phần chẩn mạch của bác sĩ. Đây là giai đoạn tìm hiểu hoàn cảnh sinh sống và tình trạng khó khăn xung đột (nếu có) của người mộng: những tình trạng thể lý, tâm lý, tinh thần, tâm linh; những kinh nghiệm và khó khăn trong nghề nghiệp; những tương giao liên lạc với tha nhân; đặt câu chuyện của từng giấc mộng vào trong cả loạt chiêm mộng trong một thời gian nào đó, bởi vô thức tỏ hiện không phải chỉ trong một trường hợp đơn chiếc, nhưng là trong một tiến trình biến cố và thời gian nhiều khi rất dài. Để minh họa tầm quan trọng của ngữ cảnh, C.G. Jung lấy một thí dụ về hình ảnh “cái bàn”. Khi có ai chiêm bao về “cái bàn”, thì ta vẫn chưa thể biết được “cái bàn” đó có ý nghĩa gì đối với người chiêm mộng. Ta không biết được một điều quan trọng rằng, “cái bàn” đó là nơi ông bố của người mộng đã ngồi, đã khiển trách, quở mắng, chối từ mọi trợ giúp tài chánh, và cuối cùng đã đuổi người mộng ra khỏi nhà xem y chỉ là một thứ đồ ngu, bất lực, bất tài, vô dụng, ăn bám. Nguyên chỉ cái mặt phẳng chiếc bàn đó cũng đủ trừng trừng lên như một biểu tượng nói lên sự bất tài bất lực của đương sự trong ý thức ban ngày cũng như trong chiêm mộng ban đêm. Đó là điều mà người chiêm mộng của chúng ta hiểu dưới tên gọi “cái bàn” (GW 8, 539).
https://thuviensach.vn (2) Liên tưởng của người chiêm mộng: Quy luật này cho biết phản ứng, cảm xúc, ý nghĩ, liên tưởng bột phát và đầu tiên của người chiêm mộng, nhưng chưa phải là giải thích. Sự liên tưởng này vừa là bổ túc thông tin cho ngữ cảnh, vừa là bước đầu mở hướng cho việc giải thích có liên hệ đến hoàn cảnh hiện tại, để rồi tìm ý nghĩa sâu xa hơn. Đó là 4 yếu tố chỉ hướng cho việc giải thích: giấc mộng, tưởng nhớ, hoàn cảnh hiện tại, ý nghĩa của giấc mộng. (3) Khuếch đại: Quy luật khuếch đại mở rộng ý nghĩa của một hình ảnh, một câu chuyện trong giấc mộng, bằng cách đối chiếu hình ảnh và câu chuyện đó với những cách hiểu trong các truyền thống khác nhau của nhân loại được ghi lại trong các truyền thuyết, cổ tích, dị sử, thần thoại huyền thoại. Lý do của quy luật khuếch đại này là sự tương đồng kinh nghiệm của con người, tuy sinh sống trong những hoàn cảnh khác nhau; và nhất là vì mỗi hình ảnh, mỗi biểu tượng của chiêm mộng đều khắn khít liên hệ với những “mẫu tượng” tương ứng trong tâm thức nhân loại. Hậu quả của quy luật này là đòi hỏi người giải mộng phải có một vốn tri thức rất lớn về ý nghĩa của biểu tượng trong các truyền thống và các nền văn minh, văn hóa, và tôn giáo của loài người. Hai bình diện giải thích Hiểu biết và kinh nghiệm về chiêm mộng cho thấy, các nhân vật cùng với các hành động của chiêm mộng vừa đối chiếu với ngoại giới vừa tỏ bày về thế giới nội tâm. Do đó có hai bình diện phân tích về chiêm mộng: (1) Bình diện khách quan: Giải mộng theo bình diện khách quan có nghĩa là, những nhân vật và những hoàn cảnh trong chiêm mộng được liên hệ một cách khách quan với ngoại giới. Khi ta chiêm bao về một người bạn, một người đồng nghiệp, thì những nhân vật đó được hiểu là người bạn, người đồng nghiệp trong thực tế khách quan ở ngoại giới. Nhưng trường hợp xảy ra là khi so sánh người bạn trong mộng và người bạn trong thực tế ngoại giới, thì thường lại có sự khác biệt. Trường hợp này có thể có hai cách giải thích: một là vì vô thức của người chiêm mộng hiểu biết người bạn kia một cách chính xác hơn là ý thức hiểu biết, hay điều chiêm mộng không phải là chính người bạn cho bằng là mối tương quan với người bạn. Như trường hợp một chàng trai nọ trong chiêm bao thấy vị hôn thê của mình đau nặng; nhưng trong thực tế khách quan thì vị hôn thê kia không đau liệt, mà chỉ thiếu tình yêu thương
https://thuviensach.vn và âu yếm từ phía vị hôn phu của mình. Do đó, giải mộng trên bình diện khách quan sẽ phải đặt ra câu hỏi này: Người trong thực tế khách quan có khác người trong mộng không? Nếu có sự khác biệt, thì có hai giải thích và hai thái độ sau đây: (a) Sự khác biệt đó là “giá trị thặng dư” mà vô thức cho ta biết để đánh giá cao hơn người ở ngoại giới; (b) Sự khác biệt đó muốn nói đến “mối tương quan” của người chiêm mộng đối với người ở ngoại giới, và từ đây người chiêm mộng sẽ phải kiểm điểm lại mối tương quan đó như thế nào. Với ý nghĩa mối tương quan, là ta đã bắt đầu bước vào bình diện chủ quan (GW 6, 854; 8, 516). (2) Bình diện chủ quan: Giải mộng theo bình diện chủ quan là xem mọi nhân vật và mọi hành động trong giấc mộng là những thành phần tâm lý của chính bản thân mình. Tâm thức con người gồm rất nhiều thành phần; những thành phần tâm lý này trong tình trạng ý thức thì được chủ thể Tôi phối kết lại trong một bản vị, nhưng trong chiêm mộng thì lại bị phân tán và được phóng ngoại ra trên những nhân vật được chiêm mộng. Đây là một quy luật phóng ngoại theo tâm lý học phân tích: Tất cả những gì vô thức mà chưa được ý thức và hội nhập, thì đều có xu hướng phóng ngoại. Thí dụ trường hợp một người cha chiêm bao thấy đứa con của mình ngã lên đường xe lửa và suýt bị một con tàu đang lao nhanh cán chết; người cha đó có thể nghĩ rằng, một tai họa nào đó đang đe dọa con mình. Ông suy nghĩ và cân nhắc về ý tưởng nói trên. Nhưng rồi ông thấy rằng, vấn đề không liên can gì đến đứa con của mình, nhưng chính ông ta đang đứng trước một nguy hiểm tâm thần. Và như thế, đứa con của ông rất có thể là hình ảnh nói lên tình trạng tâm thần của ông. Hiểu được như thế về giấc mộng rất kinh hoàng của mình, tức người cha đó đã giải mã được giấc mộng một cách đích xác trên bình diện chủ quan (Aeppli, sđd. 184). Giải mộng trên bình diện chủ quan là xem mọi nhân vật, sự vật và hành động trong giấc mộng là những hình dạng và là những diễn tả của chính hệ tâm thức mình. Đó là chân lý “biết mình hiểu mình” theo như câu nói lừng danh trong kinh Vệ Đà Ấn Độ: “Cái đó chính là ngươi!”. Theo cách giải mộng trên bình diện chủ quan như thế, thì người chiêm mộng trên sân khấu chiêm mộng của mình vừa là diễn viên, vừa là đạo diễn, mà cũng vừa là vở tuồng sáng tác và phóng ngoại những thành phần tâm lý của toàn bộ tâm thức mình (GW 6, 892; 8, 519).
https://thuviensach.vn E. Ý NGHĨA CỦA CHIÊM MỘNG VÀ THỂ HIỆN CHIÊM MỘNG Sau khi đã nhìn ra được tín thư của chiêm mộng, bước đi tiếp theo là làm cho chiêm mộng trở nên hiện thực. Bác sĩ tâm bệnh Ludwig Binswanger (1881 – 1966) nói: “Khoa học giải mộng mà không có khoa học lương tâm, thì sẽ không thể tồn tại” (in: Aeppli 2000, sđd. 190). Chiêm mộng sẽ trở nên hiện thực, nhờ diễn tả được ý nghĩa và đòi hỏi của chiêm mộng qua hành động. Cuộc sống nhờ vậy sẽ được thành toàn và bản vị sẽ được thành tựu, bởi chính ý nghĩa sự sống được diễn tả qua hình ảnh, biểu tượng và khải tượng là cơ sở cuối cùng của cuộc sống con người. C.G. Jung nói: “Cảm nghiệm được ý nghĩa thâm sâu về cuộc sống của mình sẽ nâng con người vượt hẳn khỏi mặt bằng trao đổi mua và bán, cho và nhận. Những ai không có được cảm nghiệm thâm sâu này, kẻ ấy chỉ lê lết một cuộc sống thảm thương và vô vị. Nếu sứ đồ Paul (năm 60) không có được một khải tượng ý nghĩa như thế, thì ông cũng chỉ là một tên thợ dệt lang thang đây đó, chứ không thể là một con người xây dựng được cả một cơ đồ sự nghiệp tôn giáo như ông đã làm. Cuộc sống đầy ý nghĩa của Paul đã được xây cất trên niềm thâm tín là một sứ giả của Đấng Tối cao. Chính cái khải tượng ý nghĩa đó đã chiếm đoạt tâm hồn Paul và nhờ đó đã đem lại cho cuộc sống của ông một tầm vóc lớn lao như lịch sử đã chứng minh và ghi lại”. C.G. Jung còn nói thêm: “Chính Đức Jesus cũng đã được chiếm đoạt bởi biểu tượng và khải tượng ý nghĩa là “Con Trời” – và theo trình thuật của Marc (năm 68) – chính khải tượng ý nghĩa đó đã nâng Ngài vượt hẳn lên khỏi mặt bằng chỉ là một chú thợ mộc ở một phố nhỏ Nazareth” miền Bắc Do Thái bây giờ. (C.G. Jung 1999, 89). F. VÀI ĐIỀU GỢI Ý THỰC HÀNH Khi ta nhận thức được tầm quan trọng của chủ đích thành tựu bản thân, của tiến trình thành toàn Tự ngã, – nhất là đối với những người đã bước sang nửa thứ hai cuộc đời – ta sẽ không bỏ lỡ cơ hội để tìm hiểu mình hơn, và từ đó thể hiện tâm thân bản vị của mình. Việc thực hành thứ nhất theo khoa Tâm lý học Chuyên sâu củaC.G. Jung là
https://thuviensach.vn tìm hiểu các tín thư của hệ tâm thức được chuyển đạt thông qua các giấc mộng. Tìm hiểu chiêm mộng và giải mã các giấc mộng là điều mà mỗi một cá nhân đều có thể tự làm, dĩ nhiên nếu có sự hướng dẫn của các nhà giáo dục chuyên môn trong ngành thì công việc sẽ có