Phần còn lại của điểm tựa thuộc về Việt Minh, ngay cả ban đêm họ cũng duy trì hỏa lực giết người. Trong đêm tối, phu đào đất đào hào đến cách quân dù 15 mét. Quân dù đổ đất vào các túi thành những "cái phên", một công việc vất vả, ở giới hạn của sự chịu dựng, bởi vì đất đã no các xác chết được chôn xuống rồi lại bị đạn nổ đào bới lên, phân tán trong đất đã bị mủn ra, một loại tro mà đạn pháo, cối cày xới, tung lên trong bụi bặm rồi trong bùn lầy những mảnh vụn người ít nhiều đã bị phân hủy, những thân thể bị băm nát, bấy nhiêu chiến sĩ vô danh mà lịch sử không hề nhớ tên. Hàng ngàn con ruồi tấn công các chiến binh và dính kết ở mép môi, chui vào các lỗ mũi, cụm lại từng chuỗi ở đuôi mắt. Không thể ngủ được vì có nguy cơ ngạt thở. Muốn tránh cái tai họa này, một số người chui đầu vào các túi nhựa dùng để bọc pin trong các rađiô. Họ không phải chịu đựng không khí ô nhiễm, ruồi bâu và những tiếng nổ liên tục nhưng địch không may mắn gì hơn. Đạn dược, nhất là lựu đạn, đã bắt đầu thiếu, thực phẩm được phân phối một cách dè sẻn khó chấp nhận cho những người lính đang bảo vệ một vị trí mà người chết
309 nhiều gấp ba lần người sống. Pêriu có hai sĩ quan, Đờlaphôngten và Mácxănggi. Sĩ quan thứ hai đậu bằng khoa học chính trị, mới tham gia chiến đấu từ tháng 11- 1953 ở hướng Lai Châu. Rốt cuộc anh đã chết trên đồi Êlian 1 (Chú thích: Sinh năm 1929, Rô lăng Bonnơvin đờ Mácxănggi được gọi nhập ngũ năm 1951. Tình nguyện đi Đông Dương, đến Hải Phòng 5-10-1952, được bổ nhiệm về tiểu đoàn 2 dù thuộc địa và tháng 1-1953 chuyển về tiểu đoàn 2, trung đoàn 1 dù, cùng với tiểu đoàn nhảy xuống Điện Biên Phủ.). Ngược lại, Đờlaphôngten chưa hề biết chiến tranh là gì và từ khi nhảy dù xuống Điện Biên Phủ, ngày 3-4, chẳng ai dành thời gian cho anh chuẩn bị việc đó. Anh trở lại chiến hào ở Êlian 1, quả tim nôn nao bởi cái mùi nặng nề của các mảnh vụn thân người và giờ này qua giờ khác anh chờ đợi chiến đấu hoặc sự thay phiên. Trung úy Đuyten, phó của Clêdíc, cùng với trung sĩ nhất Đuyrê và một báo vụ viên đến gặp anh vào buổi tối. Với các sĩ quan cũng như các binh sĩ dù kiệt sức của họ đang lảo đảo vì hiệu ứng kết hợp giữa sự mất ngủ và tác động của các vụ nổ đối với thần kinh, đêm ngày 1 rạng ngày 2-5 là đêm khó chịu đựng nhất. Việt Minh hoạt động quyết liệt. Nếu Brêsinhắc không thể làm gì, không tổ chức được một cuộc phản pháo hiệu quả, không gửi được một đơn vị tăng viện, hoặc đơn giản thay phiên cho Pêriu, thì sẽ là một cuộc giáp lá cà, một cuộc chém giết cho đến người cuối cùng. Pêriu hiểu rõ điều đó. Không dao động trước cơn mưa lựu đạn ném đến từ mọi phía, ông tung ra một lời kêu gọi tối hậu trên rađiô. Ông báo cáo cho "Brêso” rằng tổn thất đã quá năm mươi phần trăm và binh sĩ của ông sẽ không thoát khỏi bị tiêu diệt nếu không được thay quân, không được tăng viện. Cuộc phòng thủ Êlian 1 còn có ý nghĩa gì không? GONO chỉ có thể gửi tăng viện bằng cách rứt bớt lực lượng từ một điểm tựa khác đã bị uy hiếp. Vấn đề chi viện được đặt ra một lần nữa và một lần nữa GONO trả lời Hà Nội sắp thả dù tiểu đoàn 1 dù thuộc địa của đại úy Bazanh. Cần phải kiên nhẫn. Trong mỗi sở chỉ huy tiểu đoàn bị Việt Minh ép, vấn đề đặt ra là: bao giờ quân dù của tiểu đoàn 1 dù thuộc địa sẽ được thả xuống? Đại đội 1 của Pêriu gồm hai trung đội, mỗi trung đội 25 người, nhưng rạng sáng ngày 2-5, giữa những tiếng kêu và tiếng lựu đạn nổ, sau một đêm đánh giáp lá cà ác liệt chưa từng thấy, hai sĩ quan của Pêriu đã mất tích. Bị thương rất nặng - gãy xương chậu - Đờlaphôngten đã bị bắt và được các tù binh thuộc đại đội anh, thay nhau mang đi, cắn răng chịu đựng nhưng những tiếng kêu la đau đớn vẫn cứ buột ra khỏi môi, viên sĩ quan trẻ đã được "bộ đội" Việt Minh đưa về phía sau mà chưa được săn sóc gì ngoài một miếng băng nén do một hạ sĩ đặt vào. Nỗi đau khổ của anh chỉ mới bắt dầu. Mácxănggi đã chết, thân thể của anh được vùi trong một đống hỗn độn nhão nhớt mà đến đạn cối cũng không muốn lục lọi
310 Xúc động, Brêsinhắc ra lệnh rút lui, Pêriu đi hậu vệ dưới sự yểm trợ của pháo binh mà trung tá Vayăng đã hứa. “Khoảng 22 giờ, Đuyten kể, tôi được cử đến chân Êlian 1, với một phân đội nhỏ để hỗ trợ cho Pêriu. Tôi cùng với ba người gặp anh, lúc đó anh bị dồn từ đỉnh đồi xuống cùng trung sĩ nhất Đuyrê và một báo vụ viên. Đuyrê bị một viên đạn bắn vào đầu giết chết trong lúc chúng tôi vừa nhận được lệnh rút lui. Pêriu (Chú thích: Sinh năm 1924, Yvơ Pêriu, thiếu úy của lực lượng nội địa Pháp. Được cử đi Đông Dương 9-1948 với tiểu đoàn 2, trung đoàn 1 dù. Bị thương vì mìn, trung úy (thường trực) 3-1950. Trở về Pháp - Bổ dụng về Pô rồi về bán lữ đoàn dù ở Van, trở lại Đông Dương cuối 1952 và gặp lại tiểu đoàn Brêsinhắc, cùng tiểu đoàn nhảy dù xuống Điện Biên Phủ.) rời đi đầu tiên và nói với tôi: "Khi tôi đến Êlian 4, cậu đến đó với tôi nhé!” . Một lát sau, một cuộc pháo kích dữ dội ập xuống đường hào nối hai điểm tựa và khi pháo kích đã ngừng, tôi muốn đi đến Êlian 4. Dường hào đầy xác chết và tôi đã bước trên bờ cho đến lúc thân người đã bớt đi tôi mới đi vào đường chính. Khi đến nơi, đại úy Clêđíc đã chỉ cho tôi một hầm trú ẩn trong đó có trung sĩ nhất Coócđiê và trung sĩ Vlađô”. Coócđiê bị một mảnh đạn vào ngực và một mảnh thứ hai làm gãy xương đùi. Có những người chết và bị thương không có người khiêng cáng nào đến giúp nằm lại ở đáy hào giao thông. Dưới những thân thể đã chết có Pêriu, linh hồn của cuộc đề kháng trên Êlian 1. Theo Coócđiê, chỉ có 17 người của đại đội 1 đã đến được Êlian 4, trung đội của anh cũng còn bảy lính dù trong đó 5 người bị thương, theo sau là 5 người còn sống sót của trung đội Mácxăngy. Trung sĩ nhất Lơcoócxiê, trung sĩ Phuyria và hạ sĩ nhất Ôđêông đều bị giết và số người mất tích, trong đó có nhiều người chết đã lên đến 93. Lơghêrê còn 25 người trong đó nhiều người bị thương nhẹ. Trên hữu ngạn sông Nậm Rốm, trong lúc này, sư đoàn 308 đã chiếm hai điểm tựa tiền tuyến bố trí trong ruộng. Từ ngày những người thoát nạn thuộc tiểu đoàn 1, trung đoàn bộ binh ngoại quốc của thiếu tá Clêmăngxông đến đóng trong các điểm tựa Clôđin, ở phía tây nam của phân khu trung tâm, tiểu đoàn dù ngoại quốc đã đảm nhiệm các sân bay và điểm tựa bộc lộ nhất là Huy ghét 5, một trong các mục tiêu của Việt Minh. Cũng như thế là Huy ghét 4, cách vài trăm mét về phía nam. Trở thành Li ly 3, nó được lính Ma rốc của thiếu tá Nicôla bảo vệ, nhưng các liên lạc chiến thuật giữa tiểu đoàn dù ngoại quốc với tiểu đoàn 1, trung đoàn 4 Ma rốc hình như là không có nếu không phải là một hào liên lạc ở tuyến hai. Mỗi nơi bảo vệ xứ sở của mình với những phương tiện ít ỏi mà mình có.
311 Từ ngày Ghirô tập hợp hai tiểu đoàn dù ngoại quốc, đại úy Biêngvô đã thành quân số dư và Ghirô đã gửi ông đến Clôđin 4 "để lập lại trật tự trong những thành phần bất động thuộc nhiều nguồn gốc khác nhau, bao gồm những kẻ "không đủ khả năng chiến đấu về mặt tinh thần", được giao săn sóc người bị thương, và những cuộc thả dù ở gần". Đại đội Biêngvô đáng lẽ phải chuyển sang cho Đômigô nhưng vết thương của ông này tái phát và Stabenrát sẽ chỉ huy Huy ghét 5 với Phuốcniê làm phó. “Trong ba ngày và ba đêm, Ghirô viết, là sự tiếp cận với hỏa lực, các cuộc chạm súng, Việt Minh đến trong hàng rào kẽm gai mỗi đêm. . . Điểm tựa dần dần bị bao vây bởi các đường hào luôn luôn được đẩy lên trước bất chấp hỏa lực pháo và súng cối của ta, bất chấp các cuộc đánh úp. Trong tình hình đó, quân đồn trú ở trong một trạng thái thể lực và thần kinh gần như là suy kiệt”. Đại đội của "Stab" được thay phiên bởi đại đội của đại úy Pêtơrê (tiểu đoàn 2 dù ngoại quốc) và rút về Huy ghét 3, ở tuyến hai. Stabenrát lúc này được giải nhiệm vì đại úy Luyxiani đã trở về. Vết thương bị ở Êlian 2 chưa chữa lành, ông vẫn phải đeo băng ở mắt, nhưng ông không thể chịu được nếu cứ chúi đầu vào trong một cái hầm trú ẩn trong lúc tiểu đoàn dù ngoại quốc cứ phải chiến đấu cho ông sống sót. Ghirô trả lại cho ông đại đội của mình và để lại cho ông Stabenrát, con người mà nụ cười "vĩnh viễn" trên môi đã che giấu vụng về sự hao tổn về thể lực. "Anh ấy mệt nhọc lắm, Ghirô nhấn mạnh, tôi không nói về vết thương ngày 18-4 của anh ấy, đã bị quên lãng rồi, mà muốn nói về thể trạng chung của anh; rất gầy guộc và phải chịu đựng nhiều vì nhịp độ phi thường của các trận đánh, anh ấy cần được nghỉ ngơi lâu như