phần cầu khẩn. Linh hồn đ~ nói với tôi trước lại nói tiếp: - “Vậy l{ ngươi lại thúc giục tôi, 78- L{m c|i việc m{ ngươi đ~ không muốn l{m với tôi. Nhưng vì Chúa Trời đ~ muốn l{m rạng rỡ ở ngươi ]n huệ của Người, nên với ngươi ta sẽ không h{ tiện 81- Vậy h~y biết rằng: Ta l{ Guyđôđen Đuca. Dòng m|u ta bốc ch|y vì tính đố kỵ, Khi thấy một ai vui sướng, 84- Ngươi sẽ thấy mặt ta t|i mét Ta gặt c|i m{ ta đ~ gieo, Hỡi giống người, tại sao cứ đặt tr|i tim mình, 87- Ở chỗ phải xua đuổi đồng loại.
Còn ông n{y l{ Riniê, niềm vinh dự v{ đồ trang sức, Của dòng họ Canbôli, ở đó không một ai 90- Về sau kế thừa được gi| trị của ông. Dòng m|u của ông không phải l{ c|i duy nhất bị nghèo đi, M{ giữa sông Pô v{ núi non, giữa biển cả v{ Rênô, 93- Cả của cải cần thiết cho niềm vui v{ sự thật. Vì rằng trong phạm vi những địa giới đó, Nay đ~ đầy những c}y độc hại, 96- Đến nỗi đ~ qu| muộn để canh t|c lại. Đ}u con người tốt Lixiô v{ Arigô Main|cđi? Pie Tơravécxarô v{ Guyđô đi C|cpigna? 99- Ổi con d}n Rômanha đ~ biến thanh lũ con hoang! Khi n{o ở Bôlôgna lại sinh ra một Phabơrồ, Ở Phaenxa, một Bécn|cđinô đi Phôtcô? 102- C}y cao sang của một hạt non yếu? Hỡi d}n Tôtxcan, đừng ngạc nhiên, nếu tôi khóc, Khi tôi nhớ lại Guyđô đa Pờrata, 105- V{ Ugôlinô d’ \txô, họ đều đ~ sống cùng chúng ta. Phêđêrigô “Nấm tóc” v{ binh đo{n của ông, Hai dòng họ Tơravécxara v{ An|ttagi, 108- Ng{y nay đ~ t{n lụi. Những phu nh}n v{ hiệp sï, những lo }u v{ niềm vui, Đ~ từng dạy chúng ta về tình yêu v{ sự lịch thiệp 111- Ở đó nay đ~ tạo ra những con người độc |c. Ôi Bờrêtinôrô, sao ngươi không trốn đi, Vì gia đình của ngươi cũng đ~ đi rồi, 114- V{ nhiều người kh|c nữa, để khỏi th{nh tội phạm? Banhacavan đ~ l{m đúng khi không có con trai, Cattơrôcarôđ~ l{m sai, còn Cômiô thì tệ hơn nữa, 117- Khi vội v~ sinh ra những thứ b| tước như vậy. Họ Pagan cũng l{m đúng, khi con quỷ của họ ra đi. Nhưng không bao giờ l{ qu| sớm,
120- Nên không để lại đươc cho họ mộ hình ảnh trong s|ng. Ôi, Ugôlinôđờ Phăngtôlin, tên của người, Chắc chắn l{ sẽ bị suy sụt v{ lu mờ, 123- Vì không còn ai chờ đợi nữa. B}y giờ h~y đi đi, anh bạn Tôtxcan, Vì b}y giờ ta thích khóc hơn l{ nói, 126- Cuộc trò chuyệ đ~ bóp nghẹt biết bao tr|i tim ta”. Chúng tôi biết rằng những linh hồn tốt n{y Nghe được chúng tôi bước đi, bằng sự im lặng 129- Họ l{m chúng tôi tin tưởng v{o đường đi của chúng tôi. Từ khi tiến lên phía trước chúng tôi th{nh đơn độc, Giống như tiếng sét xé toang không khí, 132- Một tiếng nói vang lên trước mặt chúng tôi. “Hắn sẽ giết ta, c|i người sẽ gặp ta” Rồi lặng đi như tiếng sét xa dần, 135- Ngay lập tức đ|m m}y bị xé toang. Khi thính gi|c của chúng tôi mới được tạm nghỉ, Thì một tiếng kh|c lại vang lên, lớn đến nỗi 138- Người ta tưởng như có tiếng sấm tiếp tiếng sấm. "Tôi l{ Agơlaorôđ~ ho| th{nh đ|”, Bây giờ để nép v{o nh{ thơ, 141- Đ|ng lẽ phải tiến lên trưóc tôi lại lam một bưóc sang phải. Bốn phía đ~ trở lại yên ắng, Thầy tôi bảo: - “Những tiếng nói đó l| c|i h~m cứng, 144- Nó giữ con người trong giới hạn của họ. Nhưng nếu c|c người lại cắn mồi c}u, Thì kẻ thù cũ lại kéo về phía nó, 147- Vậy l{ c|i h~m v{ cả lời kêu gọi chẳng giúp ích được bao nhiêu. Trời kêu gọi v{ xoay vần quanh c|c ngươi, Để phô cho c|c ngươi những vẻ đẹp vïnh hằng, Nhưng mắt c|c ngươi cứ nhìn xuống đất,
151- Ngươi thấy tất cả v{ sẽ trừng phạt c|c ngươi”.
KHÚC XV Từ tầng núi thứ hai lên tầng thứ ba: Sự xuất hiện của thiên thần khoan dung. Viếcgiliô gi|ng một c}u khó hiểu của Guidô del Đuca v{sự ph}n chia của cải ở thế gian v{ trên trời. Tầng thứ ba: Những kẻ giận dữ. Những tấm gương về sự khoan dung. Từ kinh tối đến kinh buổi s|ng, Quả cầu cứ vần xoay, 3- Theo sở thích như mộ đứa trẻ. Hình như mặt trời đến chiều tối, Vẫn còn phải tiếp tục đường đi của mình, 6- Nơi kia l{ giờ cầu kinh chiều nhưng ở đ}y l{ nửa đêm. Những tia mặt trời chiếu thẳng v{o mặt, Bởi chúng tôi đ~ đi vòng quanh núi kh| nhiều, 9- V{ lúc n{y đang đi về phía mặt trời lặn. Tôi cảm thấy đè nặng lên mắt, Một |nh s|ng rực rỡ hơn trước nhiều, 12- Điều chưa rõ khiến tôi sờ sững. Tôi đặt tay lên vòng cung của lông m{y, Tạo nên một c|i ô che chắn, 15- Để l{m nhẹ bớt |nh s|ng qu| mức đó. Giống như, đến từ mặt nước hay mặt gương, Một tia s|ng phản chiếu về phía đối diện, 18- Cũng chiếu hắt lên theo c|ch ấy. Khi chiếu xuống nó cũng chệch ra một đoạn, C|ch với điểm chiếu thẳng xuống của d}y dọi, 21- Như kinh nghiệm v{ khoa học đ~ chứng minh. Cũng như vậy tôi cảm thấy một tia khúc xạ, Từ phía trước chiếu thẳng v{o mặt tôi, 24- V{ mắt tôi vội v{ng lẩn tr|nh. “C|i gì thế”, ngươi cha dịu hiền hỏi,
“Con không thể tìm được m{n chắn, 27- Chống lại c|i gì đó đang chiếu về phía chúng ta”. “Chớ ngạc nhiên nếu mắt con bị lo|, Bởi họ nh{ trời, Thầy trả lời, 30- Đó l{ sứ giả đến mời chúng ta lên. Sẽ chóng tới lúc con được th}y nhiều điều, Đối với con không phải g|nh nặng m{ l{ niềm thích thú, 33- Tạo ho| đ~ chuẩn bị cho con cảm nhận”. Khi chúng tôi theo kịp thiên thần ban phép l{nh, Người nói với chúng tôi, giọng vui vẻ: 36- “V{o đ}y, đ}y la bậc lên đỡ khó khăn hơn”. Chúng tôi đi lên v{ trước khi rời đó, đ~ nghe vang lên tiếng h|t: “Sung sướng thay, những kẻ được khoan dung”, 39- V{: “H~y vui mừng trong chiếnthắng". Thầy v{ tôi, chỉ hai chúng tôi, Tiến lên tầng cao v{ tôi chợt nghï ra, 42- Cần tranh thủ những lời giảng của Thầy. Quay lại phía Thầy, tôi hỏi: ]m hồn Rômanha ý muốn nói gì, 45- Khi dùng những lời phải xua đuổi đồng loại? Thầy đ|p: - “Anh ta đ~ nhận ra những thiệt hại, Của lỗi lầm lớn nhất đời mình, v{ dừng ngạc nhiên 48- Anh ta chê tr|ch nó, để ngươi kh|c đỡ đau khổ vì nó. Bởi vì những ước muốn luôn có mục tiêu, C|i gì đem chia ra thì sẽ bị giảm bớt, 51- Rồi lồng đố kỵ sẽ ph|t ra tiếng thở d{i. Nhưng nếu có tình yêu đối với cõi trời tối thượng, Những ước ao ấy hướng lên cao, 54- Thì trong lòng người đ}u có nỗi sợ đó. Vì rằng ở trên cao kia, khi người ta nói: “Của chúng tôi” thì mỗi người c{ng có nhiều của cải hơn.
57- V{ tình yêu thương giữa họ c{ng nồng nhiệt hơn”. - “Con thật còn l}u mới được an lòng, Tôi nói, vì mới bắt đầu hỏi 60- Nhiều nghi hoặc mới lại nẩy ra trong t}m trí. L{m thế n{o m{ một t{i sản đem chia ra, Cho nhiều người nắm giữ, lại l{m gi{u lên, 63- Hơn l{ chỉ do một v{i người nắm giữ”. Người đ|p: “Bởi vì con cứ luôn luôn Quy tư tưởng của con về những việc ở trần thế, 66- Nên chỉ thu được bóng tối trong |nh s|ng thật sự. Của cải vô tận v{ khó tả nên lời, Ở trên cao kia, đến rất nhanh tới tình yêu thương, 69- Như một tia s|ng bay tới một vật thể lóng l|nh. C{ng gặp nhiệt tình, nó c{ng hiến tặng, Th{nh thử lòng nh}n |i c{ng mở rộng, 72- Gi| trị vïnh hằng c{ng lớn lên. Hơn nữa trên cao kia có nhiều linh hồn thiết tha, Sẽ có nhiều của cải để yêu v{ người ta c{ng yêu nhiều hơn, 75- V{ người n{y d|p ứng người kia như một tấm gương. Nếu những lời lẽ của ta chưa l{m con thoả m~n, Con sẽ gặp Bêatờrisê, n{ng sẽ biết c|ch 78- Giải đ|p thắc mắc của con v{ những điều kh|c nữa. Nhưng h~y nhanh lên để sớm xo| được, Năm c|i vết còn lại trên tr|n, 81- Chúng chỉ biến mất sau khi ta chịu đau đớn”. Tôi sắp nói: - Thầy đ~ l{m con thỏa m~n, Nhưng thấy mình đ~ lên tới tầng trên, 84- Lòng ham muốn của đôi mắt đ~ khiến tôi im lặng. Khi đó bỗng nhiên tôi cảm thấy, Bị cuốn v{o một c|i nhìn xuất thần, 87- V{ thấy một đ|m m}y trong một ngôi đền. Một phu nh}n trên ngưỡng cửa, vớ cử chỉ hiền hậu,
Của người mẹ, đ~ nói: “Con trai yêu quý, 90- Sao con lại xử sự với chúng ta như thế? Rất đau khổ, cha con v{ ta. Chúng ta đ~ đi tìm con”; đến điểm đó người im tiếng, 93- V{ c|i tôi đ~ thấy biến mất. Tiếp theo, một phụ nữ kh|c hiện ra, M| đầm đìa nước mắt, 96- Nảy sinh từ một nỗi bực tức s}u xa. B{ nói: ‘Phải chăng Ng{i l{ tôn ông của th{nh phố, M{ tên của nó đ~ g}y tranh c~i giữa c|c thần, 99- V{ từ đó đ~ tỏa s|ng mọi ng{nh khoa học. Ôi Pixíttờratô, h~y trả thù đi, Những c|nh tay tr}ng tr|o đ~ ôm con g|i ngươi”, 102- V{ một Đứcông có vẻ hiền từđôn hậu. Trả lời b{ với nét mặt bình tïnh, “Chúng ta sẽ l{m gì với kẻ g}y cho ta điều |c, 105- Nếu chúng ta lại trừng phạt người yêu mến chúng ta?” Rồi tôi thấy nhiều người bốc lên giận dữ, Lấy đ| ném chết ch{ng trai, 108- V{ hét lên: “Giết nó đi! Giết nó đi”. Tôi thấy sức nặng của c|i chết Đ~ kéo ch{ng trai xuống mặt đất, 111- Nhưng mắt thì vẫn còn nhìn lên trời. Đang cầu nguyện Đấng tối cao, Tha thứ cho những kẻ đ~ h{nh hạ mình, 114- Với một d|ng vẻ gợi lòng thương xót! Khi trí óc tôi từ thế giới bên kia trở lại, Với những sự vật có thật 117- Tôi biết những lầm lẫn của tôi đ~ không đ|nh lừa tôi. Người hướng dẫn của tôi có thể thấy tôi H{nh động như một người vừa ra khỏi giấc mơ, 120- Liền hỏi: - “Sao con không thể đứng vững nữa?
Con đ~ đi hơn nửa dặm đương, Mắt mờ đục v{ ch}n lảo đảo, 123- Như một người say rượu hoặc buồn ngủ”. - “Ôi ngươi cha th}n yêu, nếu cha muốn nghe con, Con sẽ kể, tôi nói, c|i gì đ~ hiện ra với con, 126- L{m cho đòi ch}n con hầu như mất t|c dụng”. Người đ|p: - “Dù con có đeo đến một trăm mặt nạ, Cũng không một ý nghï n{o của con, 129- Dù là nhỏ nhất, lại giấu nổi được ta Những điều con đ~ thầy chỉ l{ để ngăn con Đừng từ chối tr|i tim con trước những dòng nước bình yên, 132- Chảy từ ngọn suối vïnh hằng. Ta đ~ không hỏi: “Con sao thế?” Như một người chỉ nhìn bằng mắt m{ mắt không thấy gì, 135- Khi th}n x|c di chuyển nhưng đ~ bất tỉnh. Ta đă hỏi để thức tỉnh bước ch}n con, Cần thúc giục như vậy những kẻ lười nh|c, 138- Chậm biết sử dụng sự thức tỉnh khi nó trở lại”. Chúng tôi đi chăm chú giữa trhi chiều, Trong chừng mực mắt còn có thể nhìn xuyên qua 141- Những tia nắng rực rỡ muộn m{ng. Rồi dần dần có một l{n khói Tiến về phía chúng tôi, đen như m{n đêm Không có chỗ n{o để ẩn tr|nh, 145- L{n khói tước mất của chúng tôi con mắt và không khí trong lành.
KHÚC XVI Trong l{n khói đen: Gặp M|ccô Lômb|cdô. Nghi hoặc của Đantê v{ M|ccô giảng giải về tự do ý chí. Những nguyên nh}n của sự biến chất. Dưới một bầu trời thảm hại, Chìm sâu trong mây, 3- M{u đen của địa ngục v{ đêm tối không sao. Chưa bao giờ có một m{n che d{y đặc đến vậy, Như l{n khói bao bọc chúng tôi lúc đó, 6- Thật gay gắt dữ dội! Mắt tôi không mở ra đươc nữa, Lúc đó người bạn đường khôn ngoan v{ trung th{nh, 9- Tiến lại gần v{ đưa vai cho tôi dựa. Như một người mù đi theo sau người dẫn đường, Để khỏi bị lạc v{ khỏi bị va đập, 12- V{o vật gì đó có thể g}y thương tích hay chết chóc. Tôi đi trong không khí hăng hắc v{ bẩn, Người hướng dẫn liên tục nhắc nhở: 15- “H~y chú ý, chớ t|ch ra khỏi ta”. Tôi nghe nhiều tiếng nói, như đều cầu xin, Sự bằng an v{ tha thứ 18- Của Đấng chăn chiên có thể xo| c|c tội lỗi. “Cầu Chúa Giésu”,đó l{ lời mở đầu của họ, Tất cả cùng một lời, một giọng, 21- Giữa họ hình như có sự hòa đồng. “Thầy ơi, có phải con đang nghe c|c linh hồn đấy không? Phải, con đ~ hiểu ra sự thực 24- Họ đang đi th|o c|i nút của sự giúp đỡ”. “Người l{ ai, ngườiđang rẽ l{n khói của chúng tôi,
V{ nói về chúng tôi, v{ ở đ}y 27- Người vẫn ph}n chia thời gian theo ng{y th|ng”. Một giọng nói với tôi như vậy, “H~y trả lời đi, Thầy tôi bảo, 30- V{ hỏi xem có thể đi lên lối n{y không?” Tôi nói: - “Hỡi linh hồn đang tụ l{m trong sạch, Để trở về đẹp đẽ bên Đấng đ~ tạo ra mình, 33- Người sẽ biết điều kỳ diệu, nếu đi theo tôi”. “Tôi sẽ đi theo người chừng n{o còn được phép, Hồn trả lời, nếu l{n khói ngăn không cho tôi thấy người, 36- Thì hai tai sẽ thế chỗ v{ liên kết chúng ta”. Khi đó tôi bắt đầu: - “Với bộ quần |o n{y, M{ c|i chết sẽ l{m tiêu tan tôi đi lên cao, 39- Để đến được đ}y, tôi đ~ trải qua bao nỗi kinh ho{ng của Địa ngục. Vì Chúa muốn ban cho tôi }n huệ, Tới mức muốn cho tôi lên thăm Thiên đình, 42- Theo một con đường tới nay chưa ai biết. Chớ giấu tôi người l{ ai khi còn sống, V{ cho biết: tôi có đi đúng đường không, 45- Lời nói của người sẽ l{ người hộ tống chúng tôi”. - “Tôi l{ người Lômb|cđi, tên l{ M|ccô, Tôi đ~ biết trần gian v{ tôi yêu đức hạnh, 48- M{ ng{y nay chẳng ai muốn vươn tới. Để lên trên, người đang đi đúng đường”, Linh hồn kia, trả lời như thế v{ nói thêm: 51- - “Xin h~y cầu nguyện cho tôi khi người đ~ ở trên cao”. Tôi đ|p: - “Trên đức tin, tôi xin hứa, Điều ngươi thỉnh cầu nhưng tôi sắp nghẹt thở đ}y, 54- Vì mối nghi hoặc ở trong tôi, nếu không được giải toả. Ban đầu thì nó cũng đơn giản, nhưng nay đ~ nh}n đôi, Vì những lời của ngươi đ~ x|c nhận,
57- Ở đ}y v{ ở nơi kh|c nữa, có cùng một nghi hoặc. Thế giới n{y, như ngươi nói, Đ~ từ bỏ mọi đức hạnh 60- Bị bóp nghẹt nặng nề bởi |c t}m. Nhưng tôi khẩn cầu người, chỉ cho tôi nguyên nh}n, Để tôi thấy v{ b{y cho người kh|c, 63- Bởi người n{y đặt nó ở trên trời v{ người kh|c nói ở đ}y”. Một tiếng thở d{i lớn, ph|t ra từ nỗi đau đớn, - “Than ôi, rồi hồn bắt đầu nói: 66- Thế giới mù qu|ng v{ người từ đó đến đ}y. C|c người, những kẻ còn sống, chỉ quy mọi nguyên nhân Là do trời, tại vì nó vận động, 69- V{ kéo theo mọi vật, vì cần thiết. Nếu đúng như vậy thì c|i ý chí tựdo Sẽ bị hủy hoại ở c|c ngươi v{ sẽ l{ bất công, 72- Người được hưởng niềm vui vì điều thiện, v{ chịu đau khổ vì điều |c. Vùng trời l{ căn nguyên mọi h{nh động của c|c ngươi, Tôi không nói tất cả, nhưng cả khi chấp nhận điều đó, 75- \nh s|ng được ban l{ cho cả điều thiện v{ điều |c. V{ ý muốn tự do, nếu phải đau đớn Trong những cuộc chiến đấu đầu tiên với trời, 78- Về sau sẽ khắc phục được, nếu biết rèn luyện. Được tự do, c|c người phụ thuộc v{o một sức mạnh lớn hơn V{ bản chất tốt hơn, chính nó tạo ra 81- Trí tuệ ở c|c người m{ trời không cai quản. Vậy l{ nếu thế giới hiện tại có bị lầm lạc, Căn nguyên chính ởc|c ngươi, phải tìm ở c|c ngươi, 84- V{ b}y giờ ta sẽ nói rõ tại sao. Linh hồn đươc sinh ra trừ b{n tay kẻ yêu nó, Khi được sinh ra, nó như một đứa trẻ,
87- Nó chơi đùa, vừa khóc vừa cười. Ng}y ngô v{ chưa hiểu biết gì, Ngoại trừ do một Đấng vui vẻ tạo ra, 90- Nó vui vẻ chạy tới c|i gì khiến nó thích thú. Trước tiên nó cảm thấy mùi vị của một chút của cải, Nó bị lầm lẫn v{ chạy theo, 93- Nếu người hướng dẫn, hay c|i h~m, không làm thay đổi tình yêu của nó. Vậy cần có một đạo luật để l{m c|i h~m, Cần có một ông vua biết nhận thấy 96- Ít nhất l{ ngọn th|p của th{nh phố thực tại. Nhưng đạo luật có rồi nhưng ai nắm giữ chúng? Chẳng ai cả vì người chăn chiên đi đ{ng trước 99- Có thể biết suy ngẫm nhưng lại không biết ph}n biệt quyền hạn. V{ d}n chúng thấy người hướng dẫn mình Chỉ nhằm v{o của cải m{ ông ưa chuộng, 102- Cũng tự thoả m~n v{ chẳng cần tìm xa hơn. Chính một chính phủ tồi, người có thể thấy điều đó, Đ~ l{m cho thế giới th{nh độc |c, 105- Chứ không phải bản chất c|c người đ~ hư hỏng. La M~, xưa kia đ~ l{m cho thế giới tốt đẹp, Có hai mặt trời chiếu s|ng hai con đường, 108- Một của thế giới v{ một của Chúa. C|i n{y l{m dịu bớt cái kia, Thanh kiếm nối với chiếc gậy của linh mục, 111- Sự kết hợp thực hiện bằng sức mạnh chỉ đem lại c|i xấu. Vì chúng nối với nhau nên c|i n{y không sợ c|i kia, Nếu ngươi không tin, h~y nhìn bông lúa, 114- Vì từ quả người ta nhận ra c}y. Ở miền sông Ađixê v{ sông Pô chảy qua, Ngươi ta tìm được phẩm gi| v{ sự lịch l~m
117- Trước khi Phêđêrigô gặp cản trởởđ}y. Nhưng b}y giờ, bất kỳ ai cũng có thể đi qua, Kể cả kẻ trước kia lẩn tr|nh, 120- Vì xấu hổ, sợ phải gặp v{ nói chuyện Với những người đức hạnh. Vẫn còn lại ở đó ba ông gi{, đại diện cho thời xưa, Để tr|ch cứ những người mới v{ chờ đợi 123- Chúa gọi đến một cuộc đời tốt đẹp hơn. Đó l{ Cuarađô đa Pal|txô, Ghêr|cđô tốt bụng, Và Guyđô đa Catxten m{ mọi ngươi thích gọi 126- Theo kiểu Ph|p la “Lômba giản dị”. Từ nay xin h~y rao giảng rằng: Nh{ thờ La M~ Đ~ kết hợp v{o mình cả hai quyền lực, 129- Nên đ~ rơi v{o bùn, l{m vấy bẩn mình vả cả chức tr|ch”. “Ôi, M|ccô yêu quý, tôi nói, ngươi đ~ lập luận rất giỏi, B}y giờ tôi đ~ hiểu vì sao con ch|u của Lêvi. 132- Lại bị loại ra, không được hưởng quyền thừa kế. Nhưng Ghêr|cđô l{ ai, m{ theo ngươi L{ đại biểu còn lại của lớp người đ~ qua, 135- Để chê tr|ch c|i thế kỷ d~ man n{y. Ph|t biểu của ngươi muôn đ|nh lừa hay thử th|ch ta?” Hồn đ|p: - “Ngươi nói tiếng Tôtxcan, 138- M{ lại không biết gì về Ghêr|cđô tốt bụng sao?” “Tôi không biết ông ta còn biệt danh n{o không, Ít nhất tôi biết ông có cô con g|i tên Gaia, 141- Cầu Chúa phù hộ cho c|c ngươi, bởi tôi không thể đi theo nữa. Ngươi thấy |nh s|ng đ~ xuyên qua l{n khói, Ng{y đ~ đến rồi v{ thiên thần đ~ ở đ}y, Tôi phải đi trước khi thiên thần trông thấy”, 145- Và linh hồn cũng bỏ đi, không muốn nghe tôi nữa.
KHÚC XVII Từ tầng núi thứ ba lên tầng thứ tư: Những dẫn chứng cuối cùng về sự giản dữ tội lỗi. Viếcgiliô trình b{y lý thuyết về tình yêu, được xem l{ nguồn gốc của mọi đức hạnh v{ tội lỗi. Hỡi bạn đọc, h~y nhớ lại, có khi n{o đang ở trên núi, Có đ|m m}y mù l{m sức nhìn của bạn, 3- Giống như của con chuột chũi, mắt bị v}y c| che. Khi qua l{n hơi nước ấm v{ nặng, Quả cầu mặt trời bắt đầu s|ng dần ra, 6- Phải khó khăn lắm mới mở được lối qua m}y mù. Thì bạn sẽ dễ d{ng tưởng tượng ra, Điều tôi thấy lại lúc bấy giờ, 9- Mặt trời đang sắp lặn. Theo những bước ch}n trung th{nh của người Thầy, Tôi đi ra khỏi l{n khói, 12- Dưới những tia nắng đang tắt dần trên bờ biển. Ôi trí tưởng tượng, đôi khi lôi cuốn ta, Đi xa đến nỗi chúng ta không nghe thấy gì, 15- Cả khi nếu có ng{n chiếc kèn đang thổi quanh ta. C|i gì l{m ngươi xúc động, nếu gi|c quan không đ|nh thức ngươi? Một tia s|ng hình th{nh trên bầu trời, 18- Do tự nó hoặc do một ý muốn n{o. Một vệt chiếu hiện ra trong tầm nhìn của tôi, Về người đ{n b{ điên cuồng độc |c đ~ ho| th{nh chim, 21 - Đang hót vui vẻ nh|t. V{ trí óc tôi tự khép kín lại, Đến mức chẳng c|i gì từ bên ngo{i 24- Có thể tới v{ được tiếp nhận.
Rồi trong sự tưởng tượng của tôi hiện ra, Một ngươi bị đóng đinh c}u rút rơi xuống, 27- Vẻ mặt phẫn nộ, dữ tợn v{ chết như thế. Cạnh ông ta l{ \txuêrô vï đại, Etxte vợ của ông v{ M|cđôxêô chính trực 30- Trong lời nói cũng như trong việc l{m. Rồi hình ảnh n{y tan vỡ, Như một chiếc bong bóng bị thiếu nước, 33- Chính nhờ nước m{ nó hình th{nh. Một thiếu nữ xuất hiện trong tầm nhìn của tôi, Khóc lớn v{ nói: “Ôi, Ho{ng hậu, 36- Tại sao, vì giận dữ, Ngươi lại không muốn sống nữa. Người đ~ tự s|t để không mất Lavina, Nhưng mẹ ơi, mẹ đ~ mất con thật rồi, 39- Chính con khóc c|i chết của mẹ trước khi khóc người kh|c. Giống như giấc ngủ bị đứt qu~ng, Khi đột nhiên luồng |nh s|ng mới dội v{o mắt 42- Giấc ngủ còn chập chờn trước khi biến mất. Thế l{ thị gi|c của tôi lại bừng tỉnh, Từ khi bị |nh s|ng chiếu v{o mắt, 45- Một |nh s|ng mạnh hơn mọi |nh s|ng ta biết. Tôi quay lại để xem mình đang ở đ}u, Khi có tiếng nói: “Người ta đi lên lối n{y” 48- L{m cho tôi từ bỏ ý định kh|c. Tiếng nói đó cho tôi một ước muốn m~nh liệt, Được thấy người đ~ nói, 51- Uớc muốn đó không dịu đi chừng n{o chưa được thấy. Như mặt trời l{m lo| mắt ta, Bởi |nh s|ng qu| chói, 54- Cũng như vậy, ở đ}y, mắt tôi không chịu nổi. “Đó l{ một thiên thần, chẳng được yêu cầu, Nhưng đ~ hướng dẫn chúng tôi đi lên cao,
57- Thần ẩn sau |nh s|ng của chính minh. Thần lo cho chúng tôi như lo cho chính mình, Bởi vì ai đ~ thấy điều cần thiết m{ còn đợi một lời yêu cầu, 60- Thì kẻ ấy đ~ sẵn s{ng một lời từ chối t{n nhẫn. Nhưng chúng la h~y theo lời mời, Rảo bước đi lên trước khi trời tối, 63- Vì chậm hơn thì không thể, vì ng{y mai không trở lại”. Người hướng dẫn của tôi nói vậy, Cả hai chúng tôi liền quay về bậc đi lên, 66- Khi vừa lên bậc thứ nhất, Tôi cảm thấy gần tôi như có tiếng vỗ c|nh, Một l{n gió nhẹ phả v{o mặt, v{ tôi nghe nói: 69- “Sung sướng thay những người sống yên bình, không giận dữ xấu xa”. Những tia nắng cuối cùng còn lại, trước khi đêm đến, Đ~ lên kh| cao trên chúng tôi, 72- Từ nhiều phía, c|c vì sao bắt đầu xuất hiện. Ôi sức mạnh của ta, sao lại biến mất? Tôi tự hỏi, vì cảm thấy 75- Đôi ch}n của tôi muốn được tạm nghỉ. Chúng tôi dừng lại ở bậc tam cấp, Không lên cao nữa, v{ chúng tôi đứng im, 78- Như một con thuyền đ~ tới bến. Tôi nghe ngóng một chút, Để xem có gì ở tầng mới n{y 81- Rồi quay về phía Thầy, tôi hỏi: “Cha hiền từ, h~y nói cho con rõ, Tội lỗi n{o được gọt rũa ở vòng ta đang đứng, 84- Ch}n chúng ta ngừng bước nhưng xin Người chớ ngừng lời”. Người đ|p: “Lòng yêu điều thiện
M{chưa tương xứng với bổn phận, sẽ lấy thêm sức ở đ}y, 87- Ở đ}y người ta tạo đ{ mới cho những m|i chèo qu| chậm chạp. Nhưng để cho con hiểu rõ hơn, H~y chú ý v{ con sẽ thu nhận được, 90- Đôi điều ích lợi trong lúc dừng ở đ}y. Cả Đấng s|ng tạo v{ mọi con người, Con biết đó, chẳng ai l{ không có tình yêu, 93- Tình yêu tự nhiên, hoặc tình yêu lý trí. Tình yêu tự nhiên không bao giờ sai lầm, Nhưng tình yêu kia lại có thể lầm lẫn, 96- Vì gặp đối tượng xấu, hoặc qu| thừa hay qu| thiếu về sinh lực. Chừng n{o nó hướng lên điều chí thiện, V{ biết tự hạn chế những điều thứ yếu, 99- Thì không thể g}y ra những vui thú tội lỗi. Nhưng khi nó nhằm v{o điều |c, hoặc tìm kiếm điều hay, Với qu| nhiều hay qu| ít mức cần thiết, 102- Thì con ngươi đ~ chống lại Đấng s|ng tạo. Từ đó con có thể hiểu rằng, Tình yêu l{ mầm mống của mọi đức hạnh, 105- V{ của cả mọi h{nh động đ|ng bị trừng phạt. Bởi không bao giờ tình yêu quên chăm lo Cho hạnh phúc của người mang tình yêu đó, 108- Nên tất cả đều được che chắn chống lại mọi sự thù ghét. V{ nếu người ta không thể quan niệm Có con ngươi t|ch biệt với Chúa Trời vẫn tự tồn tại, 111- Thì cũng không ai có thể căm ghét Ngươi. Nếu ta ph}n tích rõ, điều còn lại l{, Điều |c m{ người ta thích l{m cho đồng loại, 114- Sinh ra trong vũng bùn của c|c ngươi theo ba c|ch.
Nhiều người mong muốn cho mình điều tuyệt vời, Trong khi người h{ng xóm đang bị sa sút, 117- Lại mong cho người đó rơi khỏi đỉnh cao danh vọng. Kẻ thì sợ mất quyền lực, }n huệ, danh dự, V{ tiếng tăm, nếu có kẻ kh|c đang thăng tiến, 120- Thì buồn v{ mong cho họ điều ngược lại. Kẻ thì xấu hổ vì một điều bị xúc phạm, M{ trở nên thèm kh|t trả thù, 128- Nên g}y điều không may cho người kh|c. Ba kiểu ham hố đó đang than khóc ở tầng dưới, Nay ta muốn con thấy một kiểu kh|c, 126- Nó l{m điều thiện theo một cung c|ch đồi bại. Mỗi người hiểu một c|ch lờ mờ về điều thiện. Ở đó, t}m hồn được nghỉ ngơi v{ vì mong muốn điều đó, 129- Mỗi người đều cố gắng đạt tới. Khi một tình yêu thúc đẩy ta, Gi{nh lấy nó thì tại tầng núi n{y, 132- Sau sự ăn năn đúng đắn l{ sự trừng phạt. Có một thứ của cải không l{m cho người ta sung sướng, Nó không phải l{ hạnh phúc, hay bản chất tốt đẹp, 135- Nó l{ quả v{ rễ của điều thiện. Tình yêu qu| đam mê điều đó, Đang bị trừng phạt ở ba tầng núi, phía trên chúng ta, Nhưng sự ph}n định th{nh ba loại như thế n{o, 139- Ta sẽ không nói, tìm hiểu l{ việc của con”.
KHÚC XVIII Tầng núi thứ tư: Những kẻ lười biếng. Viếcgiliô nói tiếp về tình yêu, tự do ý chí v{ tr|ch nhiệm của con người: C}u chuyện cúa Tu viện trướng Th|nh Dênô. Vị tiến sï cao cấp đ~ kết thúc b{i biện luận, Đang chăm chú nhìn v{o mắt tôi, 3- Để xem tôi có h{i lòng không. Còn tôi, một vấn đề mới lại d{y vò tôi, Tôi giữ im lặng nhưng tự nhủ mình: 6- “Những c}u hỏi của mình, có thể cũng đè nặng lên Thầy”. Nhưng người cha thực sự đó đ~ nhận th}y Ước muốn rụt rè m{ tôi không d|m bộc lộ, 9- Bèn truyền cho tôi sức mạnh để nói ra. Do đó tôi nói: “Thưa Thầy, c|i nhìn của con s|ng lên Nhờ |nh s|ng của Thầy v{ con nhận rõ 12- C|c lý lẽ Thầy biện biệt hay giảng giải. Vậy con xin Thầy, ngươi cha rất mực hiền từ, Giảng thêm cho con về tình yêu m{ từ đó 15- Dẫn đến h{nh động thiện hay ngược lại”. Người đ|p: - “H~y hướng về ta những con mắt sắc sảo, Của trí tuệ v{ con sẽ thấy 18- Sai lầm của những kẻ mù qu|ng m{ muốn l{m người hướng dẫn. Linh hồn được tạo ra sẵn s{ng để yêu đương, Sẽ chuyển động về phía nó thích thú, 21- Ngay khi nó thức tỉnh từ thích thú sang h{nh động. Lý trí rút từ một c|i có thực, Một hình ảnh, rồi mở rộng nó trong ta,
24- L{m cho t}m hồn ta hướng về nó. Nếu khi t}m hồn nghiêng về đối tượng, Sự thu hút ấy l{ tình yêu, một tình yêu tự nhiên, 27- Nối kết với ta bởi niềm vui thích mới. Rồi giống như một ngọn lửa bốc lên không trung, Bởi do bản chất nó sinh ra l{ để bốc lên, 30- Bản chất đó sẽ tồn tại l}u d{i. Cũng như vậy t}m hồn khao kh|t đi v{o ham muốn, Cuộc vận động của t}m hồn sẽ không dừng lại, 33- Chừng n{o chưa có được đối tượng yêu đương. Giờ đ}y con có thể nhận thấy, Sự thật vẫn bị che giấu ở những người cứ tin chắc rằng: 36- Mọi tình yêu tự nó l{ đ|ng khen. Bởi c|i chất có vẻ như bao giờ cũng tốt, Nhưng không phải mọi con dấu đều tốt, 39- Mặc dầu chất s|p l{ tốt”. - “Những lời nói của Thầy m{ trí óc con theo dõi, Tôi trả lời, đ~ cởi mở cho con hiểu tình yêu, 42- Nhưng vì thế con c{ng thêm nghi hoặc. Bởi tình yêu nếu từ bên ngo{i đưa đến cho ta, V{ nếu t}m hồn ta cũng tự đi đến, 45- Thì dù đi đúng hay chệch đường, nó cũng chẳng có công lao gì”. Người đ|p: - “C|i m{ lẽ phải nhìn thấy ở đ}y, Ta có thể nói với con, nhưng xa hơn nữa 48- L{ vấn đề lòng tin, con chỉ trông chờ ở Bêatờrisê. Tất cả c|i gì ở dạng thực chất, Vẫn kết hợp v{o một vật thể, 51- Dù rằng nó vẫn riêng biệt v{ chứa đựng tính năng đặc thù. Chỉ cảm thấy được nhờ hoạt động của nó, Không thể hiện ra gì kh|c ngo{i hiệu quả,
54- Giống như sự sống của c}y thể hiện ở l| xanh. Cũng như vậy, con người không biết từ đ}u mình có, Hiểu biết về những kh|i niệm đầu tiên, 57- V{ sự thèm muốn những bản năng đầu tiên. Chúng ở trong anh như bản năng của con ong, L{ l{m ra mật, những xu hướng đầu tiên n{y, 60- Không đ|ng được khen hay bị chê tr|ch. Nhưng để c|i n{y v{ những c|i kh|c hòa hợp, Còn bẩm sinh ở anh tính năng khuyên bảo, 63- Nó canh chừng ở ngưỡng cửa sự đồng ý của ta. Từ nguyên lý đó sinh ra Lý do để xứng d|ng, tuỳ theo việc, 66- Nó tiếp nhận v{ lựa chọn tình yêu tốt hay xấu. Những người đ~ đi đến đ|y s}u của lẽ phải, Đ~ nhận ra c|i tự do bẩm sinh n{y, 69- V{ đ~ để lại đạo đức cho thế giới. Do đó, trong khi thừa nhận l{ cần thiết. Mọi tình yêu bùng ch|y trong ta, 72- Ta vẫn có khả năng kiềm chế chúng. Đó l{ đức tính cao quý m{ Bêatờrisê cảm thụ Bằng tự do ý chí, v{ con cần ghi nhớ cẩn thận, 75- Nếu n{ng nói với con về điều đó”. Đ~ tới nửa đêm, mảnh trăng muộn Trông giống như một c|i chảo đang ch|y 78- L{m xuất hiện những vì sao hiếm hoi. Nó đi lên bầu trơi theo con đường M{ mặt trời chiếu s|ng rực, v{o lúcngười La M~ 81- Thấy nó sẽ lặn giữa đảo X|cđi v{ Coócxi. Linh hồn vï đại, người đ~ đem lại nhiều danh tiếng, Cho l{ng Piêtôla hơn l{ th{nh phố Mantôva, 84- Đ~ cất cho tôi g|nh nặng của sự nghi hoặc. Đến nỗi, sau khi đ~ tiếp nhận
Sự trả lời cởi mở v{ rõ s|ng những c}u hỏi 87- Tôi như người thiu thiu ngủ v{ đang mơ. Nhưng đột nhiên tôi bị đ|nh thức khỏi giấc ngủ, Vì có nhiều }m hồn đi sau, 90- Đ~ theo kịp chúng tôi. Giống như ng{y xưa đ|m đông d}n chúng Têbăng, Sôi sục kéo đi dọc sông Itxmênô v{ Axôpô 93- Giữa ban đêm để cầu khẩn thần B|ccút. Như thế, tôi thấy họ kéo đến, Sải những bước ch}n d{i, 96- Bị hối thúc bởi ý muốn tốt l{nh v{ tình yêu đúng đắn. Họ đến chỗ chúng tôi rất nhanh, vì họ chạy Cả một đo{n lớn chuyển động 99- Hai người đi trước, vừa kêu vừa khóc: “Maria chạy vội lên núi”; V{ “Xêdarê, để khuất phục Ilécđa, 102- Đ|nh Macxilia v{ chạy sang T}y Ban Nha”. “Nhanh lên, nhanh lên, đừng dể mất thời gian, Vì thiếu tình yêu”, những ngươi kh|c kêu lên: 105- “Nhiệt t}m h{nh động tốt l{m thức tỉnh }n huệ” Hỡi c|c người m{ hôm nay phải lấy nhiệt tình m~nh liệt Bù lại sự chậm chạp v{ chểnh mảng, 108- M{ c|c người đ~ l~nh đạm khi có thể l{m tốt. - “Con người n{y còn sống, chắc chắn thế, tôi không nói dối đ}u Muốn đi lên trên cao, khi mặt trời mọc, 111- H~y chỉ dùm chúng tôi, đ}u lối đi tiếp theo”? Đó l{ lời của vị hướng dẫn của tôi, V{ một trong số linh hồn đó nói: - “Đến đ}y, 114- Đi sau chúng tôi, người sẽ tìm được lối đi. Chúng tôi qu| vội vì ước muốn đi lên, Nên không thể dừng lại, xin h~y lượng thứ,
117- Nêu ngươi ph|n xét l{ chúng tôi thiếu lịch sự. Ở Vêrôna, tôi l{ Trưởng tu viện Th|nh Dênô, Dưới triều Ho{ng đế B|cbarốtxatốt bụng, 120- M{ Milan còn nhắc đến với lòng đau đớn. Có kẻ đ~ một ch}n bước v{o mồ, Chẳng l}u nữa sẽ phải khóc tu viện n{y, 123- Sẽ buồn khổ vì đ~ từng nắm quyền h{nh ở đ}y. Bởi vì con trai ông ta, xấu xa to{n th}n x|c, M{ t}m hồn còn tệ mạt hơn, dòng dõi lại không trong sạch, 126- Đ~ được ông ta xếp v{o địa vị của một người chăn chiên thực sự”. Tôi không rõ linh hồn đó còn nói nữa hay sẽ lặng im, Vì ông đ~ đi xa chúng tôi, 129- Nhưng tôi hiểu v{ muốn ghi tạc lời ông v{o ký ức. Khi đó, con người luôn cứu giúp tôi trong mọi lúc, Bảo tôi: - “H~y quay lại v{ nhìn hai linh hồn kia 132- Đang đi tới v{ xé r|ch sự lười biếng”. Đi sau cả đo{n, họ nói: - “Nó chết rồi! C|i d}n tộc đầu tiên m{ vì họ biển đ~ mở ra, 135- V{ Gioócđan được thấy những người thừa kế của nó. V{ những người không chịu nổi sự vất vả, Cho đến phút cuối cùng, với con trai của Ankisê, 138- Đ~ d{nh cho mình một cuộc sống không vinh quang”. Khi những linh hồn đó đ~ đi xa, Khiến chúng tôi không nhìn thấy họ nữa, 141- Một ý nghï mới lọt v{o trí óc tôi. Từ đó nảy sinh nhiều ý kh|c, V{ tôi lan man từ ý n{y sang ý kh|c, Đến nỗi nhắm hai mắt lại vì vui thích, 145- V{ ý nghï biến th{nh giấc ngủ.
KHÚC XIX Tầng núi thứ tư: Giấc mơ tượng trưng của Đante v{ sự giải thích của Viếcgiliô. Tầng núi thứ năm: Những kẻ biển lận v{ những kẻ hoang phí. Đante nói chuyện với Gi|o ho{ng Ađờrianô. Ban đêm, khi khí nóng ban ngày Đ~ bị quả đất hút hết v{ khi Sao Hỏa 3- Không còn có thể l{m ấm lên khí lạnh của mặt trăng. Trước rạng đông, c|c nh{ địa lý Nhìn về phía đông vận may lớn của họ, 6- Đang lên, theo một con đường còn hơi tối. Tôi thấy hiện ra trong mơ một cô l|c mắt, Miệng nói lắp v{ hai ch}n khoèo, 9- Hai tay bị chặt đứt v{ mặt t|i xanh. Tôi nhìn cô ta v{ giống như mặt trời L{m cử động lại tay ch}n của cô đ~ bị đêm l{m lạnh cóng, 12- \nh mắt của tôi cũng khiến cô ta nói được. Rồi đứng dậy được ho{n to{n, Không l}u sau, bộ mặt của cô ta hồng lên, 15- Như tình yêu muốn thế. Ngay khi sau hồi phục được ngôn ngữ, Cô liền h|t v{ h|t hay đến nỗi, 18- Khó khăn lắm, tôi mới rời được mắt khỏi cô ta. Cô h|t: “Tôi l{ n{ng tiên c| dịu hiền, Đ~ quyến rũ, l{m bao thuỷ thủ lạc lối giữa biển cả, 21- Vì tôi cho họ bao vui thú khi nghe tôi. Bằng tiếng h|t, tôi đ~ l{m cho Ulitxê đổi đường lang thang, Ai đ~ đến gần tôi, hiếm người bỏ đi được, 24- Bởi vì tôi l{m họ sung sướng biết bao!”
Miệng cô ta chưa kịp khép lại, Thì một phu nh}n đ~ hiện ra, th|nh thiện v{ linh hoạt, 27- Lại gần bên tôi v{ l{m cho cô n{ng bẽ mặt. “Ô Viếcgiliô, Viếcgiliô, người n{y l{ ai?” Người liền tới ngay, 30- Đôi mắt nhìn v{o phu nh}n th|nh thiện. Bà tóm lấy cô g|i kia, mở |o cô ra. Phanh |o phía trước v{ chỉ cho xem c|i bụng cô ta, 33- Mùi hôi thối xông ta khiến tôi tỉnh giấc. Tôi mở mắt v{ nghe Thầy nói: - “Ít ra l{ ba lần ta đ~ gọi con, 36- H~y dậy đi, chúng ta cùng tìm lối v{o”. Tôi đứng dậy, tất cả c|c tầng Của ngọn núi thần th|nh đ~ chan hòa |nh s|ng, 39- Chúng tôi đi, lưng quay về phía mặt trời. Trong khi đi theo, tôi mang bộ mặt Một người nặng trïu lo }u, 42- Th}n cúi khom xuống theo hình nửa vòm cầu. Bỗng tôi nghe một giọng nói dịu d{ng v{ th}n |i, Tưởng như không thể nghe được ở xứ sở chết chóc n{y. 45- - “H~y lại đ}y, đi qua lối n{y”. Thiên thần vừa nói với chúng tôi, Có đôi c|nh xòe ra, giống như thiên nga, 48- Đưa chúng tôi đi lên giữa hai v|ch đ|. Rồi vỗ c|nh v{ lấy c|nh quạt chúng tôi, Và nói: - “Thật sung sướng những kẻ đang khóc 51- Bởi linh hồn của họ sẽ được an ủi”. - “Sao con cứ nhìn m~i xuống đất vậy?” Người hướng dẫn bỗng hỏi, 54- Khi chúng tôi đ~ vượt qua thiên thần một chút. Tôi đáp: - “Điều khiến con bước đi m{ vẫn băn khoăn, Đó chính l{ c|i ảo ảnh mới cứ |m ảnh con,
57- Mạnh đến nỗi con không ngừng nghï tới”. Người bảo: - “Con đ~ thấy mụ phù thuỷ gi{ ấy, Một mình nó đ~ l{m nhiều người đang phải khóc ở trên kia, 60- Con cũng đ~ thấy người ta tự giải tho|t khỏi nó như thế n{o. Thế l{ đủ! Giờ h~y nện bước ch}n lên mặt đất, V{ hướng mắt lên c|c hình ảnh m{ Đấng vïnh hằng 63- Đang quay những b|nh xe lớn. Như con chim cắt nhìn xuống ch}n mình, Rồi kêu lên v{ cất c|nh, 66- Vì ham muốn c|i mồi đang c|m dỗ nó”. Tôi cũng vậy, men theo khe h~m, Mở ra trong núi đ| một lối đi lên, 69- Cho tới điểm bắt v{o đường vòng quanh núi. Khi đi ra ngo{i đường tròn thứ năm, Tôi thấy nhiều người đang khóc lóc ở đấy, 72- Nằm úp mặt xuống đất v{ hướng xuống dưới. “Linh hồn tôi gắn bó với đất”, Họ vừa rên rỉ như vậy vừa khóc lớn, 75- Khiến lời nói của họ rất khó nghe. -“Hỡi c|c linh hồn được }n sủng của Chúa, M{ những khổ đau được sự công bằng v{ hy vọng l{m nhẹ bớt, 78- Xin chỉ cho chúng tôi những bậc lên sắp tới”. “Nếu c|c ngươi đến đ}y m{ không phải nằm lại Chỉ cốt tìm đường lên nhanh nhất, 81- Thì h~y luôn theo bên tay phải ở mé ngo{i”. Đó l{ c}u hỏi của nh{ thơ v{ c}u trả lời Của linh hồn đi trước chúng tôi một chút, 84- V{ tôi đ~ ph|t hiện ra linh hồn ẩn sau lời nói đó. Tôi quay mặt nình về phía Thầy, Thầy chấp thuận với một dấu hiệu vui vẻ,
87- Điều mong muốn m{ tôi cầu xin qua |nh mắt. Khi tôi đ~ có thể h{nh động theo ý muốn, Tôi bèn tiến lại gần tạo phẩm đó của Thượng đế 90- M{ những lời nói đ~ l{m tôi chú ý Tôi nói: - "Hỡi linh hồn m{ nước mắt đ~ l{m chín muồi Những gì còn thiếu để trở về với Chúa, 93- Xin h~y vì tôi tạm g|c lại nỗi phiền muộn lớn của người. Người l{ ai v{ tại sao quay lưng lại Trời, Xin cho tôi biết, nếu người muốn tôi l{m được chút gì cho người, 96- Ở dưới kia, nơi từ đó tôi lên đ}y nhưng còn sống”, “Tại sao Trời đ~ xoay lưng chúng tôi về phía Trời, Điều đó ngươi sẽ biết, hồn nói, nhưng trước hết 99- Nên biết rằng ta l{ người kế vị Th|nh Pie. Ở giữa Xiéttơri v{ Kiavêri chảy xuống Một dòng sông đẹp m{ từ tên nó 102- Đ~ nẩy ra tước hiệu của dòng họ ta. Trong một th|ng v{ l}u hơn một chút, ta đ~ cảm nhận được Chiếc |o cho{ng lớn đè nặng lên kẻ giữ nó khỏi vấy bùn như thế n{o. 105- Mọi chức tr|ch so với nó đều nhẹ tựa lông hồng. Than ôi, việc trở về với Chúa của ta thật l{ muộn, Nhưng một khi đ~ th{nh người chăn chiên La M~, 108- Ta ph|t hiện ra rằng cuộc đời chỉ l{ lừa lọc. Ta hiểu ở đó tr|i tim ta sẽ không được yên, V{ ở đời n{y không thể lên cao hơn nửa, 111- Vì vậy trong ta nảy sinh tình yêu về cuộc đời khác. Tới ng{y đó ta th{nh một t}m hồn đau khổ, T|ch khỏi Chúa v{ tham lam mọi thứ, 114- Còn b}y giờ, ngươi thấy đấy, ta đang bị trừng phạt ở đ}y.
Điều m{ tính biển lận đ~ lầm, ở đ}y được thể hiện Trong sự trừng phạt những linh hồn đang cải tạo, 117- Ở núi n{y không có hình phạt n{o cay đắng hơn. Vì mắt chúng tôi cứ nhằm v{o của cải trên mặt đất, Chẳng bao giờ chịu hướng lên cao, 120- Nên công lý ở đ}y bắt cứ phải cúi gằm xuống đất. Vì tính biển lận dập tắt tình yêu của chúng tôi Đối với điều thiện; nên công lý ở đ}y cho mọi h{nh động l{ vô ích, 123- Chúng tôi luôn bị xiết chặt. Ch}n tay đều bị trói, Chừng n{o Thần công lý còn muốn thế, 126- Chúng tôi nằm ở đ}y bất động”. Tôi đ~ quỳ gối để nói chuyện V{ khi tôi bắt đầu, 129- Linh hồn nghe v{ nhận ra sự kính trọng của tôi. “Vì lý do gì, linh hồn nói, khiến người phải cúi xuống thấp thế” Tôi đ|p: - “Chính l{ vì phẩm gi| của ngươi, 132- Lương t}m không cho phép tôi đứng”. “H~y đứng dậy đi, đứng thẳng lên, người anh em, Hồn nói, đừng lầm lẫn thế, tôi l{ nô lệ, 135- Cùng với người v{ những người kh|c l{ nô lệ của cùng một quyền uy. Nếu lúc n{o ngươi nghe trong kinh Phúc }m Có c}u: Không có hôn lễ gì cả! 138- Ngươi sẽ hiểu vì sao ta nói như vậy. B}y giờ h~y đi đi, ta không muốn ngươi ở lại nữa ì sự có mặt của ngươi sẽ cản trở việc than khóc 141- V{ ta muốn suy nghïchín hơn về những gì ngươi nói. Ở dưới đất ta có một ch|u g|i tên l{ Alagia Bản chất tốt nhưng tấm gương của dòng họ ta
Đ~ l{m cho nó xấu đi, 145- Đó l{ người duy nhất ta còn có ở dưới đó”.
KHÚC XX Tầng núi thứ năm: Những kẻ biển lận bị trừng phạt. Huygờ Capé v{ dòng họ Ph|p. Động đất. B{i th|nh ca “Vinh quang thay Chúa Trời”. Một ý muốn khó chống lại một ý muốn mạnh hơn, Để l{m vừa lòng người nhưng lại tr|i với ý muốn của mình, 3- Như rút nước ra khỏi miếng bọt biển con chưa no nước. Tôi đi v{ người hướng dẫn của tôi tiến lên, Theo những chỗ trống, dọc theo v|ch đ|, 6- Như đi trên bức tường dọc theo những lỗ ch}u mai Những người nằm gần mép bờ phía ngo{i, Đang nhỏ giọt nước n{y đến giọt kh|c, 9- Từ mắt họ, về c|c thói xấu ngập tr{n thế giới. A, con sói c|i cổ xưa, đồ trời tru đất diệt, Tham mồi hơn bất cứ con thú n{o kh|c, 12- Vì c|i đói cồn c{o v{ vô giới hạn. Ôi trời, m{ sự vận h{nh như người ta nghï, Sẽ l{m đổi thay ho{n cảnh c|c sự vật ở dưới trần, 15- Khi n{o sẽ đến, người xua đuổi con sói c|i đi. Chúng tôi đi, đếm từng bước chậm r~i, V{ tôi, chú ý đến c|c linh hồn, lòng đầy thương xót, 18- Nghe họ thở than v{ khóc nức nở. Bỗng tôi nghe thấy phía trước tôi, Tiếng kêu khóc: “Ôi Đức Mẹ Maria dịu hiền” 21- Như của một người đ{n bà đang trở dạ. V{ tiếp tục: - “Sao người khổ sở vậy, Như người ta có thể thấy qua chỗ ở tối t{n, 24- Nơi người sinh ra c|i g|nh nặng thần th|nh của mình”.
Tôi lại nghe tiếng: - “Ôi ng{i Phabờrixiô tốt bụng, Ng{i đ~ coi trọng danh dự v{ sự nghèo khổ, 27- Hơn l{ sự gi{u có với c|c tật xấu”. Những lời đó đ~ l{m tôi thích thú, Tôi tiến lên để biết được, 30- Linh hổn m{ hình như từ đó lời nói đ~ ph|t ra. Linh hồn còn nói về sự h{o phóng Của Niccôlô ng{y xưa với c|c cô g|i thanh t}n, 33- Để cứu vớt danh dự cho tuổi xu}n của họ. - “Hỡi linh hồn đ~ nói những lời tốt đẹp, H~y nói cho tôi biết người l{ ai, tôi nói, 36- Sao chỉ một mình ngươi nói lên lời xứng đ|ng như thế? Những 1ời của ngươi sẽ được đền bù, Nếu tôi trở về để ho{n tất đoạn đường ngắn còn lại, 39- Của cuộc đời n{y đang đến lúc kết thúc”. - “Tôi sẽ nói, hồn đ|p, không phải vì chờ đợi Một sự trợ giúp n{o đến từ dưới kia, nhưng chính l{ vì ngươi 42- Đ~ toả s|ng bao }n huệ trước khi ngươi chết. Ta l{ rễ của c|i c}y xấu xa, M{ t|n c}y che phủ tất cả c|c nước theo đạo Kitô, 45- V{ hiếm khi người ta h|i được một quả ngọt. Nhưng nếu Đôagiô, Linla, Guantô v{ Bờrútgia Có thể l{m thì sự trả thù sẽ nhanh 48- V{ ta sẽ xin điều đó với ph|n quan xét xử. Ở dưới đó ngươi ta gọi ta l{ Ugô Si|ppétta, Từ ta đ~ sinh ra Philíppi v{ Luigi, 51- Từ ít l}u nay vẫn cai trị nước Ph|p. Ta l{ con một người b|n thịt ởParis, Khi c|c vị vua cũ đ~ mất hết, 54- Chỉ trừ một người đ~ th{nh thầy tu |o x|m. Ta thấy mình nắm trong tay d}y cương,
Cai trị vương quốc v{ một quyền lực như thế, 57- Thật nhiều của cải v{ lắm bạn bè. Rồi c|i vương miện đang trống, Được đặt lên đầu con trai ta, 60- Từ đó truyền xuống c|c đời vua kh|c. Cho đến khi món của hổi môn lớn của Pờrôvăng, Chưa tước mất của dòng họ ta hết mọi liêm xỉ, 63- Dù kém t{i giỏi nhưng ít nhất cũng không g}y hại. Từ đó, bắt đầu sự cướp bóc bằng vũ lực v{ nói dối, V{ rồi, vì s|m hối, 66- Nó chiếm Pôngti, Noócmăngđia v{ Gu|tcônha. C|clô đến Italia v{ vì s|m hốì Biến Cuarađinô th{nh nạn nh}n của mình, 69- Rồi đưa Tômaxô về trời, cũng vì s|m hối. Ta thấy c|i thơi khắc cũng không còn xa lắm, Người ta sẽ kéo từ Ph|p sang một anh C|clô kh|c, 72- Để cho biết rõ hơn về hắn v{ họ h{ng hắn. Hắn đến không vũ khí, chỉ với một ngọn lao duy nhất, M{ Giuđa đ~ từng sử dụng, 75- Hắn đ~ l{m vỡ bụng Phiôrenxa. Hắn chiếm được không chỉ đất đai M{ cả sự nhục nh~ v{ tội lỗi, 78- V{ c{ng nặng hơn, hắn coi thường tất cả c|c c|i đó. Một tên C|clô kh|c đ~ tho|t khỏi con t{u giam giữ, Ta thấy nó b|n con g|i mình v{ mặc cả, 81- Như một tên cướp biển b|n một nô lệ bình thường. Ôi tính biển lặn, ngươi còn có thể l{m gì hơn nữa, Sau khi đ~ đầu độc đến thế dòng họ ta, 84- Đến nỗi họ chẳng còn quan t}m gì Đến m|u thịt của mình? Và để l{m nhẹ bớt điều xấu đ~ l{m v{ còn l{m nữa, Ta thấy hoa huệ t}y đ~ v{o được Alanha.
87- V{ Chúa Kitô bị cầm tù thông qua Gi|o ho{ng của Chúa. Ta thấy vị ấy bị chế diễu, Ta thấy lặp 1ại sự hằn học v{ cay chua, 90- Hai tên kẻ cắp còn sống l{m vì ấy phải chết. Ta thấy tên Pilatô mới n{y qu| độc |c, Nhưng hắn chưa cho thế l{ đủ; không có gi|o lệnh 93- Hắn vẫn đưa v{o điện thờ những tay ch}n tham lam. Ôi, Chúa của tôi, bao giờ tôi sẽ có niềm vui sướng, Được nhìn thấy sự b|o thù đang được che giấu, 96- Sẽ l{m dịu, một c|ch kín d|o, sự giận dữ của Người. Còn về điều tôi đ~ nói về người vợ độc nhất ấy Của Đức Th|nh Thần, m{ đ~ khiến 99- Người quay về phía tôi để được v{i lời giải thích. Đó l{ những gì đ|p lại những lời cầu nguyện, Ban ng{y của chúng tôi; nhưng khi đêm đến, 102- Chúng tôi lại nêu những tấm gương ngược lại. Khi đó chúng tôi kể về Pigơmaliông, M{ lòng thèm v{ng kh|t bạc, 105- Đ~ biến anh ta th{nh kẻ cắp, tên phản bội v{ đứa giết cha. V{ sự cùng quẫn của Miđa biển lận, Đ~ theo đuổi sự đòi hỏi tham lam của anh ta, 108- M{ người ta luôn cười nhạo. Tất cả mọi ngươi đểu nhớ đến Acan điên rổ, Đ~ ăn cắp chiến lợi phẩm, v{ sự tức giận của Jôxuê, 111- Vẫn còn cắn xé anh ta ở đ}y. Rồi chúng tôi lên |n X|pphiara v{ chồng của cô ta, Chúng tôi ca ngợi vó ngựa đ~ dẫm lên Êliôđôrô, 114- Hắn lăn lộn khắp núi n{y trong ô nhục. Chúng tôi lên |n Polinétxtô đ~ giết Pôliđôrô, V{ cuối cùng chúng tôi cũng kêu lên: “Cơr|txô, 117- H~y nói xem v{ng có vị thế n{o, vì m{y biết đấy”. Có kẻ nói to, có kẻ nói khẽ,
Tuỳ theo nhiệt tình muốn đi lên kích thích họ, 120- Khi bước đi hoạt b|t, khi chậm r~i. Vậy l{ điều tốt m{ chúng tôi nói ban ng{y, Tôi không phải l{ người duy nhất, nhưng ở đ}y, 123- Rất gần đ}y, không một linh hồn n{o lên tiếng”. Chúng tôi đ~ đi xa linh hồn ấy, Và đang cố đi hết con đường, 126- Với tất cả sức lực cho phép. Rồi tôi cảm thấy ngọn núi rung chuyển, Như sắp đổ sụp, sự sợ h~i chiếm đoạt tôi, 129- Như chiếm đoạt người bịđem đi h{nh hình. Chắc đảo Đêlô cũng không rung chuyển mạnh thế, Khi Latôna còn chưa x}y tổ ở đấy, 132- Để sinh ra hai con mắt của Chúa Trời. Rồi khắp bốn phía rộ lên tiếng kêu, Khiến Thầy tôi vội đến bên tôi 135- V{ nói: “Đừng sợ, đ~ có ta che chở”. Tất cả đều h|t: Vinh quang thay Đức Chúa Trời, Đó l{ điều tôi hiểu được, qua những tiến h|t gần nhất, 138- Mà tôi có thể nghe được. Chúng tôi đứng im, chờ đợi, Giống như những người chăn cừu đ~ nghe được đầu tiên b{i h|t đó, 141- Cho đến khi chấm dứt sựrung chuyển v{ b{i th|nh ca. Chúng tôi lại đi tiếp con đường thần th|nh của mình, Vừa nhìn c|c }m hồn nằm d{i trên mặt đất, 144- Đ~ trở lại với những lời than khóc quen thuộc. Chưa bao giơ sự dốt n|t lại g}y chiến với tôi, V{ cho tôi lòng mong muốn hiểu biết như vậy, 147- Nếu trí nhớ của tôi, ở điểm n{y, không l{m tôi lầm lẫn. Nó mạnh biết bao như tôi cảm thấy v{ nghï đến lúc đó, Trong lúc vội v{ng, tôi không d|m hỏi Thầy,
Nhưng tự tôi, tôi cũng không hiểu gì cả, 151- Thế l{ tôi bước đi, rụt rè v{ tư lự.
KHÚC XXI Tầng núi thứ năm: Linh hồn cúa Xtaxiô gi|i thích về sự rung chuyển của quả đất v{ sự giải tho|t c|c linh hồn đ~ trong sạch. Viếcgiliỏ v{ Xtaxiô nhận ra nhau. Cơn kh|t bẩm sinh m{ không gì có thể l{m dịu, Nếu không phải l{ thứ nước m{ ngươi đ{n b{ 3- Xamaritana đau khổ xin ban ơn. Điều đó cứ d{y vò tôi, vì sự vội v{ng thúc ép, Theo cho kịp Thầy hướng dẫn trên con đường vướng tắc, 6- Nhưng vẫn động lòng trắc ẩn trước sự trừng phạt đúng đắn. Th|nh Luca đ~ viết, Chúa Kitô ngay sau khi ra khỏi hầm mộ, 9- Thấy xuất hiện trước mặt mình bạn tông đồ, Chúng tôi cũng thế, sau chúng tôi, hiện ra một }m hồn, M{ vì bận tr|nh những người nằm d{i dưới đất, 12- Chúng tôi chỉ nhận biết khi }m hồn đó lên tiếng: “Ôi, hai người anh em, cầu Chúa ban cho c|c ngươi sự bình an” Chúng tôi liền quay lại, 15- V{ Viếcgiliô đ|p lại lời ch{o. Hồn nói tiếp: - “Mong cho to{ |n công lý Sẽ cho c|c ngươi bình an đi v{o cõi cực lạc, 18- Còn tôi, đ~ bị xếp v{o loại bị lưu đ{y vïnh viễn”. - “Tại sao ư”, hồn nói v{ chúng tôi rảo bước ch}n. “Vì nếu c|c người thuộc v{o số m{ Chúa không muốn, 21- Thì ai có thể dẫn dắt c|c ngươi lên tận bậc cao n{y?” Nh{ b|c học của tôi liền bảo: - “Nếu ngươi chú ý
Đến những dấu hiệu do thiên thần tạo ra, m{ người n{y đang mang, 24- Thì ngươi sẽ hiểu anh ta thuộc những người tốt. Nhưng vì nữ thần đang ng{y đêm kéo sợi, Vẫn chưa kéo hết cọc sợi, 27- M{ n{ng Cờlôtô đ~ quấn v{ giao cho mỗi người. Linh hồn của anh ta l{ chị em với linh hồn chúng ta, Nhưng lên cao, không thế đi một mình, 30- Bởi anh ta không thấy được như chúng ta thấy. Vì thế, tôi đ~ được kéo ra khỏi c|i phòng ở Ngo{i địa ngục, để hướng dẫn anh ta đi, 33- Đến tận nơi m{ sự hiểu biết của tôi còn l{m được. Nhưng h~y nói cho tôi rõ nếu ngươi biết, Vì sao ngọn núi này vừa rung chuyển mạnh thế, 36- V{ vì sao mọi người, hình như tận dưới ch}n núi, đều kêu lên?” Bằng c}u hỏi đó, Thầy đ~ x}u đúng lỗ kim, Ước muốn của tôi v{ vì hy vọng 39- Cơn kh|t của tôi đă một