CHƯƠNG 32 Ít nhất một tù nhân Emalia bị Goldberg gạch tên để lấy chỗ cho kẻ khác - họ hàng, những người Zionist, chuyên gia, hoặc người hối lộ - sẽ đem lòng oán trách Oskar. Năm 1963, Hội Martin Buber nhận được bức thư tội nghiệp của một cư dân New York, một cựu tù Emalia. Người này nói, tại Emalia, Oskar đã hứa giải cứu họ. Đổi lại, họ đã lao động để làm giàu cho ông. Thế nhưng cuối cùng một số lại không có tên trong danh sách. Người này coi việc bị xóa tên là một sự phản bội với cá nhân mình và - với mọi phẫn nộ của người phải vào lò lửa để trả giá cho sự dối trá của kẻ khác - quy tội cho Oskar về tất cả những gì sau đó: về Gröss-Rosen, về vách núi kinh khiếp ở Mauthausen nơi tù nhân bị ném xuống, và cuối cùng là hành trình tử thần (75) khi kết thúc chiến tranh. Điều lạ là, bức thư bừng bừng phẫn nộ chính đáng này lại thể hiện sinh động nhất hiện thực: cuộc sống trong danh sách là khả dĩ, còn ngoài danh sách thì không nói nổi thành lời. Nhưng có lẽ sẽ không công bằng nếu kết tội Oskar về việc Goldberg lấy mận thay đào. Trong thời kỳ hỗn loạn ấy, lãnh đạo trại sẽ ký bất kỳ danh sách nào Goldberg trình lên, miễn là nó không vượt quá xa con số 1.100 Oskar được chấp thuận. Bản thân Oskar chẳng thể giám sát Goldberg từng giờ. Ban ngày ông còn phải chạy vạy đám quan chức, tối đến lại phỉnh nịnh chúng. Chẳng hạn, ông dự kiến nhận được giấy phép vận chuyển máy Hilo và ép kim loại từ bạn bè cũ tại văn phòng của tướng Schindler, nhưng có kẻ cố tình trì hoãn thủ tục, gây khó dễ có thể làm tiêu tan ý tưởng giải cứu 1.100 tù nhân của Oskar. Một quan chức ở Tổng cục Quân giới cho rằng số máy móc sản xuất vũ khí của Oskar là do bộ phận mua sắm Berlin cung
cấp, và theo phê duyệt từ bộ phận cấp phép, chỉ được sử dụng tại Ba Lan. Cả hai cơ quan này đều chưa được thông báo về đề xuất di chuyển đến Moravia. Đây là điều bắt buộc. Sẽ phải mất một tháng để nhận giấy phép của họ. Oskar làm gì có một tháng. Cuối tháng Mười Płaszów sẽ giải thể, tất cả tù nhân sẽ đến Gröss-Rosen hoặc Auschwitz. Cuối cùng, vấn đề được giải quyết bằng những món quà quen thuộc. Ngoài những mối bận tâm ấy, Oskar còn lo lắng về việc SS điều tra Amon. Ông nửa chờ đợi mình bị bắt giữ hoặc - và cũng chẳng khác gì - bị thẩm vấn kỹ về quan hệ với viên Commandant cũ. Ông dự trù như thế là rất tỉnh, bởi một trong những giải thích của Amon cho khoản tiền 80.000 RM tại nhà gã là, “Oskar Schindler đưa tiền để tôi nới tay cho tù nhân Do Thái.” Do vậy Oskar phải giữ liên lạc với bạn bè trên phố Pomorska để nắm được hướng đi cuộc điều tra của Cục 5. Cuối cùng, do trại mới ở Brinnlitz sẽ đặt dưới sự giám sát tối cao của KL Gröss-Rosen, ông đã chủ động làm quen với Commandant của nơi này, Sturmbannführer Hassebroeck. Dưới sự điều hành của Hassebroeck 100.000 người sẽ chết ở GrössRosen, nhưng khi trao đổi với y qua điện thoại và lái xe xuống Hạ Silesia gặp y, Oskar cảm thấy y chỉ là mối lo sau chót của mình. Giờ đây Schindler đã quen với những tên sát nhân lịch lãm và nhận thấy Hassebroeck thậm chí còn biết ơn ông vì đã mở rộng đế chế Gröss-Rosen đến Moravia. Hassebroeck quả tình xem đây là một đế chế. Y quản lý một trăm lẻ ba trại nhỏ (Brinnlitz là trại một trăm lẻ tư và, với hơn một ngàn tù nhân cùng ngành nghề kỹ thuật cao, là một sự bổ sung đáng kể). Bảy mươi tám trại của y ở Ba Lan, mười sáu ở Czechoslovakia, và ba ở Đức. Amon chưa bao giờ có trong tay miếng pho mát nào lớn thế. Với bằng ấy ve vãn, chạy chọt, và hồ sơ giấy tờ phải lo vào tuần cuối khi Płaszów sắp giải thể, Oskar nếu có quyền thì cũng chẳng có thời gian để giám sát Goldberg. Dù gì đi nữa, ký ức của
tù nhân về khu trại những ngày cuối cùng đã nhớn nhác và hỗn loạn, còn ở trung tâm Goldberg - Trùm danh sách - vẫn kiên trì bám trụ để kiếm thêm. Bác sĩ Idek Schindel tiếp cận Goldberg để lo cho mình và hai em trai vào Brinnlitz. Goldberg không trả lời, và mãi đến tối 15 tháng Mười Schindel mới biết, khi các tù nam bị lừa lên xe gia súc, rằng họ không có tên ở trại của Schindler. Nhưng họ vẫn đứng vào hàng của Schindler. Cảnh tượng giống như bức phù điêu răn đe về Ngày Phán Quyết - những người không có dấu hợp lệ định trà trộn vào hàng con chiên ngoan đạo, và bị thiên thần báo ứng - trường hợp này là Oberscharführer Müller - phát hiện. Gã cầm roi lại gần bác sĩ, dùng cán da tát ông vào má trái, má phải, lại trái, lại phải, và cười cợt hỏi, “Mày chui vào hàng này làm gì?” Schindel phải ở lại với nhóm tù nhân tham gia giải thể Płaszów, và sau đó đi cùng toa với một đoàn tù nữ ốm đến Auschwitz. Họ bị nhốt vào một lán ở góc Birkenau chờ chết. Thế nhưng