5. Sự tự nghiệm Một vấn đề với ví dụ cụ thể dễ chiếm được lòng tin của bạn hơn những con số thống kê hay thông tin trừu tượng. Xu hướng phản ứng nhanh với thông tin bạn đã quá quen thuộc được gọi là tự nghiệm về sự phổ biến. Sự tự nghiệm chính là con đường tắt trong tâm trí mà bộ não bạn sử dụng để giải quyết các vấn đề thường gặp trong cuộc sống. Hiệu ứng dunning - kruger chính là kẻ thù thực sự của bản thân bạn, khiến bạn tự tin thái quá trong khi bạn vốn chỉ là một kẻ tầm trung. Bạn luôn nghĩ rằng mình thuộc dạng đỉnh của đỉnh, nhưng thật ra bạn chỉ là hạng nghiệp dư thôi. Ví dụ bạn vẫn luôn được bạn bè khen là hát hay và tự tin về điều đó khiến bạn ảo tưởng về bản thân quá mức so với thực lực của bạn, bạn bèn liều lĩnh đi thi giọng ca trên toàn quốc rốt cuộc lại thua thảm hại. “Ngu dốt mới là thứ hay sinh ra tự phụ chứ không phải là tri thức” - Charles Darwin.
Hiệu ứng người thứ ba - bạn vẫn những tưởng rằng quan điểm của bản thân đều dựa trên kinh nghiệm sẵn có nhưng sự thật bạn luôn bị ảo tưởng về niềm tin của bản thân. Khi bạn luôn cho rằng người xung quanh dễ bị cả tin bởi những thông tin sai sự thật, còn bạn luôn cảnh giác với mọi thông tin mới tiếp nhận. Hiệu ứng người thứ ba là một phiên bản khác của thiên kiến tự đề cao, tự bào chữa cho những thất bại của mình bằng những lời nói dối hoa mỹ, nhằm đánh bóng bản thân mình mà không nhận ra điều đó. Có phải bạn luôn được mọi người khuyến cáo không nên ôm khư khư sự tức giận trong lòng mà phải xả chúng ra hết không? Có phải tâm trạng bạn sẽ cảm thấy thoải mái hơn khi mọi bực tức được trút hết đúng không? Và bạn luôn làm điều đó mỗi khi bạn tức giận vì bạn cho đó là cách giải quyết stress tốt nhất có thể. Đó được gọi là sự thanh tẩy, khi bạn trút cơn giận của bạn bằng những hành động bạo lực như đấm vào bao cát, hét thật to,… Bushman khuyên chúng ta rằng khi giận dữ bạn đừng nên phản ứng tức thời, hãy thả lòng thư giãn, hoặc tự đánh lạc hướng bản thân bằng các hoạt động hoàn toàn không liên quan đến tính chất bạo lực. 6. Hiệu ứng mỏ neo Khi bạn bước vào cửa hàng và bị choáng ngợp bởi vô vàn những bộ sưu tập quần áo xu hướng thời trang mới, bạn bị thôi thúc khi nhìn thấy một cái đầm đẹp. Bạn quyết định mặc thử nó, tự ngắm mình trước gương và thầm nghĩ rằng những người thân, đám bạn sẽ trầm trồ khi thấy bạn diện chiếc đầm này. Bạn lật tay áo lên và xem “1000 đô cơ à đắt quá”, và anh chủ cửa hàng có vẻ nắm bắt được tâm lý ấy rồi chào hàng bạn với giá 400 đô bằng lý do “nhân dịp sự kiện nên cửa hàng giảm giá tận 600 đô chỉ còn 400 đô thôi”. Bạn sẽ chẳng ngại ngần mua nó đúng không, vậy là bạn lại mắc bẫy của những người bán hàng rồi vì giá trị thực sự của chiếc áo đó không đến 1000 đô đâu. Hiệu ứng mỏ neo được áp dụng hàng ngày
để giúp cho người làm việc được tốt hơn. Liệu rằng mỏ neo có vô hình chung đang điều khiển cuộc sống của bạn hay không? Khi trên bàn thương lượng, hãy nhớ rằng bạn chẳng thông minh lắm đâu và chính họ cũng đang sử dụng hiệu ứng mỏ neo để ton hót với bạn về món đồ đẹp giá hời và bạn lại để chính mình rơi vào cái bẫy đó. Kết: Đây là một quyển sách hay đáng để gối đầu giường mỗi đêm thay cho những quyển sách self-help tạp nham tràn lan trên thị trường hiện nay. Trong hằng hà sa số kiến thức như biển rộng mênh mông, hãy luôn là người biết nghi ngờ trước bất cứ thông tin nào bạn nhận được. Và một khi tiếp nhận thông tin mới cũng nên mở lòng chấp nhận điều mới có khi nó hoàn toàn trái ngược với quan điểm của bạn, vì vốn dĩ thế giới này luôn không hoàn hảo mà. Tác giả: Thảo Trần - Bookademy