy đủ tiện nghi xa hoa mà họ đề nghị, chính tôi cũng không hiểu tại sao rốt cục tôi lại hứa với họ. Đối với bất kỳ người trẻ tuổi nào, dù là con nhà hay con nhà tử tế, thì đề nghị ấy với tất cả màu sắc và tính chất phiêu lưu hấp dẫn của chuyến đi hẳn phải là món quà trời cho. Bản thân tôi, trong hoàn cảnh này, đôi khi cũng bắt quả tang mình - như bắt quả tang một hành vi phản bội Zaza, phản bội tình yêu của chúng tôi - đang vẽ ra trong tưởng tượng những điều kỳ thú của cả một năm du lịch, với vô số gương mặt mới, những cuộc gặp gỡ, những kinh nghiệm, những điều bổ ích dọc đường mà nó có thể mang lại
252 cho ta và ta cũng háo hức mở lòng đón nhận. Anh nghĩ mà xem - ta được thấy cả thế giới bao la, Đông phương, Bắc và Nam Mỹ, miền Đông Á. Nghe nói ở Trung Quốc mỗi người có cả đội quân gia nhân. Một thanh niên châu Âu độc thân phải có ít nhất một tá người hầu. Một người chỉ có mỗi việc mang danh thiếp - và lon ton chạy trước chàng ta. Tôi còn được nghe kể về một vị quốc vương Hồi giáo, trong một lần ngã ngựa ông ta bị gãy mấy cái răng cửa và phải sang Paris để làm răng vàng thế vào. Giữa mỗi cái răng vàng ông ta cho nạm một viên kim cương sáng chói. Ái phi của ông ta đi tháp tùng trong trang phục dân tộc, tức là đôi chân bà ta chỉ được che bởi một tấm khăn lụa đắt tiền choàng hững hờ quanh cặp hông uyển chuyển thắt múi trước bụng, và nói chung bà ta đẹp mê hồn. Quanh cổ bà ta đeo ba bốn tầng ngọc trai, bên dưới cũng bấy nhiêu chuỗi hột xoàn, hột nào hột nấy to như thần thoại.” “Các vị thân sinh đáng kính của ngài đã kể như vậy sao?” “Không phải họ. Họ đâu có ở đó. Nhưng chuyện ấy rất có khả năng đúng như người ta kể, nhất là cặp hông uyển chuyển, phải không? Nói nhỏ thêm với anh điều này: nghe đâu quốc vương thỉnh thoảng còn nhường ái phi của mình cho khách quý của ông ta, những khách thượng lưu đặc biệt ấy. Tất nhiên điều này cùng không phải ba me tôi kể cho tôi nghe - thật tình họ chẳng ngờ chuyến du lịch vòng quanh thế giới mà họ đề nghị với tôi ẩn chứa những cám dỗ tới bậc nào đâu, nhưng chẳng lẽ tôi không nên biết ơn hình phạt hào phóng của họ, dù cho họ có thiếu nhạy cảm đến thế nào đi chăng nữa?” “Nhất định rồi, thưa hầu tước. Song ngài đang đặt mình vào địa vị tôi để bảo vệ quan điểm của các vị : thân sinh ra ngài, có thể bảo rằng ngài đang nói bằng miệng tôi đấy. Chẳng phải tôi mới là người nên tìm cách thuyết phục ngài thực hiện chuyến du lịch bị căm ghét ấy bằng cách chỉ ra những cái hay, cái đẹp nó có thể - nó sẽ mang lại cho ngài hay sao, thú thật đó cũng là ý định hình thành trong đầu tôi lúc đợi ngài đi gọi điện thoại.” “Anh sẽ chỉ uổng công giảng đạo cho người điếc mà thôi. Anh có nói một trăm lần rằng anh ghen tị với tôi, chẳng hạn vì cặp hông uyển chuyển kia, cũng
253 không thu được kết quả gì đâu.” “Ghen tị ư? Thưa hầu tước, làm gì có chuyện ấy. Ghen tị không phải là động lực khiến tôi muốn thuyết phục ngài. Tôi không phải là người thích đi du lịch. Một người Paris cần gì phải đi du lịch vòng quanh thế giới? Thế giới tự đến với anh ta. Thế giới đến khách sạn chỗ chúng tôi, và tôi chỉ cần ngồi ngoài hiên tiệm cà phê Madrid vào giờ tan hát là đã có cả thế giới trong tầm tay và tầm mắt. Thiết tưởng điều đó tôi không cần phải tả với ngài.” “Không, nhưng anh đã quá tự phụ khi nghĩ rằng có thể vạch ra cho tôi thấy cái hay, cái đẹp của chuyến đi này.” “Hầu tước thân mến, mặc dù thế tôi vẫn muốn thử. Sao tôi lại không nên cố gắng suy nghĩ tìm một giải pháp giúp ngài, để bày tỏ sự cảm kích của tôi đối với lòng tin cậy của ngài? Tôi đã nghĩ đến chuyện đề nghị ngài đưa tiểu thư Zaza cùng đi, ngài thấy thế nào?” “Không thể được, Kroull. Đầu óc anh để đâu mà lại nghĩ thế? Anh có ý tốt, nhưng anh không nghĩ đến nơi đến chốn! Hẵng bỏ qua chưa tính đến hợp đồng làm việc của Zaza ở ‘Folies musicales’. Hợp đồng có thể phá được. Nhưng tôi không thể đưa Zaza theo và giấu nàng trong túi suốt dọc đường. Nội cái chuyện đi du lịch khắp thế giới với một người phụ nữ không phải vợ mình cũng đã là cả một vấn đề rồi. Thêm vào đó tôi lại còn bị theo dõi sát sao từng bước, ba me tôi có tai mắt khắp nơi, chủ yếu là những mối quan hệ xã giao của họ, việc họ phát hiện ra tôi đưa Zaza theo, hành vi có thể nói là phá hỏng mục đích ý nghĩa của chuyến đi, là điều không thể tránh khỏi. Họ sẽ bất bình lắm lắm! Họ sẽ phong tỏa tín dụng thư không cho tôi lãnh tiền. Ví dụ như ở Argentina họ quy định cho tôi một chuyến viếng thăm dài ngày tại đồn điền của một gia đình họ làm quen được trong kỳ nghỉ phép nào đó ở một vùng dưỡng bệnh của Pháp. Chẳng lẽ tôi nên để Zaza nhiều tuần lễ một mình ở Buenos Aires, phó mặc nàng cho những hiểm nguy ở cái xứ nổi tiếng là thiếu an ninh ấy hay sao? Đề nghị của anh không thể châp nhận được.” “Tôi cũng đã sợ như thế ngay từ đầu. Tôi xin rút lại đề nghị ấy.”
254 “Nhưng thế có nghĩa là anh bỏ mặc tôi trong hoạn nạn. Anh đầu hàng hoàn cảnh và chấp nhận để tôi đi du lịch một mình. Anh đầu hàng thì dễ lắm! Nhưng tôi không thể đi được. Tôi bắt buộc phải đi nhưng nhất định ở lại. Thế tức là: tôi phải tìm cách thực hiện một điều bất khả thi, phải đồng thời vừa đi du lịch vừa ở lại nhà. Hay là: tôi phải phân thân, phải xẻ mình làm hai; một nửa của Louis de Venosta phải lên đường du lịch, trong khi nửa kia được ở lại Paris gần gũi Zaza. Quan trọng là ở chỗ, cái nửa ở lại này mới là nửa thật. Tóm lại, chuyến du lịch chỉ là chuyện hình thức. Anh có theo kịp luồng suy nghĩ của tôi không?” “Tôi đang cố gắng, thưa hầu tước. Ý ngài muốn nói: mọi việc phải diễn ra như thể ngài đi du lịch, trong khi trên thực tế ngài vẫn ở lại nhà.” “Chính xác một cách đáng ngại!” “Đáng ngại là ở chỗ đào đâu ra một người dung mạo giống ngài.” “Ở Argentina chẳng ai biết tôi dung mạo ra sao. Tôi không có gì phản đối một dung mạo khác. Thậm chí tôi càng mừng nếu ở đó tôi đẹp trai hơn ở đây.” “Vậy là tên tuổi của ngài phải lên đường du lịch, gắn liền với một người lạ không phải là ngài.” “Người đó không phải bạ ai cũng được.” “Thì thế. Chọn được một người vừa ý đâu có dễ.” Chàng rót đầy ly, uống một hơi hết sạch và trầm ngâm đặt cái ly xuống bàn. “Kroull”, chàng bảo, “về