phần lớn phụ nữ Bolivia bản địa, cô có vẻ hoàn toàn không rụt rè khi nói chuyện với một người nước ngoài xa lạ. Hóa ra cô cũng là một khách hàng của Pro Mujer và đã nhận một khoản vay để mở rộng quầy cà phê của mình - điều mà chồng cô, một thợ cơ khí, không có khả năng làm được. Việc đó đã có tác dụng; tôi chỉ nhìn Betty di chuyển liên tục là có thể nhận thấy điều đó. Liệu cô có kế hoạch tiếp tục mở rộng thêm không? Hẳn rồi. Công việc kinh doanh này đã giúp cô cho các con gái của mình học hết phổ thông. Betty Flores không phải kiểu người thông thường sẽ được xem là rủi ro tín dụng thấp. Cô có một khoản tiền tiết kiệm vừa phải và cô không sở hữu nhà riêng. Song cô cũng như hàng nghìn phụ nữ ở các quốc gia nghèo khổ trên khắp thế giới hiện đang được cho vay tiền bởi những tổ chức kiểu Pro Mujer, trong một nỗ lực có tính cách mạng nhằm giải phóng năng lực kinh doanh của phụ nữ. Một phát kiến lớn của phong trào tài chính vi mô ở những quốc gia như Bolivia là phụ nữ có mức độ rủi ro về tín dụng thấp hơn so với nam giới, dù có hay không có nhà làm vật đảm bảo cho các khoản vay của họ. Điều đó chắc chắn đã bác bỏ quan niệm thông thường về người phụ nữ chủ cửa hàng ăn tiêu hoang phí. Thực sự điều này đã đi ngược lại thành kiến của nhiều thế kỷ, cho đến tận thập niên 1970 vẫn còn vơ đũa cả nắm rằng mức độ tín nhiệm của phụ nữ thấp hơn so với nam giới. Chẳng hạn ở Mỹ, phụ nữ có chồng trước đây thường bị từ chối cho vay, thậm chí ngay cả khi chính họ có việc làm, còn chồng họ thất nghiệp. Những người vợ bị bỏ rơi
hoặc ly dị còn bị đánh giá tệ hơn nữa. Khi tôi lớn, tín dụng vẫn chủ yếu dành cho nam giới. Tuy nhiên, tài chính vi mô đã cho thấy mức độ đáng tin về tín dụng trên thực tế có lẽ là một đặc trưng của phụ nữ. Người sáng lập ra phong trào tài chính vi mô và nhận giải thưởng Nobel, ông Muhammad Yunus đã hiểu được tiềm năng của những khoản vay nhỏ cho phụ nữ khi ông nghiên cứu về sự nghèo đói ở nông thôn Bangladesh quê hương mình. Ngân hàng Grameen ("Làng quê") do ông đồng sở hữu được thành lập ở làng Jobra năm 1983 đã cấp các khoản vay nhỏ cho gần 7,5 triệu người, hầu hết trong số đó là phụ nữ không có vật gì thế chấp. Hầu hết họ đã nhận được khoản vay với tư cách là thành viên của một nhóm năm người (koota) gặp nhau hằng tuần và chia sẻ không chính thức trách nhiệm trả nợ vay. Kể từ khi ra đời, Ngân hàng Grameen đã cấp các khoản vay nhỏ tổng trị giá trên 3 tỷ đô la, ban đầu tài trợ cho các hoạt động của mình bằng tiền từ các cơ quan viện trợ, song hiện nay đã thu hút lượng tiền gửi đủ lớn (gần 650 tỷ đô la tại thời điểm tháng 1/2007) để có thể tự chủ và thực sự còn có lãi. [501] Pro Mujer được thành lập năm 1970 bởi Lynne Patterson và Carmen Velasco, là một trong số những tổ chức bắt chước Ngân hàng Grameen thành công nhất ở Nam Mỹ. [502] Các khoản cho vay bắt đầu ở mức khoảng 200 đô la trong thời gian ba tháng. Hầu hết phụ nữ đã dùng số tiền đó để mua gia súc cho nông trại của mình, hoặc như Betty, để tài trợ cho công việc tiểu thương, bán mọi thứ từ bánh ngô cho đến đồ bếp Tupperware. Tới lúc tôi rời khỏi quầy cà phê của Betty thì các văn phòng của Pro Mujer ở El Alto đã náo nhiệt hoạt động. Thật ấn tượng khi nhìn thấy hàng chục phụ nữ Bolivia, hầu như tất cả đều trong trang phục truyền thống (mỗi người đều đội một cái mũ quả dưa nhỏ được gài nghiêng trông rất nhộn), đang xếp hàng chờ trả lãi hằng kỳ. Trong lúc nghe họ kể chuyện về trải nghiệm của mình, tôi bắt đầu tự hỏi liệu đã đến lúc nên thay câu nói nổi tiếng từ lâu "An toàn như những ngôi nhà" bằng câu "An toàn như những bà nội trợ" [503] hay chưa. Đó là vì những gì tôi đã thấy ở Bolivia cũng đang lặp lại ở các quốc gia nghèo trên khắp thế giới, từ những khu nhà ổ chuột ở Nairobi cho đến những làng quê ở Andhra Pradesh của Ấn Độ. Và không chỉ ở thế giới đang phát triển. Tài chính vi mô còn có thể vận hành ở những khu vực nghèo khổ biệt lập trong thế giới phát triển - như ở Castlemilk của Glasgow, nơi mà cả một mạng lưới các tổ chức cho vay được gọi là các hội tín dụng được thiết lập làm liều thuốc giải cho việc vay lãi cắt cổ (hình thức này chúng ta đã gặp ở