phần công ty cho những người nông dân. Có sự thuận lợi là nông dân ở Maharashtra và Karnataka đã quen với việc đóng góp vốn cho các hiệp hội (như hiệp hội sữa, hợp tác xã đường, hợp tác xã bông). Vậy là công ty Đường Shree Renuka sử dụng mô hình tương tự như một công ty cổ phần.
106 Điều thú vị thứ hai mà công ty Đường Shree Renuka thực hiện là mua lại các nhà máy cũ, thông qua cuộc đấu thầu được chính quyền của bang Andra Pradesh tổ chức. “Kinh phí của dự án giảm xuống và chúng tôi nhận được khoản vay ưu đãi từ Chính phủ Ấn Độ. Bởi vì nhà máy mà chúng tôi tiếp nhận đang hoạt động không tốt”. Nhà máy được chuyển nhượng và VRS(*) cung cấp 500 nhân công. Vấn đề ở chỗ nhà máy được đặt ở vị trí không có nguyên liệu, cũng chẳng có mía. Vậy nên nó được chuyển về huyện Belgaum. Một nhà máy mới sẽ đòi hỏi chi phí khoảng 100 crore. Làm theo cách này thì tổng chi phí chỉ dừng ở 50 crore. Trong số đó, vốn chủ sở hữu là 12 crore rupee. (*) Viết tắt của Volunteer Retirement Scheme – Hệ thống Về hưu Tự nguyện. Nhà máy đã được di chuyển và đi vào hoạt động năm 1997. Kết quả đến rất nhanh, rất rõ ràng và rất đáng khích lệ. “Trong ba năm đầu tiên, chúng tôi xử lý lượng mía nhiều hơn lượng nhà máy này từng làm trong suốt 21 năm hoạt động trước đấy. Sau đó chúng tôi đầu tư vào hệ thống sản xuất đồng phát nhiệt để chuyển thành điện”. Hệ thống này vận hành dựa trên việc đốt xơ mía, một phụ phẩm của quá trình sản xuất đường. Năng lượng được dẫn đến trạm điện gần nhất. Một lần nữa, đây không phải là ý tưởng ban đầu mà là một trong những ý tưởng được định hình và áp dụng dựa vào hoàn cảnh sản xuất và kinh doanh thực tế. Vấn đề lớn là bản thân sản phẩm đường không tạo ra hiệu quả kinh tế cao vào thời điểm đó. Vậy nên Narendra đã bỏ nhiều thời gian và công sức để học hỏi về công việc kinh doanh. “Tôi đi thăm hơn 40 nhà máy trong suốt hai năm đầu tiên. Và tôi thuê những nhà tư vấn giỏi nhất trong nước để thiết kế kỹ thuật cho việc di chuyển và mở rộng nhà máy. Việc kết hợp với hệ thống sản xuất đồng phát nhiệt cũng đòi hỏi nhà máy có nhiều thay đổi”. Nhưng Narendra không ủy thác tất cả cho người tư vấn kỹ thuật. “Trong giai đoạn thiết lập ban đầu, tôi ở nhà máy suốt sáu tháng. Cho đến hôm nay, tôi có rất nhiều hiểu biết về mặt cơ học của dây chuyền sản xuất đường cũng như sản xuất năng lượng”. Nhờ có hệ thống sản xuất điện riêng, tận dụng nguồn phụ phẩm nên công ty không phải tốn chi phí điện năng. Nhưng trong ba năm đầu tiên, lợi nhuận của công ty không cao. Tới năm 2000, doanh thu đã đạt mức 50 crore, còn lợi nhuận chỉ đạt 2 crore. “Tỷ suất lợi nhuận thấp nhưng công việc kinh doanh rất tuyệt vời nếu xét trên quy mô. Đường là một mặt hàng thiết yếu – nó là một sản phẩm không hề có chu kỳ nhu cầu. Việc sản xuất có thể dao động nhưng nhu cầu sẽ tiếp tục tăng lên”. Tuy nhiên, cũng giống như bất cứ ngành nào khác, nó cũng đi qua những giai đoạn thăng trầm. Năm 2002, đường rớt giá. Mọi việc trở nên vô cùng khó khăn. Vì vậy, công ty phải chuyển trọng tâm hoạt động. “Chúng tôi thực hiện rất nhiều
107 giao dịch xuất khẩu để tồn tại. Điều đó thực sự đã giúp mở rộng quy mô của doanh nghiệp. Vào năm mà cả ngành đều chịu lỗ thì chúng tôi vẫn có được lợi nhuận nhờ doanh thu từ việc xuất khẩu đường”. Giai đoạn khó khăn chính là lúc phẩm chất và năng lực của nhà kinh doanh được bộc lộ rõ ràng. Nếu việc kinh doanh chính không kiếm ra tiền, bạn cần thay đổi góc nhìn để xem rằng liệu có còn những cơ hội nào khác, phù hợp với định hướng phát triển của công ty hay không? Điều đó hoàn toàn phụ thuộc vào việc bạn đặt bản thân mình vào vị trí nào. Bạn có nhìn nhận bản thân mình như một nhà sản xuất không? Trong trường hợp đó, bạn sẽ thực hiện đủ các loại hình sản xuất chứ không phải là giao dịch. Rồi liệu bạn có nhìn nhận bản thân mình ở góc hẹp hơn một chút – một nhà sản xuất nông nghiệp không? Lúc này, bạn sẽ nhìn ra những cơ hội bên ngoài để tìm kiếm khả năng sản xuất những loại nông sản khác. Narendra có góc nhìn 360 độ về sản phẩm đường. “Chúng tôi làm bất cứ việc gì liên quan đến đường”. Vì vậy anh đã nhìn thấy bất kỳ cơ hội nào có liên quan đến đường. Tiếp theo, anh muốn xây dựng nhà máy tinh luyện đường. Quá trình sản xuất này sử dụng nguyên liệu đường chất lượng kém để làm ra đường ăn. Sự tuyệt vời của ý tưởng này nằm ở chỗ bạn có thể mua nguyên liệu đường từ bất cứ nơi nào trên thế giới. Sau khi giá đường giảm mạnh, số mía trồng tại Ấn Độ cũng giảm xuống. Bởi vậy trong giai đoạn 2002 – 2005, Ấn Độ phải nhập khẩu lượng đường vô cùng lớn, trở thành nước nhập khẩu đường lớn nhất thế giới. Tuy nhiên, vì ngành tinh luyện đường có tiềm năng rất lớn nên chính phủ đã mở cửa và miễn thuế cho việc nhập khẩu đường thô. Điều đó làm cho ý tưởng mở nhà máy tinh luyện đường càng trở nên hấp dẫn. Ngành kinh doanh đường rất ít thay đổi trong suốt 40 năm qua. Nó từng đòi hỏi giấy phép, vô cùng trì trệ và chủ yếu là do các công ty nhà nước thực hiện. Nhưng cũng giống như các ngành khác trong nền kinh tế, nó mở cửa từng chút một. Và nó thu hút những kẻ “ngoại đạo” như Narendra. Với góc nhìn mới và nguồn năng lượng mới, nhiều người đã nhìn thấy tiềm năng của ngành công nghiệp này. Công ty Đường Shree Renuka hiện đang xây dựng nhà máy chuyên dụng sản xuất đường thô tại Haldia. Vùng West Bengal không trồng mía, vì vậy nhà máy này chỉ nhận đường thô và tinh luyện thành đường trắng. Do tất cả chỗ nguyên liệu đường thô đều được nhập khẩu, nhà máy được xây dựng cạnh bến tàu Haldia. Vậy còn những người nông dân đã đăng ký vốn sở hữu ban đầu?
108 “Họ cung cấp mía cho nhà máy đầu tiên. Chúng tôi ưu tiên mua mía của họ so với những người không phải là cổ đông. Ở thời điểm đó, đây là điểm thu hút lớn đối với những người nông dân bởi lúc đó, lĩnh vực sản xuất này mới được cấp giấy phép và năng suất sản xuất còn chưa cao… Nhưng hiện nay, lợi nhuận rất thấp. Chúng tôi phải tăng năng suất lên gấp ba lần và đã có sáu nhà máy”. Đương nhiên là khi Đường Shree Renuka được niêm yết ở mức 285 rupee/cổ phiếu thì người nông dân gặp vận may lớn. Vì ban đầu, họ mua cổ