phần vô thức của tôi. Sau cùng, một hôm gần như không biết đến, tôi đã vẽ được cái khuôn mặt mà tôi đã từng đáp ứng một cách mãnh liệt hơn là tôi phải có với bất cứ vật gì khác. Đấy không phải là khuôn mặt của cô gái đó – không thể tưởng là nó có giống bất cứ chút nào. Đó là một cái gì khác nữa, một cái gì phi thực, song nó không kém giá trị đối với tôi. Trông nó giống như một khuôn mặt con trai hơn là con gái, mái tóc không hoe vàng giống như cô gái yêu kiều của tôi, nhưng nâu sậm với màu hoe đỏ. Cái cằm thì mạnh dạn và quả quyết, cái miệng giống như một bông hoa đỏ thắm. Toàn thể khuôn mặt ấy phần nào hơi cứng ngắc và giống
97 như chiếc mặt nạ, nhưng nó có cảm tình và đầy sức sống kỳ bí riêng của nó. Khi tôi nằm xuống trước bức họa đã hoàn thành, nó đã có một kết quả kỳ dị ở tôi. Nó giống với một thứ hình ảnh của Thượng đế hoặc cái mặt nạ linh thiêng, á nam á nữ, phi tuổi tác, đầy chủ hướng cũng như mộng mị, cứng ngắc cũng như sống động một cách huyền nhiệm. Khuôn mặt này hình như có một thông điệp cho tôi, nó thuộc về tôi, nó đang chất vấn tôi một cái gì đó. Nó giống với một kẻ nào đó, tuy rằng tôi không biết kẻ ấy là ai. Có lúc bức chân dung này ám ảnh những ý nghĩ của tôi và chia sẻ cuộc sống của tôi. Tôi đem bỏ nó vào ngăn tủ khóa lại, như vậy để không ai sẽ lấy nó ra và đem nó ra chế giễu tôi. Nhưng ngay sau khi tôi ở một mình trong căn phòng nhỏ tôi bèn lấy nó ra và nói chuyện với nó. Tối đến, tôi ghim nó lên vách đối diện với giường ngủ tôi, đăm đăm nhìn nó cho đến khi nào tôi buồn ngủ, và vào buổi sáng, bức chân dung ấy là vật đầu tiên cặp mắt tôi mở ra nhìn vào đấy. Một điều chắc chắn là vào lúc này tôi lại bắt đầu nằm chiêm bao mộng mị nhiều lần, như tôi thường nằm mơ luôn lúc tôi còn là một đứa bé. Việc ấy như thể cho thấy rằng tôi đã không chiêm bao mộng mị có hằng năm trời. Giờ đây, các giấc mộng lại đến với những hình ảnh hoàn toàn mới lạ, và dần dà bức chân dung cũng hiện diện giữa những mộng mị ấy, linh động và hùng biện, thân hữu hoặc cừu địch với tôi, đôi khi làm méo mó hình dáng trong nét mặt nhăn nhó, đôi khi vô cùng đẹp đẽ, điều hòa và cao quí. Rồi một buổi sáng kia, khi tôi thức giấc từ một trong những giấc mộng này, bất thần tôi nhận ra nó. Nó nhìn đến tôi như thể là nó đã quen biết quá nhiều và hình như gọi tên tôi. Nó có vẻ biết tôi là ai, như một bà mẹ, như thể cặp mắt của nó đã chiếu vào người tôi kể từ khi khởi đầu của thời gian. Với một tâm hồn rung động, tôi trừng trừng nhìn tấm ra giường, mái tóc màu nâu, cái miệng nửa nữ tính, vầng trán cương
98 nghị, sáng chói, kỳ lạ, nó (tự khô trong cách thức này) và tôi cảm thấy mình càng lúc càng tiến đến gần với sự thừa nhận, sự khám phá, sự hiểu biết. Tôi nhảy ra khỏi giường, bước đến khuôn mặt, và từ khoảng cách vài phân, nhìn thẳng vào cặp mắt cứng ngắc, xanh biếc mở rộng đó, con mắt phải hơi cao hơn con mắt trái. Tức thì con mắt phải nhấp nháy, chưa bao giờ có cái nhấp nháy mắt nhẹ nhàng đến như vậy, nhưng không thể lầm lẫn được và tôi có thể nhận ra bức tranh. Tại sao nó đã chiếm hữu tôi lâu như vậy? Đó là khuôn mặt Demian. Sau này tôi thường so sánh bức chân dung với nét mặt thực sự của Demian khi tôi nhớ đến chúng. Khuôn mặt và bức chân dung ấy không mảy may giống nhau dù nó có một sự tương tự. Tuy vậy bức chân dung là Demian. Một lần ánh mặt trời đỏ rực chớm hạ chiếu xiên vào cánh cửa sổ đối diện về hướng tây. Bụi bậm đầy cả căn phòng tôi. Lúc ấy một ý nghĩ chợt đến với tôi là bức chân dung của Beatrice hay Demian được ghim ở song cửa sổ, và nó đã quan sát ánh nắng chiếu chiếu rọi qua nó. Những nét đại cương của khuôn mặt trở nên lu mờ, nhưng khóe mắt thì đỏ thắm, vầng trán sáng chói và cái miệng từ biểu diện thật là thắm tươi rực rỡ và hoang dã. Tôi ngồi đối diện với nó một lúc lâu, dù sau khi mặt trời đã lặn, và dần dà tôi bắt đầu ý thức rằng đây không phải là Beatrice cũng chẳng phải là Demian mà chính là tôi. Không phải là bức họa đó giống tôi – tôi không cảm thây thế – những đó là những gì đã quyết định cuộc sống của tôi, đây chỉnh là cái ngã nội tâm tôi, định mệnh hoặc là Daemon của tôi. Đây là những gì bạn tôi trông giống như vậy, nếu có bao giờ tôi nhận ra một người trở lại. Đấy là những gì mà người đàn bà tôi sẽ yêu nàng sẽ trông giống như thế, nếu có khi nào tôi yêu một người nào. Đó là những gì là sống và chết của tôi sẽ giống như thế, đây là âm điệu và nhịp phách của định
99 mệnh của tôi. Trong những tuần lễ nọ tôi bắt đầu đọc một cuốn sách đã gây một ấn tượng bền vững cho tôi hơn bất cứ những gì tôi đã đọc trước đó. Ngay đến sau này, trong đời tôi cũng hiếm có dịp đọc qua một cuốn sách nào mãnh liệt hơn, có lẽ ngoại trừ Nietzsche. Đó là một tác phẩm của Novalis, gồm có thư từ và cách ngôn, tôi chỉ hiểu có một ít, nhưng nó đã hấp dẫn tôi một cách không sao diễn tả được. Hiện giờ, một trong những câu cách ngôn hiện đến với tôi và tôi đã chép lại dưới bức hình: “Định mệnh và khí chất là hai chữ chỉ một nghĩa và cùng một ý niệm tương tự.” Hiện tại câu cách ngôn ấy thật rõ ràng đối với tôi. Tôi thường thoáng thấy cô gái tôi gọi là Beatrice, nhưng tôi không cảm thấy xúc động trong những cuộc gặp gỡ này, chỉ có một hòa hợp nhẹ nhàng, một linh cảm mờ mịt: nàng và tôi đã kết liên, nhưng không là nàng, chỉ có hình ảnh của nàng thôi; nàng là một