phần lớn đều trông có vẻ vô cùng gượng gạo và tồi tàn. Những tảng đá được làm và sơn qua loa trên những vật liệu xốp, những túp lều để lại vết xi măng thô ráp, sần sùi ở mỗi cây dừa nhựa, các cột và đường nối sàn nhà không còn nét đặc trưng của từng bộ tộc và các con ma nơ canh da trắng cũng được đặt bừa bãi. Những người thiết kế nơi này đã
đoán định rằng cần phải đưa đầy đủ không gian giữa các bộ tộc với nhau. Ngay cả trong cộng đồng chỉ có chưa đến ba cá thể tạo thành thì cũng cần phải tạo ra một không gian vật lý, nơi mà lịch sử và văn hóa do họ gây dựng suốt một nghìn năm có thể hít thở, nơi mà không gian và thời gian không bị xung đột với nhau. Họ phải làm điều đó cho dù chỉ là để tạo ấn tượng rằng nơi này thực sự đang “bảo tồn” một thứ gì đó. Cho dù tất cả đều nhận thức rằng đó là mô hình chứ không phải đồ thật thì những thứ đó cũng không nên đem lại cảm giác giả tạo. Các khu triển lãm được chia thành các gian lớn dựa trên đặc điểm địa lý, các gian này nối tiếp rải rác theo các ao sen và đồi nhân tạo, rừng tre và những con đường mòn. Phòng quản lý, cửa hàng, ký túc xá và nhà vệ sinh công cộng cũng được sắp xếp sao cho hợp lý trong các con ngõ. Trên các tờ bản đồ tranh được phát miễn phí tại quầy vé, các con số sẽ được ấn định ở mỗi tòa nhà. Nếu muốn từ từ thưởng thức thì cũng phải tốn vài ngày nên nhiều khách tham quan chỉ lướt qua một phần trong số đó. Thứ nhất định phải xem ở đây là đài phun nước nằm ở vị trí trung tâm. Đó là một đài phun nước được điêu khắc vô cùng độc đáo, lời nói sẽ chảy ra trong lỗ trên đài phun nước thay vì những dòng nước. Một quả cầu thủy tinh lớn và trong suốt được đặt trên một chiếc cột kim loại để chống đỡ. Đó là một quả địa cầu có ảnh sáu châu lục được khắc mờ mờ trên mặt ngoài. Bên trong quả cầu trong suốt được làm bằng thủy tinh có các chữ viết với nhiều hình thái khác nhau vô cùng lấp lánh và đang lững lờ trôi đầy tự do. Đó là một dạng ánh sáng sử dụng hình ảnh ba chiều của nhiều loại ngôn ngữ khác nhau. Mọi người vô
cùng thích thú với các chữ viết chứa đựng bên trong quả cầu đang dịch chuyển vô cùng sống động, hoạt bát như thể chúng đang nhảy múa. Những thứ đó nhận ánh sáng rực rỡ của ánh đèn và trôi nổi thật hoạt bát, vui tươi suốt cả buổi sáng. Sau đó, vào buổi trưa, nó sẽ tạm ngừng chuyển động, và nếu quả cầu thủy tinh mở ra theo hình cánh hoa thì nó sẽ đổ xuống như thác. Trung ương đã tốn rất nhiều tiền cho Bảo tàng Ngôn ngữ dân tộc thiểu số. Và họ đã tính toán sao cho lợi nhuận du lịch sẽ bù được các chi phí và các khoản nợ đó. Tuy nhiên, không có nhiều khách chịu khó hứng bụi đến tận một nơi xa như thế này để xem thứ ngôn ngữ gần như biến mất mà không phải tên lửa hay hóa thạch khủng long. Mọi chuyện sẽ hoàn toàn khác nếu nơi này là sở thú, phòng trưng bày rô bốt, hoặc tệ nhất cũng phải là bảo tàng ký sinh trùng. Bảo tàng phải chịu khoản lỗ triền miên. Kinh phí cần thiết để chi trả và nuôi một nghìn cư dân, thậm chí cả tiền điện nước cũng vô cùng eo hẹp. Cuối cùng, trung ương đã quyết định tăng gấp đôi tiền vé tham quan. Số khách tham quan đã giảm hẳn đi và bây giờ hầu như không còn du khách lai vãng đến nơi này nữa. Dù có đi chăng nữa thì cũng chỉ có vài chục khách trong ngày. Tuy nhiên, lại có khoảng hơn một nghìn người đang làm việc để phục vụ số lượng khách tham quan không đáng kể đó. Ngay cả khi chỉ việc ngồi trong phòng trưng bày vụng về cẩu thả đó và thẩn thơ chờ khách tham quan, những người đó vẫn chỉ lặng thinh ngồi im tại chỗ của mình. Suốt cả ngày, ai nấy đều trưng ra khuôn mặt như tem kỷ niệm. Và nếu có vài ba khách đến, họ sẽ đứng dậy và nói vài câu bằng tiếng mẹ đẻ của mình rồi sau đó nhảy múa và hát hò. Một góc phòng trưng bày có
đặt các mô hình bản khắc chữ, sách và các sản phẩm dân tộc. Bao gồm những con dao chạm trổ họa tiết hình học, trang sức gắn đầu có tua rua sặc sỡ và những chiếc giỏ được tết từ thân cây. Chiếc đĩa CD chứa những câu thần chú, lịch sử và các bài hát được bán với giá chiết khấu đặc biệt ở ngay chính bảo tàng. Trung ương đã dựng khu này để bảo vệ thứ ngôn ngữ đang phải đối mặt với nguy cơ mai một và làm thức tỉnh tinh thần cảnh giác. Thế nhưng kết quả thì trái ngược hoàn toàn. Và đó là những gì mà trong thâm tâm trung ương mong muốn. Họ tiếc thương để quên đi. Họ tung hô để khinh rẻ và họ tôn vinh để giết chết. Dù sao, không biết chừng ngay từ đầu mọi thứ đều đã được tính toán. Thậm chí ngay cả lúc này, một ngôn ngữ xa xưa cũng đã biến mất y như một lời nói dối. Vì là việc cứ nửa tháng xảy ra một lần nên không còn ai cảm thấy ngạc nhiên nữa. Và tôi là một trong những người đã rời đi với tư cách người kể chuyện cuối cùng rồi bay về trời. Tôi hồi tưởng lại kiếp trước của mình với những mảnh ký ức vụn vặt và nhìn xuống tờ vé vào cửa mà ai đó đã đến rồi vứt đi. Tờ vé lộn lên lộn xuống trong gió và lăn lông lốc hết chỗ này rồi đến chỗ kia. Có thể thấy những người mặc trang phục truyền thống sặc sỡ đang nhất tề đồng loạt vẫy tay và mỉm cười trên những tờ giấy kém chất lượng. Tôi đáp lại họ với một nụ cười. Bởi vì đó là nghề nghiệp của chúng tôi. Cười, rồi lại cười. Dù có chuyện gì xảy ra đi chăng nữa thì cũng cười. Vì thế, chúng tôi hành xử như thể sẽ chẳng bao giờ chết đi. Bảo tàng mở cửa từ tám giờ sáng đến sáu giờ chiều. Vào ban đêm, bảo tàng sẽ khóa cửa và đèn trong các khu cũng được tắt hết.
Lúc này, khung cảnh nơi đây tĩnh lặng và tối tăm như một bãi bùn đang chìm trong thủy triều lên vào nửa đêm. Ký túc xá - nơi sinh sống của một nghìn người kể chuyện - nằm ở nơi hẻo lánh xa xôi nhất của quần thể bảo tàng, giáp với một ngọn đồi thấp. Vị trí đó không được đánh dấu trong sách hướng dẫn hoặc bản đồ của viện bảo tàng. Khoảng một nghìn người kể chuyện tồn tại trong hình thái vừa tồn tại vừa không tồn lại cho dù ở bất cứ nơi nào. Những người sống trong ký túc xá phải tuân theo các quy định chung. Tuân thủ thời gian tắt đèn và thời gian đi ngủ là những nguyên tắc cơ bản. Họ chỉ giả vờ là bản thân mình khi ở trong phòng trưng bày nhưng khi mặt trời lặn, họ sẽ ngủ trong ký túc xá được xây dựng theo kiểu trung ương. Họ cũng nhận cơm trong một khay ăn đã được trung ương hóa và việc ăn tập trung, đại tiểu tiện cũng được thực hiện ở nơi đã định. Tuy nhiên, nếu là “trung ương” thì sẽ không như vậy. Họ tồn tại một cách mơ hồ như những bóng ma, dần dần mờ nhạt trong bức ảnh tập thể. Quần thể bảo tàng đã không dạy hay áp đặt thứ ngôn ngữ chung cho họ một cách hệ thống. Điều này là do người ta nhận định rằng các vấn đề có thể xảy ra nếu hệ thống giao tiếp được thống nhất. Những người quản lý cấm việc pha trộn ngôn ngữ của các bộ tộc với nhau trên danh nghĩa bảo vệ đặc trưng vốn có của từng ngôn ngữ. Hiện tại,