hồi lên đoàn tàu Ostbahn. Một người theo thuyết hiện sinh chắc đã bỏ cuộc khi thấy đám đông ở Prokocim, choáng váng trước lời van cầu thống thiết ngang nhau từ mọi cái tên và giọng nói. Nhưng Schindler vốn là người ngây thơ về triết học. Ông biết những người ông biết. Ông biết tên Bankier, “Bankier! Bankier!” ông tiếp tục gọi. Một viên SS Oberscharführer trẻ chặn ông lại, một chuyên viên vận tải đường sắt từ Lublin. Anh ta hỏi giấy tờ của Schindler. Oskar thấy tay trái anh ta có một danh sách dày cộp - toàn những cái tên. Công nhân của tôi, Schindler đáp. Công nhân ngành công nghiệp thiết yếu. Quản lý văn phòng của tôi. Thật ngu xuẩn. Tôi
có hợp đồng với Tổng cục Quân giới, và các anh đưa đi những người tôi cần để hoàn thành chúng. Ông không đòi được đâu, anh ta nói. Họ đã vào danh sách rồi. Viên hạ sĩ quan đã có kinh nghiệm rằng danh sách có chung một đích đến cho tất cả. Oskar hạ giọng xuống, kiểu lầm rầm rắn rỏi quen thuộc, tiếng gầm gừ của một người ưa nói lý lẽ, quan hệ rộng, và còn chưa định viện đến những bạn bè làm lớn. Herr Oberscharführer có biết phải mất bao lâu để đào tạo được chuyên gia thay thế những người trong danh sách không? Ở nhà máy của tôi, Deutsche Email Fabrik, có một xưởng đạn dược dưới sự bảo hộ đặc biệt của tướng Schindler, người cùng họ với tôi. Và không chỉ có các đồng đội của Oberscharführer ở mặt trận Nga bị ảnh hưởng vì sản xuất gián đoạn, mà Tổng cục Quân giới cũng sẽ yêu cầu giải thích. Anh ta lắc đầu - chỉ là một nhân viên tiếp vận bị quấy rầy. “Những chuyện như này tôi đã nghe qua rồi, thưa ngài.” Nhưng anh ta cũng lo. Oskar nhìn ra điều đó, tiếp tục ghé sát và nói nhẹ nhàng nhưng với sắc thái đe dọa. “Ở địa vị mình tôi không tranh cãi với danh sách,” Oskar nói. “Thượng cấp của anh đâu?” Anh ta gật đầu chỉ về một sĩ quan SS, một người ngoài ba mươi, lông mày nhíu lại trên cặp kính. “Xin ông cho biết tên, Herr Untersturmführer?” Oskar hỏi, rút trong túi ra một cuốn sổ. Viên sĩ quan cũng thuyết một tràng về tính thần thánh của bản danh sách. Với y, đó là căn cứ an toàn, hợp lý, duy nhất của toàn bộ vụ vận chuyển người Do Thái và điều động toa xe này. Nhưng Schindler đã gay gắt hơn. Chuyện danh sách tôi đã nghe rồi, ông nói. Cái tôi muốn hỏi là tên của Untersturmführer đây. Ông định sẽ khiếu nại trực tiếp lên Oberführer Scherner, và lên tướng Schindler của Tổng cục Quân giới. “Schindler?” viên sĩ quan hỏi. Bây giờ y mới nhìn kỹ Oskar. Người này ăn vận như một trùm tư bản, đeo huy hiệu xịn, có người thân cấp tướng. “Tôi dám cam đoan với ông, Herr
Unutersturmführer,” giọng Schindler hòa nhã rì rầm, “rằng chỉ trong tuần này ông sẽ có mặt ở miền Nam nước Nga.” Viên hạ sĩ quan đi trước, Herr Schindler và viên sĩ quan sóng bước theo sau, giữa hàng tù nhân và những toa gia súc đầy người. Đầu máy đã xả khói và người lái tàu đang thò đầu khỏi cabin, ngó xuống đuôi tàu, chờ lệnh xuất phát. Viên sĩ quan báo cho các nhân viên Ostbahn họ gặp trên sân ga tạm dừng. Sau cùng họ đến một toa gần cuối. Có một tá công nhân ở đây với Bankier; họ đã lên tàu cùng nhau, như để đợi cùng được giải thoát. Cửa mở và tất cả nhảy xuống - Bankier và Frankel ở văn phòng; Reich, Leser và những người khác ở nhà máy. Họ kiềm chế, không muốn ai phát hiện ra mình hân hoan vì được giải cứu. Những người còn lại trên xe bắt đầu chuyện trò hoan hỉ, như thể họ may mắn được đi một toa rộng rãi chừng ấy, trong khi bằng từng nét gạch đậm, viên sĩ quan lần lượt xóa tên từng công nhân Emalia khỏi danh sách rồi đề nghị Oskar ký tên xác nhận. Khi Schindler cảm ơn viên sĩ quan rồi quay lưng bỏ đi với nhóm công nhân, y nắm khuỷu tay Oskar lại. “Thưa ngài,” y nói, “việc này chẳng ảnh hưởng gì đến chúng tôi hết, xin ngài hiểu cho. Một tá này hay tá khác cũng vậy.” Viên sĩ quan, khi mới gặp Oskar còn nhíu mày, giờ đây tỏ ra bình thản, như thể đã khám phá ra nguyên lý của vấn đề. Ngươi tưởng mười ba gã thợ thiếc nhỏ nhoi của ngươi quan trọng a? Chúng ta sẽ thay mười ba gã thợ thiếc khác, và đánh bại hoàn toàn sự đa cảm của ngươi với chúng. “Chỉ phiền toái vụ danh sách, thế thôi,” viên sĩ quan giải thích. Bankier bé nhỏ tròn trịa thú nhận cả nhóm đã không lưu tâm đến chuyện xếp hàng nhận Blauschein tại Ngân hàng Tiết kiệm Ba Lan. Schindler, bỗng nhiên gắt gỏng, bảo họ lo cho xong đi. Nhưng đằng sau sự cộc cằn ấy là nỗi kinh sợ với đám đông ở Prokocim, những người, vì muốn tấm dán màu xanh, đứng chờ biểu tượng mới và định đoạt thân phận của họ, những toa gia súc,
được đầu máy nặng nề kéo qua trước mắt họ. Giờ thì, toa xe bảo họ, chúng ta đều là súc vật cả.